• ทำไมชาวจีนโบราณถึงมีความเชื่อว่า จีนเป็นจุดศูนย์กลางของโลก?
ตั้งแต่ยุคโบราณ ชาวจีนมีทัศนะและความเชื่อที่ว่า แผ่นดินจีนเป็นจุดศูนย์กลางของโลกทั้งมวล ชื่อของจีนอย่างจงกั๋ว (中国) ก็มีความหมายว่า ประเทศหรืออาณาจักรที่อยู่ ณ จุดศูนย์กลางของโลก
ดังนั้นผู้คนหรือดินแดนใดก็ตามที่อยู่รอบนอกแผ่นดินจีน จึงถูกดูแคลนว่าเป็นคนป่าเถื่อนไร้อารยะ หรือที่จีนเรียกว่า หมันอี๋ (蠻夷) ซึ่งตรงข้ามอย่างสิ้นเชิงกับชาวจีนหรือหัวเซี่ย (華夏) ที่อยู่ในอารยธรรมที่ศิวิไลซ์ที่สุดในโลก
คนในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ ชนเผ่าเร่ร่อนทางตอนเหนือ หรือคนเผ่าทางตะวันตก ล้วนถูกจีนดูแคลนว่าเป็นพวกป่าเถื่อน ไม่เว้นแม้แต่ชาวตะวันตกก็ไม่วายถูกรวมเป็นพวกหมันอี๋เช่นกัน
ทว่าเมื่อถึงศตวรรษที่ 19 เมื่อโลกตะวันตกอยู่ในช่วงเวลาแห่งการเปลี่ยนแปลงครั้งใหญ่ ทั้งการปฏิวัติอุตสาหกรรม และการกำเนิดระบบทุนนิยม แต่สำหรับราชวงศ์ชิง ผู้ปกครองจักรวรรดิจีนในตอนนั้น ยังคงอยู่ท่ามกลางความเชื่อโบราณและโลกทัศน์อันคร่ำครึ โดยเฉพาะเรื่องที่ว่า จีนเป็นอาณาจักร ณ จุดศูนย์กลางของโลก
หนึ่งในกรณีการดูแคลนชาวตะวันตกของจีน เกิดขึ้นเมื่อจอร์จ แมคคาร์ทนีย์ (George Macartney) และคณะทูตของอังกฤษเข้าเฝ้าฮ่องเต้เฉียนหลงในปี 1793 เพื่อเจรจาให้จีนเปิดประเทศทำการค้า
การเข้าเฝ้าครั้งนั้น ฝ่ายจีนเรียกร้องให้คณะทูตอังกฤษต้องหมอบกราบถวายบังคมต่อฮ่องเต้จำนวน 9 ครั้งตามธรรมเนียม เพื่อเป็นสัญลักษณ์ของการที่หมันอี๋ยอมศิโรราบต่อโอรสสวรรค์
แมคคาร์ทนีย์และคณะทูตอังกฤษปฏิเสธที่จะทำแบบนั้น สุดท้ายมีการเจรจา ฝ่ายจีนยอมให้คณะทุนอังกฤษถวายบังคมแบบชาวตะวันตก โดยการคุกเข่าข้างหนึ่งและก้มศีรษะลง นอกจากนี้ในเอกสารของจีน ก็เคยเรียกชาวรัสเซียและอังกฤษว่าอี๋ที่มาจากหมันอี๋เช่นกัน
ทัศนคติที่จีนเชื่อมานานนมนี้ ท้ายที่สุดก็ต้องถูกทำลายไป นับตั้งแต่จีนพ่ายแพ้อย่างย่อยยับในสงครามฝิ่นทั้งสองครั้ง การพ่ายแพ้สงครามทำให้จีนสูญเสียอำนาจอธิปไตยบางส่วน จีนถูกชาติตะวันตกบังคับให้ลงนามในสนธิสัญญา (ที่ไม่เป็นธรรม) และที่สำคัญก็คือ จีนต้องห้ามเรียกชาวตะวันตกว่าอี๋อีกต่อไป
นับแต่นั้นราชวงศ์ชิงจึงต้องทบทวนและหันมามองดูตัวเอง นำไปสู่ความพยายามในการปฏิรูปประเทศ แม้ว่าสุดท้ายการปฏิรูปนี้จะสายเกินไปจนไม่อาจหนีพ้นชะตากรรมจากการล่มสลายได้
อ้างอิง • หนังสือสงครามกลางเมืองจีน. กรกิจ ดิษฐาน. สำนักพิมพ์ยิปซี (2019)
• Australian Museum. Middle Kingdom. https://australian.museum/learn/cultures/international-collection/chinese/middle-kingdom/
#HistofunDeluxe
- 10
โฆษณา
- ดาวน์โหลดแอปพลิเคชัน
- © 2026 Blockdit
