เกินหน้าน้องนักพี่บาหยัน
เมื่อเวลาประชวรสุดท้ายก่อนสิ้นพระชนม์ รับสั่งถามพระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้านภาพรประภา พระขนิษฐภคินีร่วมพระชนกชนนีที่เฝ้าพยาบาลอยู่ว่า การพระศพจะทำที่ไหน เสด็จอธิบดีฝ่ายในทูลตอบว่า พระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัวจะทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้จัดการพระศพตั้งที่พระมหาปราสาท คือพระที่นั่งดุสิตมหาปราสาทในพระบรมมหาราชวัง อันเป็นการพระราชทานเกียรติยศพิเศษเกินพระอิสริยยศตามปกติ จึงทรงนิ่งไปสักครู่แล้วรับสั่งเปรยว่า เกินหน้าน้องนักพี่บาหยัน
ความตอนหนึ่งจากหนังสือ ในกำแพงแก้ว ของศาสตราจารย์(พิเศษ)ธงทอง จันทรางศุ
สมเด็จพระปิตุจฉาเจ้า สุขุมาลมารศรี พระอัครราชเทวี เป็นพระราชธิดาพระองค์ที่ 52 ในพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ประสูติแต่เจ้าคุณจอมมารดาสำลี ต่อมา ทรงเข้ารับราชการฝ่ายในเป็นพระภรรยาเจ้าในพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ทรงรับหน้าที่เป็นราชเลขานุการิณีส่วนพระองค์เป็นเวลาหลายปี
พระประวัติของพระองค์ท่านเป็นที่รับทราบกันโดยแพร่หลาย โดยเฉพาะอย่างยิ่งพระปรีชาสามารถด้านอักษรศาสตร์ สมเด็จฯกรมพระยาดำรงราชานุภาพ ทรงยกย่องไว้ว่า "แต่มีพระราชกุมารีบางพระองค์ซึ่งทรงสามารถโดยมีพระอุปนิสัยในทางวรรณคดีถึงได้รับความยกย่องของคนทั้งหลาย ว่าอาจแต่งโคลงฉันท์กาพย์กลอนดีถึงกวีที่เปนชาย พระราชกุมารีซึ่งทรงพระเกียรติดังนี้มีน้อยพระองค์ ..ก็มีสมเด็จพระปิตุจฉาเจ้าฯ ซึ่งได้รับความนิยมยอมทั่วกันหมดว่าพระองค์ทรงเชี่ยวชาญวรรณคดี แลเปนกวีแต่งดีสู้ผู้ชายได้
พระคุณสมบัติที่โดดเด่นของสมเด็จฯพระองค์นี้คือ ความถ่อมพระองค์ เมื่อทรงทราบว่า จะทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯให้จัดการพระศพที่พระที่นั่งดุสิตมหาปราสาท ซึ่งเป็นการพระราชทานพระเกียรติยศเป็นที่ยิ่ง เพราะแม้แต่กรณีสมเด็จพระนางเจ้าสุนันทากุมารีรัตน์ พระบรมราชเทวี สิ้นพระชนม์ ยังทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯให้ประดิษฐานพระบรมศพที่หอธรรมสังเวชภายในพระบรมมหาราชวังเท่านั้น
แม้พระอาการเพียบหนัก ก็ยังทรงไว้ลาย กวีหญิงแห่งราชสำนัก ทรงยกบทพระราชนิพนธ์เรื่องอิเหนามาเปรียบเปรย กล่าวคือเมื่อนางจินตะหราได้อ่านข้อความเกี้ยวพาราสีของอิเหนาบนกลีบดอกปะหนัน จึงพูดกับนางบาหยัน พระพี่เลี้ยงว่า
"ไม่เจียมตนจะไปปนที่สูงศักดิ์ เห็นเกินหน้าน้องนักพี่บาหยัน
ดังกระต่ายหมายชมดวงจันทร์ อะไรนั่นพาทีไม่มีอาย "
นางจินตะหราเจียมองค์ว่า ไม่ใช่วงศ์อสัญแดหวา จะไปครองคู่อยู่กันได้อย่างไร เฉกเช่นเดียวกับสมเด็จพระปิตุจฉาเจ้าฯที่เจียมพระองค์ว่า ไม่ใช่พระอัครมเหสี จะจัดการพระศพสูงถึงเพียงนั้น ดูจะทรงยกย่องเกินไป
โฆษณา
- ดาวน์โหลดแอปพลิเคชัน
- © 2026 Blockdit
