*** ศาสนาผี ศาสนาที่ถูกลืม ***
คุณคิดว่า คนไทยนับถือศาสนาอะไรมากที่สุด เป็นศาสนาพุทธใช่หรือไม่?
...ลองสังเกตดูง่ายๆ เวลาเข้าวัดไทย คุณจะพบทั้ง รูปปั้นพระพิฆเนศ, เจ้าแม่กวนอิม, ศาลปู่ย่า, ต้นตะเคียน, พระราหู และพระพุทธรูปอยู่ร่วมกันโดยที่คุณรู้สึก “ก็ปกตินี่”
คำตอบคนไทยนับถือสิ่งที่เรียกว่า “ศาสนาไทย” ซึ่งเป็นการผสมผสามของสามศาสนาได้แก่ พุทธ พราหมณ์ และผี สำหรับศาสนาผีนั้นคือความชื่อโบราณที่ยังแฝงอยู่ในวัฒนธรรม ประเพณี ความเชื่อ และความคิดของเรา แต่กลับมักถูกลืมต้นตอไป
ศาสนาผีเป็นสิ่งที่ทำให้เราสามารถกราบไหว้พระพิฆเนศ และเจ้าแม่กวนอิมไปพร้อมกัน เราไม่ได้นับถือพระพิฆเนศแบบคนอินเดีย และไม่ได้ไหว้เจ้าแม่กวนอินแบบคนจีน แต่เรานับถือสิ่งศักดิ์สิทธิ์แต่ละอย่างเหมือนเป็น "ผี" ตนหนึ่งที่ให้คุณให้โทษได้
ในบทความดังกล่าว เราจึงจะมาพูดถึงความเชื่อที่แม้สังคมอาจลืมชื่อไปแล้ว แต่มันยังคงอยู่ และการได้เรียนรู้เรื่องนี้ จะทำให้เราได้เข้าใจตัวเองมากขึ้น...
ศาสนาผี (Animism) หรือที่เรียกแบบวิชาการว่า “วิญญาณนิยม” คือศาสนาแรกของโลก เป็นความเชื่อที่มนุษย์หลายๆ อารยธรรมมีคล้ายๆ กันว่า “รอบกายเรามีวิญญาน, ผี, หรือตัวตนเหนือธรรมชาติสถิตอยู่” โทรศัพท์ที่ใช้ก็มีวิญญาณ บ้านที่อยู่ก็มีวิญญาณ ห้องน้ำที่เข้าก็มีวิญญาณ ฯลฯ และเราเองก็มีวิญญาน เป็นส่วนหนึ่งของวงจรตามธรรมชาตินั้น
ที่หลายอารยธรรมมีคล้ายกันเพราะเป็นความเชื่อที่เกิดขึ้นบนสัญชาตญาณพื้นฐานของมนุษย์
ในศาสนาผีนั้น “ผี” เป็นได้ทั้งผีดีและผีร้าย และคำว่าผีสามารถใช้เรียกได้ทั้งพระเจ้า (ผีแถน) และตัวตนที่สถิตในบ้าน (ผีเรือน)
เช่นกันคนที่เชื่อในศาสนาผีมักสามารถกราบไหว้ผีได้หมด ไม่แบ่งแยกว่าเป็นผีดีหรือผีร้าย โดยหากเป็นผีดีก็ไหว้เพื่อขอให้พรเรา หากเป็นผีร้ายก็ไหว้เพื่อขอให้ไม่ทำร้ายเรา ด้วยเหตุนี้เราจึงเห็นการไหว้จอมปลวก ไหว้ชูชก ไหว้ควายสามเขา (อะไรที่ดูผิดธรรมชาติแปลว่ามีพลังวิญญานอยู่มากจึงควรไหว้ได้) ไม่ได้แปลว่าคนที่เชื่อในศาสนาผีงมงายกว่าศาสนาอื่น แต่เป็นเพราะมีพื้นฐานความเชื่อแบบดังกล่าว
ศาสนาผีในไทยมีเอกลักษณ์คือ คอนเซปต์ที่เรียกว่า “ขวัญ”
ขวัญคือสิ่งที่มองไม่เห็นที่อยู่ในตัวเราทุกคน มันไม่เหมือนวิญญานของศาสนาพุทธทีเดียว
ขวัญยังมีอยู่ในทุกที่ ทั้งในธรรมชาติและสิ่งที่มนุษย์สร้าง ไร่นาก็มีขวัญ จอบเสียมก็มีขวัญ
ขวัญจะมีอยู่หน่วยเดียวแต่กระจายอยู่หลายจุดในร่างกาย จำนวนจุดที่กระจายนั้นต่างกันตามความเชื่อของชาวไทยแต่ละเผ่า คนไทยบางเผ่าบอกว่ามีขวัญ 32 แห่ง ไทยบางเผ่าบอกว่ามี 80 แห่ง
ภาพแนบ: ขวัญบนหัว
แต่ไม่ว่าใครจะมีเท่าไหร่ ขวัญที่สำคัญที่สุดของมนุษย์จะสถิตอยู่กลางศีรษะ บนหัวคนผมจะขึ้นเวียนเป็นวงกลมจากกลางหัว ตรงที่วนคล้ายๆ ก้นหอยนั่นเองคือ “จอมขวัญ” (ลักษณะเดียวกับลายที่ปรากฏในหม้อโบราณบ้านเชียง ซึ่งเชื่อกันว่าเป็นลายที่สถิตของขวัญ)
