ใครเป็นเจ้าของ “ดินแดนศักดิ์สิทธิ์ (Holy Land)”
“ดินแดนศักดิ์สิทธิ์ (Holy Land)” เป็นของใคร? ใครสามารถอ้างสิทธิ์ในปาเลสไตน์ได้?
นี่เป็นคำถามที่ละเอียดอ่อนและลึกซึ้ง เป็นที่โต้เถียงกันมานาน
วันนี้เราลองมาดูเรื่องราวนี้กันครับ
ตลอดระยะเวลาประวัติศาสตร์มนุษยชาติอันยาวนาน มีอารยธรรม ดินแดน และกลุ่มต่างๆ กว่า 40 แห่ง ได้เข้ามายึดครองดินแดนอิสราเอลและปาเลสไตน์
อารยธรรมในยุคแรกๆ ได้ถูกก่อตั้งขึ้นก่อนศาสนายูดาห์ และก่อนศาสนาอิสลามนับพันปี ดังนั้น หากอิงตามตรรกะของบางคนที่บอกว่า “ใครอยู่มาก่อนก็ควรเป็นผู้ครอบครองดินแดนนั้น” หากคิดตามตรรกะนี้ เจ้าของดินแดนอิสราเอลและปาเลสไตน์ก็ควรจะเป็น “ชาวคานาอัน (Canaanite)”
ชาวคานาอัน คือเครือข่ายชนเผ่าโบราณในตะวันออกกลาง ซึ่งเป็นผู้ก่อตั้งอารยธรรมยุคแรกๆ มีลักษณะเป็นกลุ่มชนเผ่าที่กระจัดกระจายอยู่ทั่วคาบสมุทรไซนายและบริเวณอิสราเอลและปาเลสไตน์ในปัจจุบัน
ชาวคานาอัน (Canaanite)
ชาวคานาอัน ได้เข้ายึดครองดินแดนนี้เมื่อกว่า 10,000 ปีก่อนคริสตกาล ซึ่งเท่ากับเป็นช่วงก่อนหน้าที่จะเกิดชาวยิวอย่างน้อย 7,000 ปี และก่อนจะเกิดอาหรับเกือบ 11,000 ปี
แต่อย่างไรก็ตาม หลายคนก็ไม่คิดว่าดินแดนนี้ควรเป็นของชาวคานาอัน เนื่องจากในปัจจุบันก็ไม่มีชาวคานาอันอีกแล้ว
ดังนั้น อีกรายที่อาจจะอ้างสิทธิได้ก็คือ “ชาวฟิลิสตีน (Philistines)“ ซึ่งเป็นกลุ่มชนที่ปรากฎในดินแดนนี้ในช่วงเวลาใกล้เคียงกับชาวอิสราเอลกลุ่มแรก
ภาพแกะสลักเชลยชาวฟิลิสตีน
1270 ปีก่อนคริสตกาล ชาวฟิลิสตีนได้มาเยือนปาเลสไตน์ในช่วงเวลาใกล้เคียงกับที่ชาวอิสราเอลเริ่มทำการกวาดล้างผู้คนออกจากดินแดนศักดิ์สิทธิ์
ส่วนทางด้านชาวยิว ถึงแม้ว่าชาวยิวจะอาศัยอยู่ในดินแดนนี้มาตั้งแต่ราว 1270 ปีก่อนคริสตกาล แต่พวกเขาไม่เคยครอบครองดินแดนนี้ได้อย่างต่อเนื่องนานเกินแค่ไม่กี่ร้อยปีเท่านั้น และสุดท้ายก็จะถูกโค่นล้ม เกิดสงครามกลางเมือง หรือถูกรุกรานโดยดินแดนอื่น
การครอบครองปาเลสไตน์ที่ยาวนานที่สุด เกิดขึ้นโดย “จักรวรรดิอ็อตโตมัน (Ottoman Empire)” ซึ่งปกครองดินแดนนี้ตั้งแต่ค.ศ.1516-1917 (พ.ศ.2059-2460) นานถึง 401 ปี
แต่ชาวยิวก็ไม่เคยมีรัฐที่เป็นหนึ่งเดียวภายใต้ระบบเดียวกันและดำรงอยู่ได้นาน เช่นเดียวกับชาวมุสลิม ซึ่งมีการเปลี่ยนราชวงศ์หลายครั้ง มีทั้งที่รุ่งเรืองและล่มสลาย ดังนั้น ถ้าจะยึดตามเหตุผลนี้ จักรวรรดิอ็อตโตมันก็ควรเป็นเจ้าของดินแดนเหล่านี้
