[BETTERCM] 🌡️ไข้จากยา (Drug-Induced Fever) : ภาวะที่ต้องรู้ ไข้จากยาเป็นปฏิกิริยาที่เกิดจากการใช้ยาบางชนิด โดยอาจเกิดผ่านกลไกต่างๆ ทั้งโดยตรงและทางอ้อม

สำรวจ
ลงทุน
คำถาม

มีบัญชีอยู่แล้ว?หรือ

BETTERCM

•

20 พ.ค. 2025 เวลา 06:42 • สุขภาพ

🌡️ไข้จากยา (Drug-Induced Fever) : ภาวะที่ต้องรู้

ไข้จากยาเป็นปฏิกิริยาที่เกิดจากการใช้ยาบางชนิด โดยอาจเกิดผ่านกลไกต่างๆ ทั้งโดยตรงและทางอ้อม

⭕กลไกสำคัญที่ทำให้เกิดไข้จากยา:

1. การรบกวนการควบคุมอุณหภูมิร่างกาย

- ยาบางชนิดอาจไปรบกวนศูนย์ควบคุมอุณหภูมิในสมองส่วนไฮโปทาลามัส

- ทำให้ร่างกายไม่สามารถควบคุมอุณหภูมิได้ตามปกติ

2. ฤทธิ์ก่อไข้โดยตรงของยา (Direct Pyrogenic Effect)

- ยาบางชนิดมีคุณสมบัติเป็นสารก่อไข้โดยตรง

- เมื่อเข้าสู่ร่างกายจะกระตุ้นให้เกิดไข้ทันที

3. การกระตุ้นการหลั่งสารก่อไข้ภายในร่างกาย (Endogenous Pyrogen Release)

- ยาอาจกระตุ้นให้ระบบภูมิคุ้มกันหลั่งสารเช่น IL-1, TNF-α ซึ่งเป็นสารก่อไข้ในร่างกาย

- สารเหล่านี้จะไปกระตุ้นศูนย์ควบคุมอุณหภูมิ

4. ปฏิกิริยาภูมิแพ้ยา (Hypersensitivity Reaction)

- มักเกิดหลังใช้ยา 7-10 วัน

- อาจพบร่วมกับอาการอื่นเช่น ผื่นคัน ข้ออักเสบ

🔍 ตัวอย่างยาที่อาจทำให้เกิดไข้ ได้แก่

ยาต้านเชื้อบางชนิด (เช่น macrolides, penicillin, tetracyclines)

ยารักษามะเร็ง (เช่น bleomycin, daunorubicin, hydroxyurea)

ยารักษาโรคหัวใจ (เช่น methyldopa, nifedipine, quinidine)

ยาระบบประสาท (เช่น lithium, SSRIs, SNRIs, tricyclic antidepressants)

🩺 อาการเป็นอย่างไร?

🌡️ ไข้สูง (ไม่มีรูปแบบเฉพาะ)

💓 ชีพจรช้ากว่าปกติ (Relative bradycardia)

🤒 หนาวสั่น (36-51% ของผู้ป่วย)

🤕 ปวดหัว คลื่นไส้

🔴 ผื่นผิวหนัง (15-31% เป็นผื่นแดง)

🔍 ไข้จากยา หรือ ไข้จากติดเชื้อ

ไข้จากยา

ระยะเวลาเกิดหลังใช้ยา 7-10 วัน

อาจมีผื่นคัน ข้ออักเสบ

เม็ดเลือดขาวปกติ อาจมีเม็ดเลือดขาวชนิดอีโอซิโนฟิล (Eosinophil)สูง

ไข้ลดภายใน 48-72 ชม. หลังหยุดยา และไม่กลับมาเป็นซ้ำใน 72 ชม.

ไข้จากติดเชื้อ

ระยะเวลาเกิดหลังใช้ยา ขึ้นกับสารก่อโรค ที่ไม่สัมพันธ์กับยา

อาจมีอาการเฉพาะที่ เช่น ไอ ปวดท้อง

เม็ดเลือดขาวสูง/ต่ำ โปรตีนในเลือดที่ใช่วัดระดับการอักเสบ (CRP) สูง (เม็ดเลือดขาวสูงจากการตอบสนองของภูมิคุ้มกันผิดปกติ / เม็ดเลือดขาวต่ำจะมีการติดเชื้อง่าย)

ไข้ลดเมื่อให้ยาปฏิชีวนะ/ยาต้านไวรัส

🚨 ควรทำอย่างไรเมื่อสงสัยไข้จากยา?

1. หยุดยาที่สงสัย (ปรึกษาเภสัชกร หรือ แพทย์ผู้สั่งจายยา)

2. กินพาราเซตามอลลดไข้

3. ดื่มน้ำมากๆ ป้องกันขาดน้ำ

4. พบแพทย์หาก

- ไข้ >39°C

- มีผื่นรุนแรง/ผิวลอก

- เป็นไข้นานเกิน 3 วันหลังหยุดยา

💡 ข้อควรรู้เพิ่มเติม

- ไม่ใช่ว่า เมื่อกินยาแล้วมีไข้ทุกกรณีจะเป็นไข้ที่เกิดจากยา เพราะอาจเป็นไข้จากการติดเชื้อแทรกซ้อน

- แพทย์มักวินิจฉัยไข้จากยาโดยตัดสาเหตุอื่นออกก่อน (เช่น ติดเชื้อ) และสังเกตการตอบสนองหลังหยุดยา