17.
ระหว่างที่คอร์เตสไม่อยู่นั้น เป็นช่วงเวลาที่ชาวแอซเท็คมีการทำพิธีบูชาเทพเจ้า Tezcatlipoca (เทซ-คัท-ลิโพคา)
แต่ก่อนที่งานพิธีจะเริ่มขึ้น Alavarado ผู้นำทหารชาวสเปนทหารเกิดความกลัวและไม่ไว้ใจชาวแอซเทคขึ้นมา
เขาจึงจับชาวแอซเทคมาทรมานเพื่อให้สารภาพว่าชาวแอซเทคมีแผนร้ายต่อชาวสเปนจริง
อาจจะเพราะโดนทรมานให้สารภาพบวกกับลา มาลินเช่น ซึ่งทำหน้าที่เป็นล่ามไม่อยู่
ทำให้ Alvarado ตีความไปว่าชาวแอซเทคมีแผนจะสังหารชาวสเปนจริงๆ (ซึ่งจริงๆแล้วไม่มี)
อัลวาราโดจึงตัดสินใจที่จะลงมือก่อน
เมื่อนักบวช ขุนนาง และราชวงศ์ชาวแอซเทคทยอยเข้ามาในจตุรัสเพื่อมาร่วมพิธี
อัลวาราโด ก็ให้ทหารซึ่งใส่เกราะเต็มยศ มีอาวุธครบมือ ไปยืนปิดกั้นทางเข้าออกของจตุรัสทุกด้าน
ด้วยความที่งานพิธีมีทั้งดนตรีเสียงดัง มีคนมาร่วมงานจำนวนมาก ชาวแอซเทคจึงไม่ได้สนใจหรือสังเกตทหารสเปนมากนัก
แต่เมื่อทุกอย่างพร้อมอัลวาราโดก็ตะโกนเสียงดังว่า สังหารพวกมัน แล้วทหารชาวสเปนก็ชักดาบออกมาเข้าไล่ฝันชาวแอซเทคทั้งหลาย
เหตุการณ์ในตอนนี้ชาวสเปนไม่ได้บันทึกหรือเล่ารายละเอียดไว้มากนัก
แต่ชาวแอซเทคที่อยู่ในเหตุการณ์ได้ให้การและวาดภาพถึงเรื่องราวในตอนนั้นไว้ว่า (เล่าแบบย่อๆและเซนเซอร์ส่วนที่โหดร้ายออกนะครับ)
ระหว่างที่ทุกคนกำลังร้องและเต้นอย่างสนุกสนาน
ทหารชาวสเปนก็ปิดทางเข้าออกทั้งหมดและเริ่มต้นสังหาร
เริ่มต้นพวกเขาฆ่านักดนตรีก่อน
มือกลองที่กำลังตีกลองถูกฟันจนมือขาดสองข้างก่อนที่ทหารชาวสเปนจะใช้ดาบฟันคออย่างแรงจนหัวลอยกระเด็นไปไกล
จากนั้นทหารสเปนก็หันไปฆ่านักเต้นนักแสดง
พวกเขาฆ่าทุกคนไม่เว้นเด็ก ผู้หญิงและคนแก่
จนจตุรัสเต็มไปด้วยศพนอนเกลื่อน นักบวช
ขุนนางเชื้อพระวงศ์โดนสังหารเกือบหมด
มองไปทางไหนก็มีแต่เลือดและลำไส้เกลื่อนกลาดไปทั่วลาน
บางคนพยายามซ่อนตัวอยู่ใต้ศพคนที่ตายแล้วแต่ก็ไม่รอดชีวิตจากทหารสเปน
หัวของบางคนถูกทหารสเปนทุบจนแตกเป็นเสี่ยงๆ
บางคนหนีไปถึงกำแพงได้และพยายามจะปีนกำแพงหนีแต่ก็ถูกทหารสเปนสังหารขณะที่หัวเราะไปด้วย
เมื่อคนที่ลานข้างนอกตายหมด ทหารสเปนเขาก็บุกเข้าไปในวิหาร แล้วฆ่าคนที่เหลือทั้งหมด การสังหารนี้ดำเนินไปนานกว่า 3 ชั่วโมง
แต่ก็มีชาวแอซเทคส่วนหนึ่งปีนกำแพงหนีรอดออกมาได้ แล้วนำเรื่องไปเล่าให้กับชาวแอซเทคในหมู่บ้านต่างๆฟัง ความโกรธแค้นจึงขยายตัวไปทั่วอาณาจักรอย่างรวดเร็ว
เกิดเป็นม็อบชาวบ้านจำนวนมหาศาลมาล้อมรอบพระราชวังไว้
และเป็นช่วงเวลานี้เองที่คอร์เตสนำทัพของเขากลับมาถึงประตูเมือง