การจับชีพจร (ตอนที่ 1)
การจับชีพจร ตำแหน่งที่แพทย์จีนใช้ในการจับชีพจรมีอยู่หลายแห่ง เป็นต้นว่า ลำคอ ข้อมือ และข้อเท้า เป็นต้น แต่ตำแหน่งที่นิยมจับมากที่สุดคือตำแหน่งข้อมือ ตรงบริเวญเส้นโลหิตด้านฝั่งนิ้วโป้งของมือทั้งสองข้าง
ชีพจรคือจังหวะการเต้นของเส้นโลหิต ลักษณะการเต้นของเส้นโลหิตจะมีลักษณะการเต้นที่หลากหลาย เหตุที่มีลักษณะการเต้นที่หลากหลายนั้น นั่นก็เพราะชีพจรบนเส้นโลหิตจะสะท้อนการเคลื่อนไหวของอวัยวะภายในร่างกาย สะท้อนความอ่อนแข็งของพลังอินหยางภายในร่างกาย สะท้อนการหมุนเวียนของของเหลวภายในร่างกาย และสะท้อนความเย็นร้อนภายในร่างกาย ปัจจัยต่าง ๆ เหล่านี้จะส่งผลสะท้อนออกมาในลักษณะของคลื่นที่เต้นบนเส้นโลหิต ปราชญ์ทางการแพทย์แต่โบราณได้สังเกตเห็นปรากฏการณ์ต่าง ๆ เหล่านี้ พวกเขาจึงได้ทำการสังเกตและบันทึกลักษณะการเต้นของเส้นโลหิต สังเกตดูอาการของโรคที่ปรากฏออกมาที่ภายนอก แล้วทำการสรุปเป็นวิชาการจับชีพจรเพื่อทำการตรวจวินิจฉัยโรคขึ้น
1.ช่วงเวลาที่เหมาะสมและเหตุปัจจัยที่มีผลต่อการจับชีพจร
ช่วงเวลาที่เหมาะที่สุดในการจับชีพจรคือช่วงเช้า เพราะช่วงเช้าจะเป็นช่วงที่ชีพจรไม่ได้รับการก่อกวนจากการเปลี่ยนแปลงของอารมณ์มากที่สุด เป็นช่วงเวลาที่มีการเคลื่อนไหวของร่างกายน้อยที่สุด และมีการทานอาหารที่มีผลต่อการก่อกวนร่างกายน้อยที่สุด ดังนั้นชีพจรในยามเช้าจึงเป็นชีพจรที่สะท้อนสภาพร่างกายได้อย่างแม่นยำมากเป็นที่สุด แต่หากไม่สามารถดูชีพจรในช่วงเวลานี้ได้ อย่างน้อยก็ต้องให้ผู้ป่วยทำการพักผ่อนให้หายเหนื่อย ให้ผู้ป่วยทำใจให้ปกติ เพื่อขจัดเหตุปัจจัยที่ก่อกวนลักษณะการเต้นของชีพจรออกไปให้มากที่สุดนั่นเอง
2.ลักษณะท่าทางในการจับชีพจร
ในยามจับชีพจร ผู้ป่วยจะต้องนั่งตัวตรง วางข้อมือรองบนหมอนเล็ก ในยามที่แพทย์ทำการตรวจชีพจร ผู้ป่วยจะต้องนั่งนิ่งสงบ พยายามไม่เคลื่อนไหวร่างกายและไม่พูดคุย ทั้งนี้ก็เพื่อไม่ให้มีการรบกวนลักษณะการเต้นของชีพจร จนทำให้แพทย์ทำการวินิจฉัยผิดไปนั่นเอง นอกจากการจับชีพจรโดยท่านั่งแล้ว ผู้ป่วยก็ยังสามารถนอนราบให้แพทย์ทำการจับชีพจรด้วยเช่นกัน
3.ตำแหน่งในการจับชีพจร
ก่อนที่จะทำการจับชีพจร แพทย์ผู้ตรวจจะใช้นิ้วกลางแตะเส้นโลหิตที่อยู่ข้างปุ่มนูนกระดูกตรงข้อมือด้านฝั่งนิ้วโป้งเพื่อใช้เป็นจุดอ้างอิงเสียก่อน ตำแหน่งนี้เรียกว่าตำแหน่งกวน (關) ต่อมาใช้นิ้วชี้วางชิดนิ้วกลางและแตะลงบนเส้นโลหิตที่อยู่ใกล้ตำแหน่งเส้นข้อมือ ตำแหน่งนี้เรียกว่าตำแหน่งชุ่น (寸) จากนั้นใช้นิ้วนางวางชิดนิ้วกลางและแตะลงบนเส้นโลหิตที่อยู่ไกลจากเส้นข้อมือ ตำแหน่งนี้เรียกว่าตำแหน่งฉื่อ (尺)
4.ความสัมพันธ์ของตำแหน่งชุ่นกวนฉื่อและอวัยวะภายใน
ลักษณะการเต้นของชีพจรในตำแหน่งชุ่นกวนฉื่อทั้งฝั่งซ้ายมือและขวามือ ความจริงล้วนสะท้อนสภาพการทำงานของอวัยวะที่แตกต่างกัน ในกรณีนี้ ปราชญ์ผู้มีชื่อเสียงทางการแพทย์แต่โบราณหลายท่านต่างให้การนิยามที่มีความแตกต่างกันเล็กน้อย แต่โดยทั่วไปนั้น ในด้านฝั่งซ้ายมือ ตำแหน่งชุ่นหมายถึงหัวใจและลำไส้เล็ก ตำแหน่งกวนหมายถึงตับและถุงน้ำดี ตำแหน่งฉื่อหมายถึงไตและกระเพาะปัสสาวะ ในส่วนขวามือนั้น ตำแหน่งชุ่นหมายถึงปอดและลำไส้ใหญ่ ตำแหน่งกวนหมายถึงม้ามและกระเพาะอาหาร ตำแหน่งฉื่อหมายถึงไตและซันเจียว
- 7
ดูเพิ่มเติมในซีรีส์
โฆษณา
- ดาวน์โหลดแอปพลิเคชัน
- © 2026 Blockdit
