*ประวัติศาสตร์ดินแดนลังกาสุกะ* ที่คนในพื้นที่หลงลืม
ต้นกำเนิดแผ่นดินที่มีหลักฐานประวัติศาสตร์ที่ธรรมชาติและมนุษย์ สร้างและทำลาย
พื้นที่สามจังหวัดชายแดนภาคใต้และประเทศอื่นในแหลมมลายูจนถึงปัจจุบัน และอดีตหัวเมืองปัตตานี เมืองสาย เมืองยะรัง เมืองกลันตัน ไทรบุรี ตรังกานู ปะลิส
*เมื่อประมาณ 3000 ปี ที่ผ่านมา พื้นที่ จชต.เป็นที่อยู่อาศัยของคนพื้นเมือง พวก โอรังอัสรี่ กลุ่มนักรีโต เช่น ซาไก,เซมัง และกลุ่มซีนอย เผ่ามองโกลอยใต้ กลุ่มเหล่านี้นับถือธรรมชาติและภูติ ผี ปีศาจ ดังมีหลักฐานการอยู่อาศัยของมนุษย์สมัย 1000 ปีก่อนประวัติศาสตร์ ที่ถ้ำศิลป์ จ.ยะลา มีหลักฐานการนำเอาศาสนาและวัฒนธรรมของลัทธิพราหมณ์ ฮินดู เช่น พิธีกรรมทางความเชื่อต่างๆเข้ามาเผยแพรู่ ต่อมาก็ได้นำเอาพุทธศาสนาเข้ามาเผยแพร่ในพื้นที่แหลมมลายู โดยพ่อค้าชาวอินเดีย
*คำว่า "แหลมมลายู"เป็นพื้นที่บริเวณแหลมที่คล้ายตัว Uู ซึ่งประกอบด้วยประเทศต่างๆที่ต้องเดินเส้นทางผ่านช่องแคบมะละกา เช่น อินโดนีเซีย มาเลเซีย สิงคโปร์ พม่าตอนใต้ กัมพูชา ไทยตอนใต้ ฯลฯ และมีแม่น้ำสายหนึ่งที่เป็นเมืองท่าสำคัญของอินโดนีเซียชื่อ แม่น้ำมลายู
*คำว่า"มลายู" ไม่ใช่หมายถึง มาเลเซีย หรือ มุสลิม แต่หมายถึง วิถีชีวิตของทุกคน ทุกศาสนา ุประเพณี วัฒนธรรม สิ่งแวดล้อม ธรรมชาติ ทรัพยากร ฯลฯ ของคนทุกชนเผ่า ทุกเชื้อชาติ ทุกศาสนา ทุกภาษา ทุกประเทศและทุกคน ที่มีถิ่นกำเนิดและอาศัยอยู่บนแหลมมลายูู
*เมื่อประมาณ พ.ศ.1200ี ได้ปรากฎมีหลักฐาน "เจดีย์บูโรพุทโธ"ของศาสนาพุทธที่อินโดนีเซีย (ซึ่งขณะนั้นศาสนาอิสลาม เพิ่งประกาศบันทึกเป็นศาสนาได้ประมาณ 200 กว่าปี ศาสนาคริสต์เพิ่งประกาศเป็นศาสนาได้ประมาณ 800 ปี ทั้งหมดกำเนิดที่แถบตะวันออกกลาง)
*ราว พ.ศ.700~1400 มีหลักฐานจีนกล่าวว่า คาบสมุทรมลายู อยู่ภายใต้อิทธิพลของอาณาจักรฟูนัน
*ราว พ.ศ. 1100 ปรากฎหลักฐานว่า อาณาจักรลังยาซูหรือลังกาสุกะ ซึ่งมีศูนย์กลางอยู่บริเวณบ้านท่าสาป(ยะลา)กับบ้านยะรัง(ปัตตานี) ประชาชนนับถือศาสนาพุทธ ได้จัดทูตเป็นตัวแทนอาณาจักรไปจีน
*ราว พ.ศ.1400~1500 อาณาจักรลังกาสุกะ อยู่ภายใต้อำนาจของอาณาจักรศรีวิชัย มีหลักฐานคือ วัดถ้ำคูหามุข พระพุทธไสยาสน์ จ.ยะลา
*ราว พ.ศ.1535 อาณาจักรลังกาสุกะ ตกอยู่ในอำนาจของพวกโจฬะ ซึ่งเป็นกองทัพจากอินเดีย มาโจมตีเมืองต่างๆของอาณาจักรศรีวิชัย
*ราว พ.ศ.1836 อาณาจักรลังกาสุกะ ต่อสู้จนได้รับอิสระภาพจากพวกโจฬะ แต่ต่อมาต้องตกอยู่ในอำนาจของอาณาจักรมัชปาหิต จากเกาะชวา (อินโดนีเชีย) ซึ่งมีกลุ่มพ่อค้าและ"นักเผยแพร่ศาสนาอิสลาม"เข้ามาเป็นจำนวนมาก