แต่ปัญหาก็คือ จักรวรรดิอ็อตโตนั้นล่มสลายไปตั้งแต่ปีค.ศ.1917 (พ.ศ.2460) ส่วนที่ยังหลงเหลือและมีขนาดใหญ่ที่สุด ก็คือประเทศตุรกี ซึ่งรัฐบาลตุรกีก็ไม่เคยอ้างสิทธิ์ใดเหนือดินแดนดังกล่าว
ชาวยิวอาจจะเคยอยู่อาศัยในดินแดนนี้มาเป็นเวลานาน อาจจะไม่ใช่กลุ่มที่อยู่มาก่อนเป็นกลุ่มแรก หรืออยู่มายาวนานที่สุด แต่ก็นับว่าชาวยิวอยู่มาเป็นเวลาพอสมควรเลย
นับตั้งแต่ชาวยิวถือกำเนิดจากชาวอิสราเอล ซึ่งก็มีต้นกำเนิดจากชาวคานาอันอีกที ก็มีชาวยิวอย่างน้อยหนึ่งคนอาศัยอยู่บนผืนดินนี้มาโดยตลอด หลายคนจึงมองว่านี่คือหลักฐานของสิทธิในการอ้างกรรมสิทธิ์อย่างต่อเนื่องของชาวยิว
แต่แค่การมีคนเพียง “หนึ่งคน” อยู่ในดินแดนใดดินแดนหนึ่ง ไม่ได้มีน้ำหนักเพียงพอที่จะใช้เป็นข้ออ้างในการอ้างสิทธิอธิปไตยเหนือดินแดนนั้นได้ เป็นไปไม่ได้เลย
แม้ว่าชาวยิวอาจยังคงมีประชากรกลุ่มเล็กๆ เพียงไม่กี่สิบคนอาศัยอยู่ในภูมิภาคนี้ รวมถึงช่วงหลังจากที่โรมันได้ทำลาย “พระวิหารที่สอง (Second Temple)” แต่ในความเป็นจริง ชาติอื่นๆ แทบทุกชาติทั่วโลกก็มีลักษณะคล้ายกัน เช่น ชาวอียิปต์ ซึ่งค่อนข้างแน่นอนว่าเคยอาศัยอยู่ในดินแดนนี้มาก่อนนับตั้งแต่มีการก่อตั้งอารยธรรมอียิปต์เมื่อราว 3100 ปีก่อนคริสตกาล
พระวิหารที่สอง (Second Temple)
นักประวัติศาสตร์หลายคนจึงแสดงความเห็นว่า หากใช้ตรรกะนี้ ตรรกะที่ว่าการมีอยู่ของคนกลุ่มใดกลุ่มหนึ่งซึ่งอาศัยอยู่ในดินแดนนั้นอย่างต่อเนื่อง จะเท่ากับมีสิทธิ์ในความเป็นเจ้าของดินแดนนั้น ถ้าเช่นนั้น ชาวอียิปต์ก็ควรเป็นเจ้าของดินแดนนี้ด้วย เพราะพวกเขาก็อาศัยอยู่ในภูมิภาคนี้มาโดยตลอด เช่นเดียวกับชาวกรีก ชาวโรมัน ชาวอาหรับ และอารยธรรมโบราณอื่นๆ อีกมากมาย
หากตีความตามตรรกะนี้จริงๆ ก็เท่ากับว่า ชาวยิวก็มีสิทธิ์อ้างกรรมสิทธิ์ในทุกประเทศทั่วโลก เช่นเดียวกับทุกกลุ่มชาติพันธุ์หรืออารยธรรมอื่นๆ ที่มีใครสักคนอาศัยอยู่ที่ใดที่หนึ่งในช่วงเวลาใดเวลาหนึ่ง
ซึ่งแน่นอนว่าตรรกะแบบนี้จะทำให้แนวคิดเรื่อง “สิทธิอ้างกรรมสิทธิ์ในดินแดน” กลายเป็นเรื่องไร้หลักเกณฑ์ เพราะในโลกที่เต็มไปด้วยการอพยพ ผสมผสาน และการเปลี่ยนแปลงตลอดเวลาในประวัติศาสตร์ การมีอยู่ของกลุ่มคนในดินแดนหนึ่งจึงไม่อาจนำมาใช้เป็นเกณฑ์เด็ดขาดในการกำหนดสิทธิความเป็นเจ้าของได้อีกต่อไป
สรุปก็คือ ความขัดแย้งนี้ มักใช้ประวัติศาสตร์การครอบครองดินแดนในอดีตมาเป็นหลักฐานเพื่ออ้างสิทธิในปัจจุบัน แต่ตรรกะที่ว่า “ชาวยิวอยู่ที่นั่นก่อน” หรือ “ชาวอาหรับอยู่ที่นั่นนานที่สุด” แทบจะไม่มีน้ำหนักหรือความเกี่ยวข้องอย่างแท้จริงกับข้อเรียกร้องดินแดนในปัจจุบันเลย