ขวัญนั้นสามารถ “หาย” หรือหลุดออกจากร่างได้ หากขวัญหลุดออกจากร่างใครคนๆ นั้นจะป่วย และหากขวัญหาทางกลับไม่เจอ คนๆ นั้นก็จะตายในที่สุด
...เหตุผลนี้เองคนไทยจึงให้ความสำคัญกับหัวมากๆ และมีความเชื่อห้ามเล่นหัว เพราะตรงนั้นเป็นที่อยู่ของขวัญสำคัญ ทำอะไรไม่ถูกไม่ควรอาจทำให้พลังตก…
ตามตำนาน “พระนางจามเทวี” ซึ่งเป็นผู้ปกครองอาณาจักรหริภุญชัยเล่าว่า เนื่องจากนางสวยและเก่ง เลยมีเจ้าเมืองหนึ่งชื่อ "ขุนหลวงวิลังคะ" มาพยายามสู่ขอ
นางรู้ว่าหากปฏิเสธ ก็คงต้องเกิดสงคราม เลยออกอุบายให้พุ่งหอก (บ้างว่าธนู) จากเมืองของหลวงวิลังคะมายังหริภุญชัยซึ่งอยู่ไกลมาก
จามเทวีรู้ว่าหลวงวิลังคะเก่ง แถมขว้างหอกครั้งแรกก็เกือบถึงเมือง เลยทำทีเป็นส่งกำนัลเป็นหมวกไปให้ โดยแอบใส่ผ้าซับประจำเดือน (บ้างว่าขนบริเวณอวัยวะเพศ) ไว้
พอขุนหลวงวิลังคะสวมหมวก ขวัญก็หาย นอกจากขว้างหอกไม่ได้ ยังเสียกำลังใจและตายไปในที่สุด อนิจจา…
ภาพแนบ: สายสิญจน์
ดังนั้นเมื่อขวัญหาย คนไทยก็จะทำมีพิธี “บายศรีสู่ขวัญ” เพื่อ “เรียกขวัญ” กลับมา นอกจากนี้ยังต้องมีการถวายของให้แก่ขวัญ (หรือที่เรียกว่า “ของขวัญ”)
นอกจากนี้ หากใครเคยผ่านงานรับน้อง อาจผ่าน “พิธีรับขวัญ” ที่มีการนำด้ายขาวหรือสายสิญจน์มาพันข้อมือ นั่นก็เพื่อให้ขวัญอยู่กับตัวนั่นเอง
ภาพแนบ: วงปี่พาทย์มอญในงานศพภาพแนบ: วงปี่พาทย์มอญในงานศพ
งานศพของคนไทยโบราณ เป็นงานรื่นเริง มีการเล่นดนตรีกันคึกโครม ทั้งนี้เพื่อเป็นการเรียกขวัญให้กลับสู่กาย ในงานนี้หมอขวัญ (หมอแปลว่า technician หรือผู้เชี่ยวชาญด้านต่างๆ หมอขวัญแปลว่าผู้เชี่ยวชาญด้านขวัญ) จะทำการสวดเป็นเสียงกังวานเพื่อเรียกขวัญเป็นเวลาหลายวัน แต่เมื่อทำการเรียกขวัญไม่สำเร็จ และคนตายไปแล้ว หมอขวัญก็จะหยุดเรียก และเปลี่ยนไปทำการสวดเพื่อ “ส่งขวัญไปเมืองฟ้า” แทน
มรดกของสิ่งนี้เห็นได้จากงานศพบางแห่งของไทยยังมีกิจกรรมรื่นเริงอยู่ และพระสงฆ์ไทยนั้นสวดพระอภิธรรมเป็นลักษณะยืดยาวกังวาน และสวดหลายวัน แต่เปลี่ยนเนื้อหาที่สวดนั้นจากเนื้อหาแบบศาสนาผีเป็นเนื้อหาแบบพุทธ เช่นที่ชี้ให้ปลงอนิจจังเห็นสัจธรรมของชีวิต ประเพณีนี้เป็นประเพณีไทย ไม่ใช่ประเพณีที่รับมาจากอินเดีย
คอนเซปต์ของวิญญาณเพิ่งเข้ามาทีหลังพร้อมกับศาสนาพราหมณ์/พุทธ ที่เชื่อว่าวิญญาณมีกรรมของตัวเอง หากหลุดออกจากร่างก็จะตายทันที (ขณะที่หากขวัญหลุดนั้นคนยังไม่ตาย)
หากคนทำดีวิญญานก็จะไปเกิดในภพภูมิที่ดี หากทำชั่วก็จะเกิดในภพภูมิต่ำ มีหน่วยงานเช่นนรกสวรรค์คอยจัดการเรื่องการย้ายภพภูมิเหล่านี้ ด้วยกฎที่อธิบายได้
ภาพแนบ: ปลาบู่
สำหรับขวัญนั้นเมื่อหลุดออกจากกายแล้วก็สามารถไปเกิดใหม่ได้ แต่จะเกิดโดย random ไม่ได้มีกฎตายตัวเหมือนพุทธ เช่นขวัญอาจไปอยู่เมืองแถน (เมืองฟ้า) หรืออยู่เป็นผีบรรพบุรุษตามบ้านเรือน ตามแม่น้ำลำคลอง ไม่ได้ยึดติดกับกรรม
