สยามไฟฟ้าวันแรก: เบื้องหลังแสงสว่างในพระที่นั่งจักรีมหาปราสาท รัชกาลที่ 5
ไฟฟ้าดวงแรกของสยามไม่ได้เกิดขึ้นที่วังสวนดุสิตอย่างที่หลายคนเข้าใจ แต่แท้จริงแล้วแสงสว่างจากไฟฟ้าครั้งแรกในประเทศไทยเกิดขึ้นที่พระที่นั่งจักรีมหาปราสาทในพระบรมมหาราชวัง เมื่อวันที่ 20 กันยายน พ.ศ. 2427 ซึ่งตรงกับวันเฉลิมพระชนมพรรษาของพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 5 🌟 นี่คือเรื่องราวเบื้องหลังความสำเร็จครั้งสำคัญที่เปลี่ยนแปลงประเทศสยามสู่ความทันสมัย
จุดเริ่มต้นไฟฟ้าในสยาม: จากความไม่เชื่อสู่การยอมรับ 💡
“ไฟฟ้าหลังคาตัด ข้าไม่เชื่อ” เป็นพระราชดำรัสที่มีการบันทึกไว้ของรัชกาลที่ 5 เมื่อเจ้าพระยาสุรศักดิ์มนตรีนำความขึ้นกราบบังคมทูลเกี่ยวกับการนำไฟฟ้ามาใช้ในสยาม หลังจากที่ได้เห็นกรุงปารีสสว่างไสวด้วยไฟฟ้าระหว่างเดินทางไปยุโรป
แม้ในช่วงแรกรัชกาลที่ 5 จะยังไม่ทรงเชื่อถือในประโยชน์ของไฟฟ้า แต่เจ้าพระยาสุรศักดิ์มนตรี (เจิม แสงชูโต) ครั้งยังเป็นหมื่นไวยวรนาถ มีความมุ่งมั่นที่จะนำไฟฟ้ามาใช้ในสยามให้ได้ 🔍
เพื่อให้ความฝันเป็นจริง เจ้าพระยาสุรศักดิ์มนตรีได้นำความขึ้นกราบบังคมทูลพระเจ้าน้องยาเธอ กรมหมื่นเทววงศ์วโรปการ ขอให้ช่วยกราบทูลสมเด็จพระนางเจ้าพระบรมราชเทวี ให้ทรงรับซื้อที่ดินซึ่งได้รับมรดกจากบิดา (พระยาสุรศักดิ์มนตรี แสง แสงชูโต) ณ ตำบลวัดละมุด บางอ้อ เป็นเงิน 180 ชั่ง หรือ 14,000 บาท เพื่อนำเงินมาลงทุนในโครงการไฟฟ้า 💰
เครื่องกำเนิดไฟฟ้าชุดแรกของสยาม: การเดินทางจากอังกฤษสู่สยาม 🚢
หลังจากได้เงินทุนแล้ว เจ้าพระยาสุรศักดิ์มนตรีได้ส่ง นายมาโยลา ชาวอิตาลีซึ่งเข้ามารับราชการเป็นครูฝึกทหารในไทย เดินทางไปซื้อเครื่องกำเนิดไฟฟ้าที่ประเทศอังกฤษ
จนกระทั่ง พ.ศ. 2427 จึงได้มีการนำเครื่องกำเนิดไฟฟ้าเข้ามายังในไทย 2 เครื่อง พร้อมกับซื้อสายเคเบิลสำหรับฝังสายใต้ดินจากโรงทหารหน้า (กระทรวงกลาโหมในปัจจุบัน) ถึงพระบรมมหาราชวัง และซื้อโคมไฟฟ้าต่างๆ สำหรับใช้ภายในพระที่นั่งจักรีมหาปราสาท ⚡
วันประวัติศาสตร์: 20 กันยายน 2427 วันแรกของไฟฟ้าในสยาม 📅
วันที่ 20 กันยายน พ.ศ. 2427 เป็นวันสำคัญในประวัติศาสตร์ไทย เมื่อไฟฟ้าดวงแรกได้ส่องสว่างในพระที่นั่งจักรีมหาปราสาท ในวันเฉลิมพระชนมพรรษาของรัชกาลที่ 5 นับเป็นจุดเริ่มต้นของการใช้ไฟฟ้าในประเทศไทยอย่างเป็นทางการ