ชาวอิสราเอลยังไม่ปรากฎในฐานะกลุ่มชนอิสระจนกระทั่งประมาณ 1200 ปีก่อนคริสตกาล ส่วนชาวยิวค่อย ๆ ปรากฎขึ้นอย่างช้าๆ ตลอดหลายศตวรรษต่อมา
ชาวคานาอัน เป็นกลุ่มอารยธรรมใหญ่กลุ่มแรกที่เข้ามาอาศัยอยู่ในดินแดนที่ปัจจุบันคืออิสราเอลและปาเลสไตน์ ที่สำคัญก็คือ ชาวคานาอันไม่ได้เป็นกลุ่มเดียวกันอย่างสมบูรณ์ แต่เป็นกลุ่มนครรัฐอิสระที่ตั้งอยู่ทั่วบริเวณเลแวนต์และอียิปต์
นครรัฐเหล่านี้มีศูนย์กลางเป็นชุมชนที่ล้อมด้วยกำแพง ล้อมรอบที่อยู่อาศัยของชนชั้นสูง ส่วนใจกลางเมืองก็ทำหน้าที่เป็นตลาดที่ชาวนาและชาวบ้านซึ่งอาศัยอยู่นอกกำแพง นำสินค้ามาขาย
ในที่สุด ชาวคานาอันก็แยกตัวและสลายไปเป็นกลุ่มต่างๆ และหนึ่งในกลุ่มที่แยกตัวออกมาเป็นกลุ่มแรกๆ ก็คือ “ชาวอิสราเอล”
จากการศึกษา พบว่าชาวคานาอันมีส่วนร่วมในสายพันธุ์ของชาวตะวันออกกลางยุคปัจจุบันเกือบ 50% ซึ่งหมายความว่าชาวปาเลสไตน์และชาวยิวเคยมีบรรพบุรุษร่วมกันมาก่อน
หลังจากชาวคานาอัน ชาวยิวก็ได้ครอบครองพื้นที่นี้เป็นเวลาหลายปีผ่านอาณาจักรต่างๆ และเมื่อประมาณช่วง 1000 ปีก่อนคริสตกาล “ราชอาณาจักรอิสราเอล (Kingdom of Israel)” ก็ได้ถือกำเนิดขึ้นจากการรวมตัวกันของ 12 ชนเผ่าของอิสราเอล และถือเป็นรัฐอิสระแห่งแรกในแถบนี้
ราชอาณาจักรอิสราเอล ได้ถูกก่อตั้งขึ้นเมื่อประมาณ 930 ปีก่อนคริสตกาล โดยมีเมืองหลวงอยู่ที่เชเคม จากนั้นก็ย้ายไปยังพีนูเอล ตีร์ซา และสุดท้ายก็คือซาแมเรีย
ข้อมูลสำคัญในการวิเคราะห์ข้ออ้างทางประวัติศาสตร์ ก็คือในช่วงเวลานั้น กรุงเยรูซาเลมยังไม่เป็นเมืองที่มีความสำคัญหรืออาจจะยังไม่ถือกำเนิดขึ้น ดังนั้นชาวยิวจึงไม่ได้ควบคุมเมืองหลวงทางศาสนาอยู่เสมอไป
“ราชอาณาจักรอื่นๆ เช่น “ราชอาณาจักรยูดาห์ (Kingdom of Judah)” ก็ได้ถือกำเนิดหลังจากสงครามกลางเมืองที่แบ่งอาณาจักรออกเป็นรัฐทางตอนเหนือและตอนใต้ อย่างไรก็ตาม การแบ่งแยกนี้ก็ทำให้อาณาจักรทั้งสองอ่อนแอลง และในไม่ช้า “จักรวรรดิอัสซีเรีย (Assyria)” ก็ได้รุกรานและเข้ายึดครองอาณาจักรทางตอนเหนือในที่สุด
ก่อนหน้านั้น ก็มีบางพื้นที่ของดินแดนนี้ที่ถูกครอบครองโดยอาณาจักรอียิปต์โบราณหลายแห่ง โดยจักรวรรดิอัสซีเรียได้เริ่มพิชิตพื้นที่นี้เมื่อประมาณ 740 ปีก่อนคริสตกาล และสามารถพิชิตอาณาจักรทางตอนเหนือ หรือก็คือ “อิสราเอล” ได้สำเร็จเมื่อ 722 ปีก่อนคริสตกาล
หลังจากนั้น “จักรวรรดิบาบิโลน (Babylon)” ก็ได้โค่นอำนาจของจักรวรรดิอัสซีเรียและเข้ายึดครองดินแดนแถบนี้เมื่อประมาณ 586 ปีก่อนคริสตกาล