การเกิดใหม่ในลักษณะนี้ยังมีให้เห็นในนิทานพื้นบ้านเช่นเรื่องปลาบู่ทอง ที่เมื่อแม่ของเอื้อยจมน้ำตายก็ไปเกิดเป็นปลาบู่ พอถูกฆ่าโยนก้างลงดินก็ไปเกิดเป็นต้นไม้ เป็นความเชื่อที่ว่าเราเป็นส่วนหนึ่งของธรรมชาติ และเวียนว่ายปนเปไปกับธรรมชาติ ไม่เกี่ยวกับความดีความชั่วที่ทำ
ศาสนาผีของเผ่าไทยมีตำนานเทพเจ้าและกำเนิดโลกของตนเอง... มีหลายเวอร์ชันจะขอยกมาเวอร์ชันหนึ่ง เล่าว่าเริ่มแรกนั้นโลกมีมนุษย์อยู่ 3 คน ได้แก่ ขุนเค็ก ขุนคาน และปู่ลางเซิง
ทั้งสามมีนิสัยไม่ดี ทำให้พญาแถนซึ่งเป็นเทพเจ้าไม่พอใจ จึงเสกน้ำท่วมโลก มนุษย์สามคนนั้นเลยสำนึกผิด กราบไหว้บูชาเทพเจ้า พญาแถนเลยตอบแทนโดยการให้น้ำหยุดท่วม เกิดเป็นที่นาแห่งแรกชื่อ “นาน้อยอ้อยหนู” พร้อมให้ควาย 1 ตัวมาใช้งาน (เป็นการอธิบายว่าการทำนานั้นเป็นสิ่งสำคัญในวัฒนธรรมไทยมาแต่โบราณ)
ภาพแนบ: น้ำเต้า
ต่อมาควายตายแล้วก็มีน้ำเต้าผุดออกมาจากจมูก โดยทั้งสามสังเกตว่ามีมนุษย์อยู่ในนั้น ปู่ลางเซิงเลยนำเหล็กร้อนแทงน้ำเต้าเป็นรู และมีคนผิวดำเหมือนถ่านออกมา (เชื่อกันว่าเพราะถูกรมควัน) เรียกว่า “ข่า” ขณะที่ขุนคานนำสิ่วมาเจาะเป็นอีกรู ซึ่งคนที่ออกมาทางนี้ตัวขาว เรียกว่า “ไทย”
...ถือกันว่าผิวดำคือคนเขมร และคนผิวขาวคือคนไทย-ลาว ในปัจจุบัน…
ต่อมาพญาแถนก็ได้เสก “ขุนบรม” เป็นกษัตริย์องค์แรกลงมาปกครองมนุษย์ ซึ่งลูกของขุนบรมก็แบ่งกันปกครองเมืองลาวบ้าง ล้านช้างบ้าง ไทยใหญ่ ไทยน้อยบ้าง เป็นตำนานการเกิดมนุษย์ที่ไทย-ลาวมีร่วมกัน
*** ตัดเข้าช่วงโฆษณา ***
ขอโฆษณาว่าหนังสือ "เชือดเช็ดเชเชน" ที่พิมพ์ครั้งก่อนขายหมดจากตลาดไปนานแล้ว มีแผนจะพิมพ์ใหม่ปลายปีนี้นะครับ ตอนนี้เปิดให้จองแล้ว
- หนังสือเล่มนี้เล่าเรื่องประวัติของชนกลุ่มน้อยเชเชน ตลอดจนประวัติศาสตร์รัสเซียยุคหลัง โดยเน้นบทบาทของปูตินในการต่อสู้เพื่อขึ้นครองอำนาจ, ปฏิรูปรัสเซีย, และทำสงครามปราบชาวเชเชน
- หนังสือเล่มนี้มีผู้วิจารณ์มากมายว่า "โหดสัสรัสเซีย"
- ผมตั้งใจจะเพิ่มเนื้อหาให้อัพเดทถึงปัจจุบัน แน่นอนว่ามีความโหดสัสมากขึ้นไปอีก
- พิมพ์เป็นสี่สีแน่นอน
- ปกพิมพ์สีเมทัลลิก ปั้มนูนและปั้มเงินที่ชื่อเหมือนเล่มสุริยันพันธุ์เคิร์ด รับรองว่าสวยมาก เหมาะแก่การสะสม สำนักพิมพ์ The Wild Chronicles
- มีเซ็นลายเซ็นพิเศษประจำเล่มให้ครับ
- ราคาอยู่ที่ 389 บาท สั่งพรีออเดอร์ตอนนี้ลดเหลือ 369 บาท และฟรีค่าส่งในประเทศ (ปกติค่าส่ง 50 บาทครับ ส่วนต่างประเทศก็ตามจริง)
- สนใจชำระและใส่ที่อยู่ที่ link แนบได้เลย อนึ่งระบบนี้จะมีเมลคอนเฟิร์มไปแต่ช้าหน่อยนะครับ
นอกจากนี้ ยังขอโฆษณาว่าหนังสือ "โลหิตอิสราเอล The Promised Land" ที่พิมพ์ครั้งก่อนขายหมดจากตลาดไปนานแล้ว มีแผนจะพิมพ์ใหม่สิ้นปีนี้นะครับ