การติดตั้งไฟฟ้าในครั้งนั้นไม่ได้จำกัดอยู่เพียงพระที่นั่งจักรีมหาปราสาทเท่านั้น แต่ยังมีการขยายไปทั่วพระบรมมหาราชวังด้วย ตามที่หลวงปฏิบัติราชประสงค์ได้มีหนังสือทูลเกล้าฯ ถวายแด่รัชกาลที่ 5 เพื่อขอพระราชทานพระบรมราชานุญาตติดตั้งไฟฟ้าแสงสว่างให้ทั่วพระบรมมหาราชวังทีเดียวเลย เปลี่ยนจากที่จะติดตั้งเฉพาะพระที่นั่งจักรีมหาปราสาท ซึ่งแต่เดิมใช้โคมแก๊สและน้ำมัน 🏮
ไฟฟ้าในยุคแรก: สิ่งฟุ่มเฟือยสำหรับชนชั้นนำ 👑
ไฟฟ้าในสมัยรัชกาลที่ 5 มีใช้เพื่อจุดประสงค์ให้แสงสว่างเป็นหลัก อุปกรณ์หรือเครื่องใช้ไฟฟ้ายังมีไม่มาก จะมีเพียงพัดลมแต่ก็มีไม่มาก โดยมีใช้ตามตำหนักพระภรรยาเจ้าและพระภรรยาในพระบรมมหาราชวัง
ไฟฟ้าในยุคนั้นจึงเป็นของฟุ่มเฟือยสำหรับชนชั้นนำมากกว่าเรื่องจำเป็นสำหรับคนทั่วไป เพราะอุปกรณ์ให้แสงสว่างแบบอื่นยังนิยมใช้กันอยู่ และมีค่าใช้จ่ายถูกกว่าไฟฟ้ามาก 💸
การคิดค่าไฟฟ้าสมัยนั้น จะคิดจากจำนวนโคมไฟฟ้าที่ใช้เป็นหลัก รวมกับค่าติดตั้งอุปกรณ์ไฟฟ้าต่างๆ เช่น โคมไฟ สายไฟ สวิตช์ ฯลฯ โดยคิดอัตราค่าไฟฟ้าต่อจำนวนโคมไฟฟ้าคือดวงละ 2 บาทต่อเดือน ซึ่งราคานี้ถือว่าแพงมากสำหรับคนทั่วไปในสมัยนั้น (เสมียนสมัยนั้นเงินเดือน 6-10 บาท)
จากพระราชวังสู่ธุรกิจ: กำเนิดบริษัทไฟฟ้าสยาม 🏭
ความสำเร็จของการติดตั้งไฟฟ้าในพระบรมมหาราชวังนำไปสู่การขยายการใช้ไฟฟ้าในวงกว้างมากขึ้น เมื่อแปลนและตำราจัดทำไฟฟ้าที่ทางห้างในกรุงลอนดอนออกแบบให้เจ้าพระยาสุรศักดิ์มนตรีนั้น ถูกแนะนำไปยังเชื้อพระวงศ์และขุนนางกลุ่มหนึ่ง
ต่อมาในปี พ.ศ. 2431 พระเจ้าน้องยาเธอ กรมหมื่นสรรพสาตรศุภกิจได้ทรงกราบบังคมทูลรัชกาลที่ 5 ขอพระราชทานพระบรมราชานุญาตจัดทำกิจการไฟฟ้า โดยระบุถึงอันตรายของการใช้น้ำมันปิโตรเลียมและประโยชน์ของไฟฟ้า 📝
จนกระทั่งปี พ.ศ. 2432 จึงได้มีการก่อตั้ง “บริษัทไฟฟ้าสยาม” ขึ้นอย่างเป็นทางการ ตั้งอยู่ที่บริเวณวัดราชบูรณะ (วัดเลียบ) ตรงข้ามกับโรงเรียนสวนกุหลาบ เชิงสะพานพุทธ นับเป็นการลงทุนทำกิจการไฟฟ้าครั้งแรกในไทย โดยใช้เครื่องจักรไอน้ำเป็นเครื่องผลิตกระแสไฟฟ้า และใช้แกลบเป็นเชื้อเพลิงหลัก 🏭
ลำดับเหตุการณ์สำคัญในประวัติไฟฟ้าไทย ⏳
