อธิบายเพิ่ม อนัตตลักขณสูตร
จากผู้บอกบุญ
ขันธ์ประกอบด้วย
รูป=กาย
เวทนา=ความรู้สึก
สัญญา=การจำได้หมายรู้
สังขาร=การปรุงแต่ง
วิญญาณ=การรับรู้
เป็นอนัตตา=ความไม่มีตัวตนเราเขา บังคับไม่ได้
ท่านอธิบายต่อว่าถ้าขันต์มีตัวตน(อัตตา) ขันธ์เหล่านี้ไม่มีทางเสื่อมและบังคับได้ตามใจเราได้
ทรงตรัสถามพระปัญจวัคคีย์(มีทั้งหมด5องค์(คน))ว่าขันธ์เที่ยงหรือไม่เที่ยง
พระปัญจักวัคคีย์ตอบว่าไม่เที่ยง
ท่านถามต่อว่า สิ่งนั้นไม่เที่ยง สิ่งนั้นจะเป็นสุขหรือทุกข์
ปัญจักวัคคีย์ตอบว่าเป็นทุกข์
พระพุทธเจ้า กล่าวต่อไปว่า สิ่งใดไม่เที่ยง (=อนิจจัง)
สิ่งใดแปรปรวน(ทุกข์ในที่นี้คือทุกขัง=ความทนอยูไม่ได้ ,แปรปรวน)
จะยึดเป็นของเราได้มั้ย
ปัญจวัคคีย์ตอบว่าไม่ควรยึด
ท่านจึงกล่าวต่อไปว่าไม่ว่าขันธ์ในอดีต ปัจจุบัน อนาคต ไม่ว่าจะอยู่ในรูปใดก็ตาม ให้น้อมเห็นว่าทุกอย่างยึดถือเป็นของเราไม่ได้ไม่ได้เนื่องจากทุกอย่างบังคับไม่ได้ ทุกอย่างจึงเป็นอนัตตา(ไม่มีตัวตนเราเขาสักกว่า ธาตุเปลี่ยนไปมา)
ท่านกล่าวต่อไปว่าเมื่อเรารู้และเห็นตามความเป็นจริงแล้ว
ก็จะเบื่อหน่าย(=ไม่ยึดถือว่าเป็นเราเขา สักกะว่าธาตุเปลี่ยนไปมาตามธรรมชาติ) หลังจากนั้นจิตจะคลายกำหนัด(=ไม่โหยหาและไม่ผลักใส เพราะรู้ธรรมชาติของขันธ์ตามความเป็นจริง)
เมื่อสิ้นกำหนัด จิตจึงหลุดพ้น(=ทุกอย่างมีเหมือนเดิม แต่จิตรู้รอบว่าขันธ์ แต่จิตไม่เอาเพราะไม่เห็นสาระ)
เมื่อจิตพ้น(จิตไม่เอาอะไรเเล้ว)ก็ให้รู้ว่าจิตไม่เอาอะไรแล้ว เพราะฉะนั้นนั้นจิตจึงพรากจากขันธ์เด่นดวงขึ้นมาแม้แต่จิตก็ไม่ยึดจิต เพราะตัวจิตก็แปรปรวนเช่นกัน
พระอรหันต์จะรู้ตัวทันทีว่าไม่เกิดอีกต่อไป ไม่มีสิ่งใดที่ต้องทำ(ในที่นี้คือไม่ต้องกำหนดรู้ ไม่ต้องน้อมใจ ให้เห็นอนิจจัง ทุกขัง อนัตตาอีกต่อไป เพราะมันเป็นไปโดยอัตโนมัติ)
และไม่ต้องหาวิธีอื่นเพื่อจะทำแบบอีกนี้แล้ว..มันจบแล้ว
ครั้งนั้นปัญจวัคคีย์น้อมใจตามเห็นตามความเป็นจริง จึงสิ้นอาสวะกิเลส เพราะไม่ยึดมั่นถือมั่นในขันธ์เป็นพระอรหันต์5องค์รวมพระพุทธเจ้าอีก1รวมเป็น6องค์
สรุป
1.เรียนรู้ขันธุ์ว่ามีอะไรบ้าง แยกขันธุ์ แบ่งเป็นส่วนๆ ศึกษาหน้าที่ของมัน
2 พิจารณาขันธุ์ แต่ละอย่างตามความเป็นจริง โดยศึกษาเป็นอย่างๆ อย่างเช่น รูป เห็นกายไม่เที่ยง มีความเสื่อม เช้าอาบน้ำสวย สายมาหน้ามัน เห็นความคงทนอยู่ไม่ได้
3 น้อมทุกอย่างให้ลงที่อนิจจัง ทุกขัง อนัตตา อย่างใดอย่างหนึ่ง ก่อนจะไม่งงหรือถ้าคล่องมันจะน้อมลงเห็นเองในสามอย่าง
4.การกำหนดรู้ เป็นเครื่องมือสำคัญ (พระพุทธเจ้าบอกตามข้อความข้างต้นว่า เมื่อจิตพ้นแล้ว ก็..รู้...ว่าพ้นแล้ว)ตัวรู้คือกุญแจ เรารู้ว่าขันธุ์เป็นอนิจจังทุกขัง อนัตตา อะไรเกิดขึ้นให้อยู่กับรู้ ทันทีที่รู้ เราจะเห็นว่ามันไม่เที่ยง มันเป็นทุกขัง เป็นอนัตตา
5.จะต้องทำไปถึงเมื่อไรจึงจะหลุดพ้น เคล็ดลับตราบใดที่มีจิตยังต้องทำ เมื่อใดมันพรากจากกันแล้ว ก็จบ..ไม่ต้องเกิดอีกต่อไป
ผมจึงไม่แปลกใจว่าทำไม พระพุทธเจ้าเทศน์แต่ละทีจึงบรรลุธรรมกันมากมาย
*ส่วนเสริมถามว่าพระอรหันต์มีโกรธมั้ย
ตอบว่ามีแน่นอน
เพราะท่านยังมีขันธ์5อยู่
แต่ไม่เอา(ขั้นตอนนี้เร็วมากจนอนุมานว่าพระอรหันต์เป็นผู้ไม่โกรธ) เพราะฉะนั้นท่านไม่มีวิบากทางจิต ไม่ต้องร่อนเร่พเนจร เที่ยวไปเกิด-ตายในโลกใดๆใน3โลก(มนุษย์ สวรรค์ นรก) เหตุที่เรายังเกิดเพราะเราไม่เคยเรียนรู้ขันธ์ ไม่เข้าใจขันธ์ตามความเป็นจริง ไม่น้อมให้ลงที่ อนิจจัง(ความแปรปรวน)
ทุกขัง(ความคงทนอยู่ไม่ได้ มีความเสื่อมเป็นธรรมดา)
อนัตตา(ไม่มีเราเขา ทุกอย่างเมื่อแตกสลายก็กลับไปสู่ธาตุเดิม)
ขอบคุณผู้บอกบุญ
- 5
โฆษณา
- ดาวน์โหลดแอปพลิเคชัน
- © 2026 Blockdit