- หนังสือเล่มนี้เล่าเรื่องประวัติดินแดนแห่งพันธสัญญา ตลอดจนการสร้างชาติของชาวยิวตั้งแต่ยุคตำนานจนถึงยุคใหม่
- เพิ่มเนื้อหาให้อัพเดทเกี่ยวกับยิวอนุรักษ์นิยม หรือยิวฮาเรดิ
- พิมพ์เป็นสี่สีแน่นอน
- ปกพิมพ์สีเมทัลลิก ปั้มนูนและปั้มเงินที่ชื่อเหมือนเล่มสุริยันพันธุ์เคิร์ด รับรองว่าสวยมาก เหมาะแก่การสะสม สำนักพิมพ์ The Wild Chronicles เราพิมพ์เองแล้วจะทำอะไรก็ได้ 555
- มีเซ็นลายเซ็นพิเศษประจำเล่มให้ครับ
- ราคาอยู่ที่ 389 บาท ฟรีค่าส่งในประเทศ (ปกติค่าส่ง 50 บาทครับ ส่วนต่างประเทศก็ตามจริง)
- สนใจชำระและใส่ที่อยู่ที่ link แนบได้เลย อนึ่งระบบนี้จะมีเมลคอนเฟิร์มไปแต่ช้าหน่อยนะครับ
...อย่างไรก็ตามเมื่อเวลาผ่านไป คนไทยรู้สึกว่า ศาสนาผีมันช่างเชยมาก…
รอบๆ บ้านนั้นมีการรับศาสนาพราหมณ์และพุทธจากอินเดียแล้ว และศาสนาพราหมณ์-ฮินดู และพุทธนั้นมีหลักการน่าศรัทธา มีความเข้มขลังมากกว่า พิธีกรรมก็เป็นระเบียบอลังการ บ้านเมืองสวยงาม เทพเจ้าก็ยิ่งใหญ่
...วัฒนธรรมนั้นเหมือนน้ำ ย่อมไหลจากที่สูงลงที่ต่ำ ผสมกลมกลืนไปทั่ว
...ดังนี้ในที่สุดคนไทยโบราณก็ถูกกลืนวัฒนธรรม
หลังจากนั้นคนไทยก็รับวัฒนธรรมอินเดียเข้ามาเป็นอันมาก นอกจากพิธีกรรมแล้ว ยังมีการนำภาษาบาลี-สันสกฤตมาใช้ เช่นคำว่า “ขวัน” ก็เปลี่ยนตัวสะกดเป็น “ขวัญ” จาก “ไท” ก็สะกดว่า “ไทย” ซึ่งเป็นการสะกดคำไทยให้ดูเหมือนภาษาอินเดียมากขึ้น
คนไทยยังนิยมตั้งชื่อตัวเองให้ดูมีความหมายโดยใช้ภาษาบาลี-สันสกฤตเช่นกัน จาก “ไอ้ช้าง” ก็กลายเป็น “นายกุญชร” เพราะมันดูดีกว่า อินเทรนด์กว่า อารมณ์เดียวกับที่พ่อแม่สมัยนี้ มักตั้งชื่อลูกให้อ่านได้ทั้งภาษาไทยและภาษาอังกฤษ เช่น “นายกวิน” ก็เป็น “มิสเตอร์เควิน” ประมาณนั้น เพราะเราเชื่อว่าวัฒนธรรมฝรั่งนั้นเป็นวัฒนธรรมที่สูง
การเปลี่ยนความเชื่อของคนไทยจากศาสนาผีเป็นศาสนาพุทธ มีการแสดงผ่านตำนานหลายเรื่อง เช่น “นิทานชาดก” ตอน “พญาคันคาก” หรือ พญาคางคก นั่นเอง
เล่าโดยย่อคือ นานมาแล้ว พระพุทธเจ้าเกิดเป็นลูกของกษัตริย์องค์หนึ่ง แต่เกิดมามีรูปเป็นคางคก จึงถูกเอาไปทิ้งเพราะเชื่อว่าเป็นกาลีบ้านเมือง พระอินทร์ได้ช่วยคางคกน้อยไว้ ครั้นแล้วคางคกนั้นก็ถอดรูปเป็นหนุ่มหล่อ ได้ปกครองเมืองที่สร้างขึ้นมาใหม่ มีภรรยาดี กลายเป็นกษัตริย์มีชื่อว่า "พญาคันคาก" และมีพวกสัตว์มีพิษอย่างงู แมลง กบ เขียด มาสวามิภักดิ์
เหตุนี้ทำให้พญาแถนรู้สึกโดนข้ามหน้าข้ามตา จึงบันดาลให้ฝนไม่ตก
พวกสัตว์มีพิษไปร้องทุกข์กับพญาคางคก พญาคางคกจึงนำทัพสัตว์ไปสู้กับผีแถน
แน่นอนว่าพญาคันคากชนะ ผีแถนจึงต้องยอมปล่อยน้ำฝน อันเป็นการอธิบายของคนโบราณว่าทำไมเวลาคากคกร้องฝนจะตก และอธิบายการเปลี่ยนผ่านของความเชื่อในสังคมไทยนั่นเอง แน่นอนชาดกเรื่องนี้ไม่มีในพระไตรปิฎกแต่อย่างใด