ที่ผ่านมา มีการเนรเทศชาวยิวออกจากดินแดนแถบนี้ แต่หลังจาก “พระเจ้าไซรัสมหาราช (Cyrus the Great)” ได้ก่อตั้ง “จักรวรรดิอะคีเมนิด (Achaemenid Empire)” และเข้ายึดครองภูมิภาคนี้อีกครั้ง ทุกอย่างก็เปลี่ยนไป
พระเจ้าไซรัสมหาราช ได้ทรงดำเนินการปฏิรูปหลายอย่าง ที่โดดเด่นที่สุด คือการพระราชทานพระบรมราชานุญาตและทรงสนับสนุนให้ชาวยิวได้กลับคืนสู่แผ่นดินมาตุภูมิ รวมทั้งยังทรงส่งทีมค้นหาเพื่อค้นหาวัตถุโบราณบางส่วนคืนชาวยิว
พระเจ้าไซรัสมหาราช (Cyrus the Great)
แต่สำหรับจักรวรรดิอะคีเมนิด แม้จะเป็นมหาอำนาจระดับโลกแห่งแรก แต่ในที่สุดก็ถูกโค่นล้มโดย “พระเจ้าอเล็กซานเดอร์มหาราช (Alexander the Great)”
แต่หลังจากที่พระเจ้าอเล็กซานเดอร์มหาราชทรงสร้างจักรวรรดิที่ใหญ่ที่สุดแห่งยุคนั้นได้สำเร็จ จักรวรรดิของพระองค์ก็ล่มสลายอีกครั้ง และดินแดนเหล่านั้นก็ถูกแบ่งแยกเป็นจักรวรรดิย่อยต่างๆ
แต่สำหรับผู้ปกครองที่มีความสำคัญที่สุดในดินแดนอิสราเอลและปาเลสไตน์ในยุคสมัยต่อมา ก็เห็นจะเป็น “จักรวรรดิโรมัน (Roman Empire)”
พระเจ้าอเล็กซานเดอร์มหาราช (Alexander the Great)
“ปอมเปย์ (Pompey)” ขุนศึกชาวโรมัน ได้เข้ายึดกรุงเยรูซาเลมเมื่อ 63 ปีก่อนคริสตกาล ทำให้เยรูซาเลมตกอยู่ใต้การปกครองของโรมัน อย่างไรก็ตาม การยึดครองครั้งนี้เป็นการกระทำที่ซับซ้อนด้วยเล่ห์เหลี่ยมและการทูต โดยในเวลานั้น ปอมเปย์ได้ถูกขอร้องให้สนับสนุนทั้งฝ่ายอิสราเอลตอนเหนือและตอนใต้ในสงครามกลางเมืองครั้งใหม่
เมื่อถูกขอร้อง ปอมเปย์จึงนำกองทัพขนาดใหญ่เข้ามาเยือนดินแดนแถบนี้ โดยใช้กลยุทธ์ยั่วยุฝ่ายต่างๆ ให้แตกแยกและอ่อนแอ ทำให้กองทัพของเขาสามารถยึดครองดินแดนได้อย่างรวดเร็ว
ในช่วงแรก จักรวรรดิโรมันยอมรับชาวยิวและมอบสิทธิ์การปกครองตนเองบางส่วนให้ แต่หลังจากที่ชาวยิวก่อกบฏหลายครั้ง ชาวยิวก็ถูกปราบปรามอย่างโหดเหี้ยม
ปอมเปย์ (Pompey)
พระวิหารที่สอง ซึ่งเป็นสถานที่ศักดิ์สิทธิ์ที่สุดของศาสนายูดาห์ในอดีตจนถึงปัจจุบัน ได้ถูกทำลายลงเกือบทั้งหมดโดยกองทัพโรมันที่กลับมายึดครองพื้นที่ และชาวยิวเกือบทั้งหมดในภูมิภาคก็ถูกสังหารหรือถูกเนรเทศไปยังแถบชายแดน
ภายในปีค.ศ.70 (พ.ศ.613) สิ่งเดียวที่ยังหลงเหลืออยู่สำหรับชาวยิว ก็คือ “กำแพงตะวันตก (Western Wall)” ซึ่งยังคงเป็นสถานที่ศักดิ์สิทธิ์ที่สุดสำหรับชาวยิวมาจนถึงปัจจุบัน
จักรวรรดิโรมันได้แตกออกเป็นสองส่วนในปี ค.ศ.395 (พ.ศ.938) โดยจักรวรรดิโรมันตะวันออกได้เปลี่ยนชื่อเป็นจักรวรรดิไบแซนไทน์ และยังคงครอบครองดินแดนปาเลสไตน์