*ราว พ.ศ.1838 อาณาจักรสุโขทัย สมัยพ่อจุนรามคำแหง ได้ขยายอำนาจการปกครองไปถึงปลายแหลมมลายู และเมืองเทมาสิก(สิงคโปร์)และเมืองปาโซ บนเกาะสุมาตรา(อินโดนีเซีย) ตามบันทึกเมืองนครศรีธรรมราชกล่าวว่า "สุโขทัยได้ส่งเจ้าเมืองไปปกครองหัวเมืองมลายู ได้แก่ เมืองลังกาสุกะ(ปตานี) เมืองสาย(สายบุรี) กลันตัน ปาหัง ไทร(ไทรบุรี) อาเจะ(อาเจห์) ฯลฯ
*ราว พ.ศ.1884~1907 อาณาจักรมัชปาหิตจากอินโดนีเซีย ได้ขยายอำนาจมาปกครองลังกาสุกะอีกครั้งหนึ่ง และได้เร่งขยายเผยแพร่ศาสนาอิสลามในแหลมมลายูมากขึ้น
*ราว พ.ศ.1998 สมัยกรุงศรีอยุธยา เมืองมะละกามีความเข้มแข็งขึ้น ปฏิเสธการปกครองของเมืองสยามและมัชปาหิต ขยายอำนาจมาปกครองลังกาสุกุะและเผยแพร่การนับถือศาสนาอิสลามครอบคลุมเมืองต่างๆของแหลมมลายูได้มากขึ้น
*ราว พ.ศ.2000 พญาอินทิรา โอรสของราชาศรีวังสา แห่งเมืองโกตามพิสัย ซึ่งนับถือศาสนาพุทธ ได้สร้าง"เมืองปตานี"ขึ้นที่บริเวณริมทะเลบ้านกรือเซะบานา และพระองค์ทรงเปลี่ยนมานับถือศาสนาอิสลาม ได้เปลี่ยนพระนามเป็น "สุลต่านอิสิมาอิส"ปกครองเมืองปตานีช่วงราว พ.ศ.2043~2073 นับจากนั้นเมืองปตานีก็เข้าสู่ยุคอิสลามโดยสมบูรณ์ จนได้ชื่อว่า"ปตานีเป็นเมืองกระจกเงาและเป็นระเบียงแห่งเมืองเมกกะ"์
*ราว พ.ศ 2150 กรุงศรีอยุธยา ได้แต่งตั้งให้ พระราชมุณีศรีมาราม หรือสมเด็จพะโค๊ะ หรือหลวงปู่ทวดเหยียบน้ำทะเลจืด มากัลปนาวัด หรือเผยแพร่พระพุทธศาสนาและพัฒนาการปกครองหัวเมืองปักษ์ใต้ไปจนถึงกลันตัน ไทรบุรี ตรังกานู ปะลิส (มาเลเซีย )
*ราว พ.ศ.2351กรุงรัตนโกสินทร์ แห่งอาณาจักรสยาม ได้ปกครองพื้นที่อาณาจักรลังกาสุกะเดิมอีกครั้งหนึ่ง และได้แบ่งการปกครองเป็น 7 หัวเมือง คือ ปัตตานี หนองจิก ยะหริ่ง ยะลา รามันห์ ระแงะ สายบุรี โดยมีเจ้าเมืองปกครองขึ้นกับอาณาจักรสยาม
*ราว พ.ศ.2445 มีการเปลี่ยนแปลงการปกครองตั้งเป็น"มณฑลปัตตานี"
*ราว พ.ศ.2449 ได้ตั้งเป็น"จังหวัดปัตตานี จังหวัดสายบุรี จังหวัดระแงะ(นราธิวาส)"
ราว พ.ศ.2474 ยกเลิกมณฑลปัตตานี ยุบรวมจังหวัดสายบุรีเข้ากับจังหวัดปัตตานี
*ราว พ.ศ.2490 ชาวมุสลิมโดยการนำของ "หะยีสุหลง อับดุลกอร์เด" เรียกร้องให้รัฐบาลไทยทบทวนการปกครอง 4 จังหวัดชายแดนภาคใต้เป็นกรณีพิเศษ
*ราว พ.ศ.2491 หะยีสุหรง ถูกจับกุมตัว และทำให้เกิดเหตุการณ์รุนแรงเรียกว่า "กบถดุซงยอ"
*ราว พ.ศ.2497 หะยีสุหรงได้หายตัวไป
*ราวพ.ศ.2520 ปรากฏกลุ่มกระบวนการแบ่งแยกดินแดน จังหวัดชายแดนภาคใต้
*และ พ.ศ.2547 เกิดเหตุการณ์ก่อความไม่สงบในจังหวัดชายแตนภาคใต้มาจนถึงปัจจุบัน ครับ