เหตุนี้ทำให้พญาแถนรู้สึกโดนข้ามหน้าข้ามตา จึงบันดาลให้ฝนไม่ตก
พวกสัตว์มีพิษไปร้องทุกข์กับพญาคางคก พญาคางคกจึงนำทัพสัตว์ไปสู้กับผีแถน
แน่นอนว่าพญาคันคากชนะ ผีแถนจึงต้องยอมปล่อยน้ำฝน อันเป็นการอธิบายของคนโบราณว่าทำไมเวลาคากคกร้องฝนจะตก และอธิบายการเปลี่ยนผ่านของความเชื่อในสังคมไทยนั่นเอง แน่นอนชาดกเรื่องนี้ไม่มีในพระไตรปิฎกแต่อย่างใด
แม้จะถูกพุทธกลืนแต่ศาสนาผีไม่ได้หายไปซะทีเดียว อย่างที่บอกตอนต้นว่าแม้พุทธจะสามารถช่วงชิงพื้นที่ในศีลธรรมระดับเหนือโลกได้ แต่ศาสนาผียังครอบครองพื้นที่ของที่พึ่งทางใจในทางโลก
คือในขณะที่คนไทยมักเชื่อว่าสิ่งที่ดีที่สุดคือการลดกิเลสเพื่อให้หลุดพ้นจากความทุกข์ (ตามศาสนาพุทธ) แต่ยามรู้สึกอ่อนแอ หรือมีความต้องการทางโลก ก็จะไปสวดอ้อนวอนกับผี (ตามความเชื่อศาสนาผี)
พระพุทธรูปนั้นแต่เดิมเป็นของที่สร้างขึ้นเพื่อระลึกถึงพระพุทธเจ้า แต่พระพุทธรูปที่คนไทยไหว้นั้นหลายๆ องค์มีชื่อ มีนิสัย เช่นหลวงพ่อ ก. ให้พรทางอาชีพได้ดี ชอบของเซ่นไหว้เป็นแว่นตาดำ การที่คนไทยไหว้พระพุทธรูปที่มีนิสัยเช่นนี้ แปลว่าเขาไม่ได้เชื่อว่ากำลังไหว้พระพุทธเจ้า แต่กำลังไหว้ผีที่สถิตในรูปปั้นพระพุทธรูปนั้น ซึ่งย่อมมีนิสัยแผกไปต่างๆ
อนึ่งอันที่จริงศาสนาผีก็มีหลักศีลธรรม ที่เหลือผสมๆ มาให้เห็นเช่นหลักฮีต 12 คอง 14 ในภาคอีสาน แต่เมื่อไม่ลึกซึ้งเท่าพุทธ ในที่สุดจึงเสียพื้นที่ทางศีลธรรมแก่พุทธ
มรดกของศาสนาผีอีกอย่างหนึ่งคือ “ศาลพระภูมิ” คือคนไทยเชื่อว่าบ้านผีมีเจ้าที่ เลยต้องสร้างบ้านเล็กๆ ยกสูงไว้ให้ท่าน
อย่างไรก็ตามถ้าลองสังเกตดู พวกอาคารใหญ่ๆ เช่นห้างสรรพสินค้า หรือโรงแรมนั้น มักมีการทำศาลไว้สองศาล คือศาลเทพฮินดูและศาลเจ้าที่ ทั้งนี้เพราะเทพฮินดูนั้นมีเครื่องทรงสวยงาม มีสัตว์พาหนะ มีตำนานเรื่องราวซับซ้อน ดูจริงจังน่านับถือ
เมื่อนำมาเทียบกับผีพื้นบ้านไทย คนไทยก็จัดลำดับผีไทยให้ต่ำกว่าผีอินเดียโดยอัตโนมัติ ดังนั้นเมื่อต้องทำศาลพระภูมิในสถานที่ๆ โอ่อ่าเช่นห้างสรรพสินค้าหรือโรงแรม รู้สึกว่าเจ้าที่มีบารมีไม่มากพอ จึงทำเป็นศาลเทพฮินดูเพื่อให้รู้สึกว่าสมศักดิ์ศรีมากขึ้น
...พูดง่ายๆ ว่าเป็นการเอา “เปลือก” ของฮินดูมาคลุม “ผี” แบบไทย แต่เมื่อนำมาแล้วก็รู้สึกเกรงใจพระภูมิเก่า เลยต้องสร้างคู่กันไว้สองศาล ซึ่งที่อินเดียไม่ได้บูชาเทพกันแบบนี้เลย
ในด้านพิธีกรรม ก็มีตัวอย่างเช่น “พระราชพิธีจรดพระนังคัลแรกนาขวัญ” ซึ่งมีรากเหง้ามาจากการ "ทำขวัญให้นา" เพื่อให้ไร่นามีความอุดมสมบูรณ์
พิธีนี้มาจากพิธีของศาสนาผีโบราณที่เรียกว่า "นาตาแฮก" หรือการทำนาครั้งแรก ซึ่งในภาคเหนือและอีสานมีคนทำอยู่