• พ.ศ. 2426 - หลวงปฏิบัติราชประสงค์ขอพระราชทานพระบรมราชานุญาตติดตั้งไฟฟ้าแสงสว่างทั่วพระบรมมหาราชวัง
• พ.ศ. 2427 - นำเครื่องกำเนิดไฟฟ้า 2 เครื่องเข้ามาในไทย
• 20 กันยายน พ.ศ. 2427 - ไฟฟ้าดวงแรกส่องสว่างในพระที่นั่งจักรีมหาปราสาท
• พ.ศ. 2432 - ก่อตั้งบริษัทไฟฟ้าสยาม จำกัด
• พ.ศ. 2457 - “กองไฟฟ้าหลวงสามเสน” จ่ายกระแสไฟฟ้าในพระนครและธนบุรี
ไฟฟ้ากับการพัฒนาประเทศ: ทำไมรัชกาลที่ 5 เลือกโทรเลขและรถไฟก่อน? 🚂
น่าสนใจว่า ไฟฟ้าเป็นวิทยาการที่เกิดขึ้นก่อนโทรเลขและรถไฟเสียอีก แต่รัฐสมัยรัชกาลที่ 5 เลือกนำโทรเลขและรถไฟเข้ามาใช้ในสยาม โดยเห็นถึงความจำเป็นมากกว่าไฟฟ้า
เหตุผลสำคัญคือ การติดต่อสื่อสารระหว่างกรุงเทพฯ กับหัวเมืองถือเป็นสิ่งสำคัญต่อการปกครองและการทหาร ในขณะที่ไฟฟ้าในยุคแรกจำกัดอยู่แค่การให้แสงสว่าง และไม่แพร่หลายสู่ราษฎรทั่วไป 📡
สรุป: จากแสงสว่างดวงแรกสู่พลังงานที่ขาดไม่ได้ 🌈
จากจุดเริ่มต้นเล็กๆ ในพระที่นั่งจักรีมหาปราสาทเมื่อวันที่ 20 กันยายน พ.ศ. 2427 ไฟฟ้าได้กลายเป็นส่วนสำคัญในการพัฒนาความเป็นเมืองของประเทศไทย และกลายเป็นสิ่งที่ขาดไม่ได้ในชีวิตประจำวันของคนไทยทุกคนในปัจจุบัน
แม้ว่าในยุคแรกไฟฟ้าจะเป็นเพียงสิ่งฟุ่มเฟือยสำหรับชนชั้นนำ แต่การริเริ่มของเจ้าพระยาสุรศักดิ์มนตรีและการสนับสนุนของรัชกาลที่ 5 ในเวลาต่อมา ได้วางรากฐานสำคัญให้กับการพัฒนาระบบไฟฟ้าของประเทศไทยจนถึงปัจจุบัน ✨
อ้างอิง
การไฟฟ้าฝ่ายผลิตแห่งประเทศไทย. (2024). ประวัติกิจการไฟฟ้าไทย.
ศิลปวัฒนธรรม. (2025). ไฟฟ้าในสยาม สิ่งฟุ่มเฟือยของชนชั้นนำ สมัยรัชกาลที่ 5.
iEnergy Guru. (2022). 20 กันยายน ปี พ.ศ. 2427 ไฟฟ้าส่องแสงสว่างที่สยามเป็นครั้งแรก.
Electrical Room Thailand. (2018). บิดาแห่งไฟฟ้าไทย (พระปิยมหราช).
เรือนไทย. (2020). รู้ไหม? ไฟฟ้าเข้ามาในไทยก่อน พ.ศ. 2427 หลายปี.
เขียนโดย The Glory Days
หากบทความนี้มีประโยชน์ อย่าลืมกดไลก์ กดติดตาม และแชร์ต่อให้เพื่อนๆ เพื่อส่งต่อความรู้ดีๆ
© The Glory Days | ขอสงวนสิทธิ์ในการนำเนื้อหานี้ไปใช้ซ้ำโดยไม่ได้รับอนุญาต หากต้องการแชร์ต่อเพื่อประโยชน์ทางการศึกษา กรุณาให้เครดิตพร้อมลิงก์กลับมายังเพจต้นฉบับด้วยความเคารพ
- 1
โฆษณา
- ดาวน์โหลดแอปพลิเคชัน
- © 2026 Blockdit