กำแพงตะวันตก (Western Wall)
เมื่อถึงปีค.ศ.395 (พ.ศ.938) จักรวรรดิโรมันก็ได้แตกแยกออกเป็นสองส่วน โดยจักรวรรดิโรมันตะวันออกได้เปลี่ยนชื่อเป็น “จักรวรรดิไบแซนไทน์ (Byzantine Empire)” และยังคงครอบครองดินแดนปาเลสไตน์
จักรวรรดิไบแซนไทน์ ได้ปกครองดินแดนปาเลสไตน์จนถึงปีค.ศ.614 (พ.ศ.1157) ก่อนจะถูกจักรวรรดิเปอร์เซียแห่งราชวงศ์ซาสซานิดเข้ายึดครองในช่วงปีค.ศ.614–628 (พ.ศ.1157-1171)
จักรวรรดิไบแซนไทน์ได้กลับมายึดครองดินแดนนี้อีกครั้งในปี ค.ศ.628 (พ.ศ.1171) และยังคงปกครองอยู่จนถึงปีค.ศ.636 (พ.ศ.1179) ซึ่งเป็นช่วงที่ “รัฐเคาะลีฟะฮ์ (Caliphate)” แห่งอิสลาม เริ่มรุ่งเรืองและเข้ายึดครองดินแดน
ในสมัยศตวรรษที่ 7 “ศาสดามูฮัมหมัด (Muhammad)” ได้วางรากฐานของศาสนาอิสลาม ซึ่งภายในเวลาไม่ถึง 100 ปี ศาสนาอิสลามก็แพร่ขยายจนกลายเป็นจักรวรรดิที่ใหญ่ที่สุดในยุคนั้น เคาะลีฟะห์แห่งแรกคือ “ราชวงศ์อุมัยยะฮ์ (Ummayad Dynasty)” ซึ่งได้เข้ายึดครองกรุงเยรูซาเลมในปีค.ศ.636 (พ.ศ.1179)
ในเวลานั้น แม้ว่าชาวยิวจะได้รับสถานะเป็นชนกลุ่มน้อยที่ได้รับความคุ้มครอง และมีสถานะทางสังคมต่ำกว่าชาวมุสลิม แต่ในช่วงต้นของเคาะลีฟะห์ พวกเขาก็ได้รับสิทธิในการปกครองตนเองอย่างมาก การเลือกปฏิบัติต่อชาวยิวนั้นมีอยู่บ้างในช่วงแรก แต่เมื่อเวลาผ่านไป สถานการณ์ก็ค่อยๆ แย่ลงเรื่อยๆ
“สงครามครูเสด (Crusades)” ได้เกิดขึ้นหลังจากนั้น โดยเป็นการรวมตัวกันของดินแดนคริสต์หลายแห่งที่จัดตั้งกองทัพอัศวินขนาดใหญ่ โดยมีจุดประสงค์เพื่อจะรุกเข้าสู่ตะวันออกกลาง โดยมีเป้าหมายเพื่อต่อต้านศาสนาอิสลามและยึดครองดินแดนศักดิ์สิทธิ์
หลังจากเกิดสงครามครูเสดหลายครั้ง ก็มีรัฐครูเสดเกิดขึ้นจำนวนสี่รัฐ โดยราชอาณาจักรเยรูซาเลม ได้ถูกก่อตั้งขึ้นในปีค.ศ.1099 (พ.ศ.1642) และล่มสลายลงในปีค.ศ.1187 (พ.ศ.1730) เนื่องจากอำนาจของอาณาจักรมุสลิมที่เพิ่มมากขึ้น
หลังจากนั้น “สุลต่านแห่งราชวงศ์อัยยูบิด (Ayyubid Sultanate)“ ก็ได้ปกครองดินแดนอิสราเอลและปาเลสไตน์ จนกระทั่งจักรวรรดิมัมลุกเข้ายึดครองพื้นที่ในเวลาต่อมา
ในช่วงเวลานี้ “จักรวรรดิมองโกล (Mongol Empire)“ ภายใต้การนำของ “เจงกิสข่าน (Genghis Khan)” ในสมัยศตวรรษที่ 13 และ 14 ก็ได้ยึดครองพื้นที่เกือบ 16% ของผืนแผ่นดินทั่วโลก กลายเป็นจักรวรรดิที่ใหญ่ที่สุดในประวัติศาสตร์ในขณะนั้น
เจงกิสข่าน (Genghis Khan)