ผู้ทำขวัญให้นาแต่แรกก็คือหมอผี สันนิษฐานว่ากษัตริย์ไทยโบราณยังมีความเชื่อในประเพณีต่างๆ ของศาสนาผีอยู่ แต่เมื่ออาณาจักรใหญ่ขึ้น อินเตอร์ขึ้นแล้ว จะเอาหมอผีมาทำพระราชพิธีก็ดูเชย จะเอาพระสงฆ์มาทำก็แปลกๆ ในที่สุดจึงโมพราหมณ์เวอร์ชันหนึ่งขึ้นมา ไว้สำหรับทำประเพณีสำคัญ ซึ่งหลายๆ ประเพณีก็มีรากเหง้าเป็นของศาสนาผี
พราหมณ์ไทยนั้นไม่เหมือนทางอินเดีย เพราะไม่ได้เป็นด้วยระบบวรรณะ บางคนจริงๆ นับถือพุทธ แต่ก็บูชาเทพฮินดูไปด้วย โดยพวกท่านเอาบทสวดมนต์ และองค์ประกอบอื่นๆ ของฮินดูมาใช้ในการทำพิธีผีหลายอย่าง
...ในลักษณะนี้พื้นที่ของศาสนาฮินดูในไทย จึงเป็น "เปลือกอันสวยงาม" ให้กับศาสนาผีนั่นเอง
ตัวอย่างอื่น เช่นจริงๆ พิธีโล้ชิงช้า หรือเรียกว่า "ตรียัมปวาย" นั้นไม่มีในอินเดีย แต่น่าจะเป็นประเพณีของศาสนาผีโบราณที่ใช้ทำขวัญให้ผืนดิน โดยยังหลงเหลืออยู่บ้างในวัฒนธรรมของชาวอาข่า
คำว่าตรียัมปวายเป็นชื่อที่แปลงจากบทขับร้องภาษาทมิฬนาม “ติรุเวมปาไว” ของนักบุญหญิง ว่าด้วยความรักที่ผู้หญิงมีต่อเทพเจ้า
พราหมณ์ไทยเอาบทสวดนี้มาใช้ในงานโล้ชิงช้า ซึ่งไม่เกี่ยวข้องอะไรกัน และการโล้ชิงช้าแบบนี้ไม่มีในอินเดีย
...ดังนั้น แม้คนไทยส่วนมากนิยามตัวเองเป็นคนพุทธ สวดมนต์ ทำบุญ ฟังธรรม แต่ศาสนาผีก็ยังอยู่ในสังคมไม่ไปไหน และยังครองพื้นที่ในชีวิตประจำวันของผู้คนอย่างแนบเนียน
ในยุค ร.4 - ร.5 ประเทศไทยจำต้องปรับตัวต้านทานการรุกรานของวัฒนธรรมตะวันตก จึงมีกระแสแยกศาสนาพุทธ จากพราหมณ์ และผี เพื่อให้สิ่งที่นับถือดูลึกซึ้งมีเหตุผลมากขึ้น
นี่ทำให้ปัจจุบันความเชื่อศาสนาผีมักถูกกล่าวหาว่างมงาย ซึ่งจริงๆ ผมเห็นว่าคำว่างมงายกับศรัทธานั้นไม่ต่างกันมาก แต่เรามักจะใช้คำว่าศรัทธากับอะไรที่เป็นสถาบันแล้ว เช่นศาสนาใหญ่ๆ และเรามักจะใช้คำว่างมงายกับอะไรที่ยังไม่เป็นสถาบัน เช่นความเชื่อกระแสรองๆ
จริงๆ ศาสนาผีก็มีข้อดี คือการที่เราเชื่อว่ามีวิญญานอยู่ในธรรมชาติ และมนุษย์เป็นส่วนหนึ่งของธรรมชาติด้วย มักเรานำสู่การเคารพธรรมชาติ ใช้ทรัพยากรอย่างประหยัด (ลองนึกถึงเพลง Colors of the wind ในโพคาฮอนทัส สะท้อนความเชื่อวิญญานนิยมในกลุ่มอเมริกันพื้นเมือง)
อีกด้านหนึ่งคอนเซปต์เรื่องขวัญก็ทำให้เราสามารถไหว้ได้ทุกอย่าง เปิดรับได้ทุกสิ่ง เพราะทุกๆ เทพเจ้านั้นต่างเป็นผีที่ไหว้ได้หมด ข้อดีของเรื่องนี้คือมันทำให้เรามีปัญหาระหว่างศาสนาไม่มาก
ด้วยทั้งหมดที่กล่าวมา จึงอาจเรียกได้ว่า “ศาสนาไทย” คือศาสนาที่เกิดจากการผสม:
1. ศาสนาผีซึ่งได้พื้นที่ในความเชื่อพื้นฐาน และยังถูกใช้เป็นเทคโนโลยีแบบโบราณ ในการทำให้ความต้องการทางโลกประสบผล
แม้มักถูกลืมไปว่ารากเหง้าของสิ่งต่างๆมาจากศาสนานี้มาก แต่ก็ยังมีอิทธิพลอยู่ในสังคมอย่างกว้างขวาง
2. ศาสนาพราหมณ์ ซึ่งมาแต่งตัวให้ผีดูหรูหราขึ้น ทำหน้าที่ตอบสนองในพื้นที่ที่พุทธทำแล้วไม่เหมาะนัก
3. ศาสนาพุทธ ซึ่งได้พื้นที่ทางศีลธรรมระดับเหนือโลกไป
ดังนี้เราจึงมีศาสนาอย่างที่เราเห็นทุกวันนี้นั่นเอง...
