ศัพท์บาลีว่า ‘ราคะ’ มักแปลกันว่า ‘ความใคร่’
หมายถึงความปรารถนาอันเร่าร้อนรุนแรง คำนี้มักใช้เวลากล่าวถึงกามตัณหา โดยเฉพาะตัณหาทางเพศ แต่พระพุทธองค์ทรงใช้คำนี้ในบริบทที่เราไม่คุ้นเคยด้วย ดังเช่น ‘สนฺทิฏฐิราคะ’ ซึ่งมีผู้แปลว่า ‘ความยินดีในทิฏฐิของตน หรือ ความมัวเมาว่าความเห็น หลักคำสอนที่ตนยึดถือหรืออุดมการณ์ของตนถูกต้องฝ่ายเดียว’ คำนี้ปรากฏอยู่ในพระสูตรพร้อมกับข้อความที่ยืนกรานว่า “มีเราถูกเพียงผู้เดียว คนอื่นผิดหมด”
ความลุ่มหลงมัวเมาอาจฟังดูรุนแรงเมื่อใช้พูดถึงการยึดความเห็นของคนทั้งหลาย แต่ถ้าเราดูอคติและความคลั่งไคล้แบบไม่ลืมหูลืมตาที่พบเห็นทั่วไปในสังคมโลก คำนี้ก็ดูเหมาะสม อีกคำหนึ่งที่พระพุทธองค์ทรงใช้อธิบายท่าทีอันขาดปัญญาต่อความเห็นและความเชื่อ คือ ‘ปรามาส’ ซึ่งมักแปลกันว่า ‘การจับไว้มั่น’ แต่นักวิชาการไทยหลายท่านนิยมความหมายว่า ‘การลูบคลำ’ มากกว่า
ทุกวันนี้ คนมองกันว่าศรัทธาเป็นสิ่งดีในตัวเอง ถือกันว่าคนมีศรัทธาในหลักศาสนาย่อมมีคุณธรรมมากกว่าผู้ไม่มีศรัทธา คนที่เชื่อมั่นในความสามารถและความใฝ่ฝันของตนได้รับคำยกย่องชื่นชมอย่างมาก ทว่า พระพุทธองค์ทรงให้คำเตือนที่ใช้ได้ทุกเมื่อ นั่นคือ ไม่ว่าที่ตั้งแห่งศรัทธาจะเป็นอะไร หากลูบคลำด้วยความหลงใหลมัวเมาในความรู้สึกว่าเราถูก ประโยชน์สุขในระยะยาวย่อมเกิดขึ้นได้น้อยมาก
ธรรมะคำสอน โดย พระอาจารย์ชยสาโร
แปลถอดความ โดย ศิษย์ทีมสื่อดิจิทัลฯ
โฆษณา
- ดาวน์โหลดแอปพลิเคชัน
- © 2026 Blockdit