จักรวรรดิมองโกลได้เข้ายึดบางส่วนของแถบเลแวนต์ แต่สิ่งสำคัญคือบริเวณนี้เอง ที่การขยายอำนาจของพวกมองโกลต้องหยุดลงเป็นครั้งแรก โดยหลังจากสิ้นเจงกิสข่าน จักรวรรดิมองโกลก็ได้แตกแยก และจักรวรรดิมัมลุกก็เข้ายึดครองพื้นที่นี้ในปีค.ศ.1250 (พ.ศ.1793) จนกระทั่งปีค.ศ.1516 (พ.ศ.2059) ที่จักรวรรดิออตโตมันซึ่งกำลังรุ่งเรือง ได้โค่นล้มอำนาจของมัมลุก
”จักรวรรดิอ็อตโตมัน (Ottoman Empire)” ได้ถูกก่อตั้งขึ้นในปี ค.ศ.1299 (พ.ศ.1842) ในฐานะแคว้นเล็กๆ ทางตะวันออกของอนาโตเลีย และตลอดหลายศตวรรษต่อมา จักรวรรดินี้ก็ได้เติบโตขึ้นเป็นมหาอำนาจระดับภูมิภาคผ่านการทูตและพันธมิตร
การขยายอำนาจของจักรวรรดิอ็อตโตมัน ได้ถูกสกัดกั้นโดยจักรวรรดิไบแซนไทน์ทางตะวันตก และจักรวรรดิเปอร์เซียอื่นๆ อย่างไรก็ตาม ภายหลังการขยายอำนาจเข้าสู่แคว้นอนาโตเลียและคาบสมุทรบอลข่านในปีค.ศ.1516 (พ.ศ.2059) การปกครองของมัมลุกในดินแดนนี้ก็สิ้นสุดลง
ตลอดช่วงการปกครองของอ็อตโตมัน ชาวยิวก็ได้รับการปฏิบัติดูแลอย่างดี โดยในช่วงแรก จักรวรรดิอ็อตโตมันได้รักษาอาณาเขตที่กว้างใหญ่และหลากหลายของตนไว้โดยการอนุญาตให้แต่ละดินแดนมีความเป็นอิสระในระดับหนึ่ง ตราบใดที่ดินแดนนั้นยอมอยู่ใต้อำนาจของจักรวรรดิอ็อตโตมัน
แต่เมื่อเวลาผ่านไปและอำนาจของจักรวรรดิอ็อตโตมันเริ่มเสื่อมถอย ชาวยิวและกลุ่มชนอื่นๆ ก็ถูกกดขี่
จักรวรรดิออตโตมัน ซึ่งเคยเป็นมหาอำนาจที่ยิ่งใหญ่ที่สุดในโลกตลอดศตวรรษที่ 18 และ 19 แต่เมื่อ “สงครามโลกครั้งที่ 1 (WWI)“ ใกล้เข้ามา จักรวรรดิอ็อตโตมันก็กลับถูกเรียกว่า ”คนป่วยของยุโรป (Sick Man of Europe)”
จักรวรรดิอ็อตโตมันนั้นขาดการปรับตัวสู่ความทันสมัย อีกทั้งยังเกิดการขยายตัวของลัทธิชาตินิยมซึ่งส่งผลกระทบต่อชาวยิวอย่างรุนแรง ทำให้ชาวยิวถูกกดขี่มากขึ้นเรื่อยๆ
เมื่อถึงปีค.ศ.1917 (พ.ศ.2460) สงครามโลกครั้งที่ 1 กำลังเข้มข้น ทำให้จักรวรรดิอ็อตโตมันเข้าร่วมกับจักรวรรดิออสเตรีย-ฮังการี นำพาดินแดนปาเลสไตน์เข้าสู่ช่วงสุดท้ายภายใต้การปกครองของจักรวรรดิอ็อตโตมัน
สงครามโลกครั้งที่หนึ่ง ได้เปลี่ยนแปลงตะวันออกกลางไปตลอดกาล ในช่วงสงคราม กองกำลังของอังกฤษ ฝรั่งเศส รัสเซีย ร่วมด้วยสหรัฐอเมริกาในเวลาต่อมา ในช่วงแรกก็ถูกตีโต้จนต้องถอยร่นในทุกแนวรบ แต่ก็เริ่มสามารถตอบโต้และผลักทัพศัตรูถอยกลับไปได้
เมื่อถึงค.ศ.1916 (พ.ศ.2459) จักรวรรดิอ็อตโตมันก็เริ่มตระหนักถึงความผิดพลาดที่ตนได้ก่อไว้ โดยอังกฤษได้ร่วมกับกองกำลังจากออสเตรเลียทำการโจมตีดินแดนปาเลสไตน์ และสามารถยึดครองพื้นที่ได้โดยได้รับการสนับสนุนจากประชาชนในท้องถิ่น