::: อ้างอิง :::
- หนังสือ “ขวัญเอย ขวัญมาจากไหน” โดย สุจิตต์ วงษ์เทศ สำนักพิมพ์นาตาแฮก
- หนังสือ “ภารตะ-สยาม? ผี พราหมณ์ พุทธ?” โดย คมกฤช อุ่ยเต็กเค็ง สำนักพิมพ์มติชน
- หนังสือ “ผี กับ พุทธ การผสามผสานทางความเชื่อ” โดย ธีระพงษ์ มีไธสง สำนักพิมพ์อินทนิล
ท้ายสุดนี้ ขอโฆษณาว่าหนังสือ "ประวัติย่อก่อการร้าย War on Terror" ที่พิมพ์ครั้งก่อนขายหมดจากตลาดไปนานแล้ว มีแผนจะพิมพ์ใหม่ปลายปีนี้นะครับ
ตอนแรกว่าใกล้ๆ เสร็จแล้วค่อยทำโปร แต่เหตุการณ์ในอัฟกานิสถานและรำลึก 9/11 ทำให้มีคนถามมาเยอะเหลือเกิน เลยเปิดให้จองก่อน
- หนังสือเล่มนี้เล่าเรื่องประวัติของขบวนการก่อการร้ายสากลตั้งแต่ยุคอัลเคดามาต่อ ISIS
- ผมตั้งใจจะเพิ่มเนื้อหาให้อัพเดทถึงปัจจุบัน
- พิมพ์เป็นสี่สีแน่นอน
- ปกพิมพ์สีเมทัลลิก ปั้มนูนและปั้มเงินที่ชื่อเหมือนเล่มสุริยันพันธุ์เคิร์ด รับรองว่าสวยมาก เหมาะแก่การสะสม สำนักพิมพ์ The Wild Chronicles เราพิมพ์เองแล้วจะทำอะไรก็ได้ 555
- มีเซ็นลายเซ็นพิเศษประจำเล่มให้ครับ
- ราคาอยู่ที่ 389 บาท สั่งพรีออเดอร์ตอนนี้ลดเหลือ 369 บาท และฟรีค่าส่งในประเทศ (ปกติค่าส่ง 50 บาทครับ ส่วนต่างประเทศก็ตามจริง)
- สนใจชำระและใส่ที่อยู่ที่ link แนบได้เลย อนึ่งระบบนี้จะมีเมลคอนเฟิร์มไปแต่ช้าหน่อยนะครับ
และขอโฆษณาว่าหนังสือ “สุริยันพันธุ์เคิร์ด” หรือหนังสือเล่มใหม่ของผมออกแล้วนะครับ มีรายละเอียดดังนี้...
- เรื่องนี้เป็นหนังสือประวัติศาสตร์ชาวเคิร์ด ผลงานเล่มล่าสุดในชุด The Wild Chronicles
- พิมพ์เป็นสี่สี!
- ยาวที่สุดเท่าที่พิมพ์มา ยาวกว่าพยัคฆ์ทมิฬสิ้นชาติราว 2 เท่า
- รูปโหดๆ ที่ทำให้เข้าใจสถานการณ์ดีขึ้น จะไม่เซนเซอร์ แต่จะรวมอยู่ท้ายเล่ม และมีคำเตือนก่อน
- มีลายเซ็นทุกเล่ม!
