ค้างคาว สัตว์มงคล อ่านให้จบนะครับ
By . ณรงค์ ชื่นนิรันดร์
Cr.กลุ่มเผยแพร่และประชาสัมพันธ์ กรมศิลปากร
#สมาคมศิลป์ภูเก็จ
ค้างคาว ๕ ตัว กับความสุข ๕ ประการ
อู่ฝู : ค้างคาว ๕ ตัว กับความสุข ๕ ประการ
ภาพสัญลักษณ์มงคลมีความสำคัญและเป็นส่วนหนึ่งในวัฒนธรรมจีนมาช้านาน เราสามารถพบเห็นภาพสัญลักษณ์มงคลเหล่านี้ได้ บนเสื้อผ้า อาวุธ ข้าวของเครื่องใช้ งานศิลปกรรม หรือแม้แต่เครื่องถ้วย สัญลักษณ์มงคลจีนมีหลากหลายรูปแบบ ไม่ว่าจะเป็นบุคคล สัตว์ สิ่งของ ต้นไม้ ดอกไม้ หรือตัวอักษรจีน ที่มีความหมายเป็นมงคล โดยสัตว์ชนิดหนึ่งที่มักพบในสัญลักษณ์มงคลจีน คือ "ค้างคาว"
"ค้างคาว" หรือในภาษาจีนกลางเรียกว่า "เปียนฝู" (蝙蝠) เป็นหนึ่งในสัตว์มงคลที่มักจะพบอยู่บนข้าวของเครื่องใช้เสมอ เชื่อกันว่าเป็นสัญลักษณ์ของความโชคดีมีสุข เนื่องจากอักษร ฝู ในคำเรียกค้างคาวนั้นไปพ้องเสียงกับอักษร "ฝู" (福) ที่แปลว่า โชคดี รวมถึงพ้องเสียงกับชื่อเทพเจ้า "ฝู" หนึ่งในสามเทพเจ้าแห่งดวงดาวในลัทธิเต๋า "ฝู ลู่ โซ่ว" (福禄寿, ภาษาแต้จิ๋ว : ฮก ลก ซิ่ว)
นอกจากนี้ ค้างคาวยังปรากฏอยู่ในตำนานอื่น ๆ ของจีนอีกด้วย เช่น ชาวจีนเชื่อว่าค้างคาวมีอายุยืนยาวมากเพราะดื่มกินแต่น้ำบริสุทธิ์จากในถ้ำเท่านั้น หรือเชื่อว่าหากได้กินค้างคาวสีขาวก็จะมีอายุยืนยาว
การสร้างภาพมงคลรูปค้างคาวมีหลายแบบ แต่ละแบบก็ให้ความหมายที่แตกต่างกันไป อาทิ ค้างคาวตัวเดียว หมายถึง ความโชคดี ค้างคาวสองตัว หมายถึง ความโชคดีทวีคูณ นอกจากนี้ ค้างคาวยังถูกใช้เป็นรูปแทนเทพเจ้าฝูในฝู ลู่ โซ่วด้วย
ทว่ารูปแบบหนึ่งที่พบบ่อย คือ การทำรูปค้างคาวห้าตัวซึ่งเป็นตัวแทนของ "อู่ฝู" (五福) หรือความสุขห้าประการ คำสอนสำคัญที่ปรากฏอยู่ใน "คัมภีร์ซ่างซู" (尚书) ของลัทธิขงจื๊อ กล่าวถึงความสุขอันแท้จริงของมนุษย์ที่พึงได้รับ ประกอบด้วย
1.)ฉางโซ่ว (长寿) หมายถึง มีอายุอันยืนยาว
2.)ฟู่กุ้ย (富贵) หมายถึง มั่งคั่งร่ำรวย
3.)คังหนิง (康宁) หมายถึง สุขภาพดีปราศจากโรคภัย
4.)เห่าเต๋อ (好得) หมายถึง คุณธรรมอันประเสริฐ
5.)ซ่านจง (善终) หมายถึง การตายอย่างสงบสุข
รูปค้างคาวแต่ละตัว จึงหมายถึงความสุขแต่ละประการข้างต้นนั่นเอง และในบางครั้งจะพบว่ามีการนำ "อู่ฝู" มาประกอบร่วมกับสัญลักษณ์มงคลอื่น ๆ อาทิ ลูกท้อ ผักกาด หรือประกอบตัวอักษรจีนประดิษฐ์ เช่น "ซวงสี่" (囍, มงคลคู่, ภาษาแต้จิ๋ว : ซังฮี้) เพื่อให้เจ้าของหรือผู้ครอบครองมีความเป็นสิริมงคลและได้รับโชคดี และยังสะท้อนภาพคติความเชื่อและวิถีชีวิตของชาวจีนที่สืบทอดต่อกันมาจนถึงปัจจุบัน