เมื่อถึงปีค.ศ.1917 (พ.ศ.2460) หลังจากแนวรบของเยอรมนีล่มสลาย จักรวรรดิอ็อตโตมันก็ล่มสลายตามไปจากแรงกดดันทั้งภายในและภายนอก
อย่างไรก็ตาม ก่อนที่ฝ่ายสัมพันธมิตรจะประสบความสำเร็จและยึดครอง ยุโรป อังกฤษ และฝรั่งเศส ก็ได้พบปะกันเพื่อแบ่งดินแดนของจักรวรรดิอ็อตโตมัน โดยข้อตกลงนี้ปิดโอกาสให้อังกฤษเข้ายึดครองดินแดนที่ต่อมาถูกเรียกว่า “ปาเลสไตน์ในอาณัติ (Mandatory Palestine)”
ค.ศ.1917 (พ.ศ.2460) รัฐบาลอังกฤษได้ประกาศสนับสนุน “ปฏิญญาบัลโฟร์ (Balfour Declaration)” ซึ่งแสดงเจตนารมณ์ในการสนับสนุนการจัดตั้งรัฐยิวในดินแดนปาเลสไตน์
ในเวลาเดียวกัน อังกฤษยังได้ลงนามในข้อตกลงซึ่งให้คำมั่นว่าจะมอบดินแดนดังกล่าวให้แก่ชาวอาหรับหากพวกเขาลุกขึ้นต่อต้านจักรวรรดิอ็อตโตมัน ซึ่งชาวอาหรับก็ได้กระทำตามข้อตกลง
คำมั่นสัญญาที่ขัดแย้งกันทั้งสามประการต่อชาวยิว ชาวอาหรับ และฝรั่งเศสนี้ กลายเป็นรากฐานสำคัญของความขัดแย้งระหว่างชาวอิสราเอลกับชาวปาเลสไตน์ในเวลาต่อมา
ในช่วงระหว่างสงครามโลก มีชาวยิวอพยพเข้าสู่ดินแดนปาเลสไตน์เพิ่มมากขึ้น ทำให้ความตึงเครียดระหว่างชาวปาเลสไตน์กับชาวยิวยิ่งทวีความรุนแรงขึ้น โดยในปีค.ศ.1938 (พ.ศ.2481) ได้เกิดการจลาจลของชาวอาหรับ ซึ่งเป็นผลมาจากการอพยพที่เพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็วของชาวยิว
เมื่อชาวยิวเริ่มมีอำนาจมากขึ้นและได้รับการสนับสนุนจากอังกฤษ ชาวอาหรับจึงลุกขึ้นต่อต้าน แสดงออกถึงความไม่พอใจอย่างรุนแรง
ในปีค.ศ.1939 (พ.ศ.2482) เมื่อ “สงครามโลกครั้งที่สอง (WWII)” ปะทุขึ้น อังกฤษก็ได้ออก ”สมุดปกขาว (White Paper)“ ซึ่งจำกัดการอพยพของชาวยิวเข้าสู่ปาเลสไตน์ แม้จะมีชาวยิวนับล้านพยายามหลบหนีออกจากยุโรปก็ตาม โดยเอกสารฉบับนี้มีผลบังคับใช้อยู่ตลอดช่วงสงคราม
การจลาจลค่อยๆ สงบลงเมื่อความสนใจของโลกหันเหไปสู่สงครามโลกครั้งที่สอง และจนถึงปีค.ศ.1945 (พ.ศ.2488) ภูมิภาคนี้ก็ค่อนข้างสงบ ก่อนจะเกิดเหตุโศกนาฏกรรมครั้งใหญ่ต่อชาวยิว ทำให้ชาวยิวนับล้านต้องสูญเสียชีวิต ส่งผลให้เกิดกระแสสนับสนุนชาวยิวในระดับโลกเพิ่มมากขึ้นมหาศาล
ในปีค.ศ.1945 (พ.ศ.2488) การลุกฮือได้เริ่มต้นขึ้นอีกครั้ง ขณะที่ความพยายามของอังกฤษในการรักษาอาณานิคมของตนก็เริ่มอ่อนแรงลงเนื่องจากต้องแบกรับต้นทุนและค่าใช้จ่ายมหาศาลจากสงคราม อีกทั้งความต้องการของประชาชนที่อยากจะฟื้นฟูประเทศมากกว่าขยายอาณาเขต
หลังจากพยายามไกล่เกลี่ยความขัดแย้งระหว่างฝ่ายต่างๆ เป็นเวลาถึงสี่ปี ในที่สุด ค.ศ.1948 (พ.ศ.2491) อังกฤษจึงถอนตัวออกจากดินแดนนี้อย่างสมบูรณ์