- ราคา 439 บาท รวมค่าส่งแล้ว
ท่านที่ต้องการพรีออเดอร์สามารถชำระ และใส่ที่อยู่ทาง link แนบได้เลย
อนึ่งชาวเคิร์ดเป็นชนกลุ่มน้อยในตะวันออกกลาง มีราว 30 ล้านคน หากไม่มีประเทศของตนเอง พวกเขาแตกเป็นหลายส่วนและถูกกดขี่อย่างหนัก แต่การถูกกดขี่เคี่ยวกรำนั้นทำให้พวกเขากลายเป็นนักรบที่เก่งกาจ
หนังสือเล่มนี้เขียนเรื่องราวของชาวเคิร์ดตั้งแต่ยุคตำนานจนถึงประวัติศาสตร์สมัยใหม่ ซึ่งมีความพีคแล้วพีคอีก ผ่านสงครามใหญ่ๆ มากมาย เช่นสงครามอิรัก - อิหร่าน, สงครามอ่าวเปอร์เซีย, สงครามปราบซัดดัม, สงครามกลางเมืองอิรัก, สงครามปราบกลุ่มก่อการร้าย แต่ละสงครามที่ว่ามานี้มีสเกลใหญ่เป็นรองแค่สงครามโลก
ชาวเคิร์ดมีส่วนร่วมในสงครามเหล่านี้ทั้งหมดในฐานะชนกลุ่มน้อยที่ไม่รวยแต่รบเก่ง พอมีคนมาติดอาวุธให้เลยมักกลายเป็นไพ่โจ๊กเกอร์ที่เปลี่ยนผลชี้ขาดของสงคราม
อย่างไรก็ตามศัตรูอันดับหนึ่งของชาวเคิร์ดคือเผด็จการซัดดัม ฮุสเซนนั้นก็โหดมาก โหดโคตรๆ ใครเคยอ่านพยัคฆ์ทมิฬสิ้นชาติ หรือเชือดเช็ดเชเชน ผมบอกได้ว่าไอ้นี่ก็โหดไม่แพ้กัน หรือเผลอๆ โหดกว่า ดังนั้นการต่อสู้ของชาวเคิร์ดมันจึงเป็นเรื่องที่หลอนและดุเดือดมากๆ
หนังสือเล่มนี้เขียนขึ้นจากประสบการณ์ที่ผมได้ไปเยือนดินแดนเคอร์ดิสถานอิรัก (และหนีมิสไซล์มา) เมื่อต้นปี 2020 เพื่อนชาวเคิร์ดที่ผมสัมภาษณ์ทุกคนเป็นผู้รอดชีวิตจากทุกสงครามข้างต้น ทำให้มีข้อมูล ความเห็น และมุมมองของคนต่างๆ ที่ลึกกว่าในตำรา แน่นอนว่าประสบการณ์ของพวกเขาดาร์คมาก แต่เขาหลายคนไม่ได้มองโลกในแง่ร้ายขนาดนั้น พวกเขาตีความสิ่งที่พบเจออย่างไร ลองตามอ่านดูนะครับ
"สุริยันพันธุ์เคิร์ด" ตั้งใจพิมพ์เป็นสี่สี เป็นหนังสือที่ยาวที่สุดตั้งแต่ผมเขียนสารคดีชุด The Wild Chronicles มา
อีกครั้งนะครับ ท่านที่ต้องการพรีออเดอร์หนังสืออย่างเดียว สามารถชำระ และใส่ที่อยู่ทาง link นี้ได้เลย 439 บาท รวมค่าส่งแล้ว (ในประเทศ) ถ้าบางท่านอยู่ต่างประเทศมีค่าส่งพิเศษจะแจ้งอีกที
ท่านที่สนใจอ่านเรื่องราวแปลกๆ จากรอบโลกสามารถสมัครเข้ากลุ่ม illumicorgi
อนึ่งกลุ่มนี้เป็นกลุ่ม exclusive ผมจะใช้ลงบทความพิเศษ ซึ่งมีเนื้อหาเจาะลึกกว่าที่ลงในเพจ The Wild Chronicles และบทความส่วนใหญ่ในกลุ่มจะเกี่ยวกับธีมของหนังสือที่ผมกำลังเขียน
ผู้ที่ต้องการสมัครเข้ากลุ่มให้ทำดังนี้เลยนะครับ
(1) กดสมัคร Line OA ของ The Wild Chronicles มาทาง link นี้ https://lin.ee/fNEO1jr
(2) กด add เป็นเพื่อน
(3) กด chat
(4) จากนั้น พิมพ์ชื่อที่ท่านใช้ใน Facebook มาทางช่องแชทของ Line OA เพื่อให้ทีมงานบ่งชี้ได้ว่าบัญชีของท่านสมัครมาแล้ว
(5) จากนั้นจะมีแอดมินมาคุยกับท่าน ให้แจ้งประเภทสมาชิกที่ท่านต้องการสมัคร แอดมินจะส่ง link เพื่อชำระค่าสมาชิก และแนะนำวิธีการเข้ากลุ่มต่อไป
::: ::: :::
ประวัติศาสตร์ สงคราม เรื่องต่างประเทศ กดติดตาม เพจ The Wild Chronicles ได้เลยนะครับ https://facebook.com/pongsorn.bhumiwat
และ youtube https://youtube.com/user/Apotalai
- 9
โฆษณา
- ดาวน์โหลดแอปพลิเคชัน
- © 2026 Blockdit
