หากจะอธิบายอย่างง่าย ๆ ให้เข้าใจได้ดี ก็คือ ธรรมชาติของมนุษย์ทุกคน มักมีข้ออ้าง ข้อแก้ตัว หรือเหตุผลในการเข้าข้างตัวเอง เพื่อเอาตัวรอดจากปัญหาหรือจากสิ่งที่ตนคิดว่าเป็นปัญหาในทางที่ไม่ดีกับตนเอง มนุษย์จึงสร้างภาวะปรากฎการณ์ในสมองด้วยประสบการณ์ชีวิตที่ต่างกัน ขึ้นมาภาวะหนึ่งนั่นคือ ภาวะของการแก้ตัวทางความคิดขึ้นในสมอง ทำให้สมองสั่งการให้เกิดการกระทำที่เป็นการเอาตัวรอดพ้นจากปัญหา ไม่ว่าด้วยคำพูด การกระทำ การแสดงออก และด้วยประสบกาณ์ชีวิตของแต่ละบุคคลที่ไม่เท่ากัน ทำให้เกิดความแตกต่างของวิธีการเอาตัวรอดที่ส่งผลให้สำเร็จบ้างไม่สำเร็จบ้าง
หากเรามีจิตสำนึกทางกฎหมาย เราก็จะมีภาวะการแก้ตัวที่น้อยลงหรืออาจไม่มีเลย ความคิดที่เป็นเหตุและผลจะเกิดขึ้นมากมายด้วยคำถาม นั่นคือความยั้งคิด คิดในเหตุและผลที่นำไปสู่การกระทำที่ถูกต้อง (ในทางศาสนาจะส่งผลการกระทำให้เกิด หิริ-โอตัปปะ ความละอายและเกรงกลัวต่อบาป)