เมื่อก่อนผู้เขียน ยังเข้าใจว่า ค้างคาว เป็นสัตว์ที่ไม่เป็นมงคล เพราะทราบจากข่าวว่า เขื้อโควิด เอามาจากค้างคาว แต่ความจริง มันเป็นเพียงงานวิจัย ของนักวิทยาศาสตร์ ที่ต้องการหาเชื้อ เพื่อนำไปสู่การป้องกัน บางทีก็รับทราบจากสารคดีว่า ค้างคาวดูดเลือด มีการทำเป็นภาพยนต์ จนทำให้ค้างคาว มีภาพลักษณ์เป็นสัตว์ที่ดุร้าย น่ากลัว ไม่เป็นมงคล
แต่ไม่เข้าใจว่า อีกมุมหนึ่งคนจีน มีความเคารพนับถือ ค้างคาว เป็นสัตว์มงคล ขนาดนำมาปั้นเป็นตัวค้างคาวติดไว้ที่หน้าบ้าน ที่ภูเก็ตย่านเมืองเก่า ก็มีอยู่หลายหลัง บางทีค้างคาว ก็จะเป็นรูปปรากฎในถ้วยชาม และเครื่องใช้อื่น ๆ
สมัยเป็นเด็ก ผมก็เคยเห็นหนังกลางแปลง ขายยาน้ำ ยี่ห้อ" แสงสว่างตราค้างคาว" สรรพคุณ ที่เขาโฆษณา เวลานั้นคือ บำรุงโลหิต บำรุงร่างกาย นั่นก็เป็นการยืนยันได้ว่า ค้างคาวยังเป็นสัตว์ที่มีสรรพคุณทางยา และคนจีนโบราณ ยังดื่มเลือดค้างคาว บำรุงกำลังร่างกาย อีกด้วย
ขณะเดียวกัน ยังมีการนำเอามูลค้างคาวที่อยู่ตามถ้ำ มาใช้เป็นปุ๋ย ใส่ต้นไม้ ทำให้ต้นไม้เจริญงอกงาม อีกด้วย
ดังนั้น เพื่อนำภูเก็ต ไปสู่เมืองแห่งการสร้างสรรค์ จึงมีการประกวด Mascot. มีเงินรางวัลให้แก่ผู้ชนะเลิศถึง 100,000 บาท และนั่นคือที่มา
หลายท่านถามว่าทำไมไม่ใช้มังกร ในความเห็นส่วนตัว มังกร ก็เป็นสัตว์ในเทพนิยาย ที่เป็นมงคลเช่นกัน จนเปรียบเปรยภูเก็ตว่า คือ มังกรทะเลใต้ แต่ที่ผ่านมา มังกร เคยถูกนำมาทำ Mascot. ในการจัดงานแข่งขัน กีฬาเยาวชนแห่งชาติครั้งที่ 28 เมื่อปี พ.ศ.2555
แล้วก็มีคำถามว่า ทำไมไม่ใช้เต่าเป็น Mascot เต่า ก็มาวางไข่ ที่ชายหาดภูเก็ต มีเทศกาลเดินเต่า ประเพณีผ้อต่อ ถวายเต่า เป็นประจำทุกปี ก็ขอตอบว่า เมื่อปี พ.ศ.2532 ภูเก็ต เป็นเจ้าภาพจัดการแข่งขันกีฬาเยาวชนแห่งชาติ มีการใช้เต่า เป็น Mascot. มาแล้ว ..
ดังนั้น ค้างคาว จึงมีความเหมาะสม..ที่จะนำมาใช้เป็น Mascot. ในการให้ภูเก็ต เป็นเมืองแห่งการสร้างสรรค์ ที่ไม่ซ้ำกับ เต่า มังกร ครับ
&&&&&&&&&&&&&&&&&&&&&&
อ้างอิง Reference
- 3
โฆษณา
- ดาวน์โหลดแอปพลิเคชัน
- © 2026 Blockdit