ในวันที่ 14 พฤษภาคม ค.ศ.1948 (พ.ศ.2491) “เดวิด เบนกูเรียน (David Ben-Gurion)” นายกรัฐมนตรีคนแรกของอิสราเอล ได้ประกาศเอกราชให้อิสราเอลพ้นจากเขตอาณัติปาเลสไตน์ของอังกฤษ
เดวิด เบนกูเรียน (David Ben-Gurion)
คำประกาศเอกราชนี้นับเป็นครั้งแรกในรอบกว่า 1,000 ปีที่มีรัฐยิวเกิดขึ้นอย่างเป็นอิสระอย่างแท้จริง
ภายในเวลาไม่กี่ชั่วโมงหลังจากการประกาศเอกราช เครื่องบินทิ้งระเบิดของอาหรับจากอียิปต์ จอร์แดน ซีเรีย เลบานอน และอิรัก ก็ได้บินเข้าสู่เมืองเทลอาวีฟ
เรียกได้ว่าอิสราเอลเป็นชาติที่ถือกำเนิดขึ้นท่ามกลางเปลวไฟอย่างแท้จริง
ประวัติศาสตร์ของดินแดนที่เรารู้จักกันในปัจจุบันว่าคืออิสราเอลและปาเลสไตน์ มีความยาวนานและเต็มไปด้วยความโหดร้าย ตั้งแต่การยึดครองโดยจักรวรรดิอัสซีเรียครั้งแรก จนถึงปี ค.ศ.1948 (พ.ศ.2491) ชาวยิวต้องเผชิญกับการกดขี่ การสังหารหมู่ และถูกผลักให้เป็นชนชั้นชายขอบภายใต้การปกครองของจักรวรรดิหลากหลายแห่ง
บริบททางประวัติศาสตร์นี้แสดงให้เห็นว่า ข้อโต้แย้งเรื่องกลุ่มคนที่มาอาศัยอยู่ก่อน อาจจะไม่มีน้ำหนักอย่างจริงจังในทางภูมิรัฐศาสตร์ปัจจุบัน แม้ว่าประวัติศาสตร์จะมีความสำคัญอย่างมากในบริบทนี้ แต่ในแง่ภูมิรัฐศาสตร์แล้วกลับไม่มีความเกี่ยวข้องมากนัก แม้แต่การวิเคราะห์ด้วยเหตุผลพื้นฐานก็สามารถชี้ให้เห็นถึงความไม่สอดคล้องของข้ออ้างเหล่านี้ได้ ในท้ายที่สุดแล้ว ผู้ที่ครอบครองดินแดนนี้เป็นกลุ่มแรก ก็คือชาวคานาอัน ซึ่งตั้งรกรากอยู่ที่นี่ตั้งแต่เมื่อประมาณ 12,000 ปีก่อน
ในทำนองเดียวกัน ทั้งชาวยิวและชาวปาเลสไตน์ ต่างก็ไม่ได้ครอบครองภูมิภาคนี้เป็นระยะเวลาส่วนใหญ่ของประวัติศาสตร์ โดยจักรวรรดิอ็อตโตมัน ถือได้ว่าเป็นผู้ที่ปกครองดินแดนนี้อย่างต่อเนื่องยาวนานที่สุด เป็นระยะเวลากว่า 401 ปี ซึ่งมากกว่าทั้งรัฐคอลีฟะห์อิสลามใด ๆ หรือจักรวรรดิของชาวยิว ดังนั้น เมื่อวิเคราะห์ข้ออ้างทางประวัติศาสตร์เหล่านี้อย่างถี่ถ้วน จะพบว่าไม่มีความเกี่ยวข้องในทางข้อเท็จจริงมากนัก
กลุ่มที่สนับสนุนฝ่ายอิสราเอลอาจโต้แย้งว่าชาวยิวอยู่ในดินแดนนี้มาก่อนชาวปาเลสไตน์ ขณะที่กลุ่มสนับสนุนชาวปาเลสไตน์ ก็อาจตอบโต้ว่าโลกมุสลิมปกครองดินแดนนี้ยาวนานกว่ามากในประวัติศาสตร์ยุคใหม่ ซึ่งทั้งสองมุมมองก็ล้วนมีความจริงในตัวเอง แต่ก็ไม่เกี่ยวข้องในเชิงข้อเท็จจริงที่มีนัยสำคัญ เพราะประวัติศาสตร์สามารถถูกตีความได้ตามมุมมองของผู้ที่หยิบมาใช้
“นโปเลียน โบนาปาร์ต (Napoleon Bonaparte)” แม่ทัพและจักรพรรดิซึ่งเคยปกครองฝรั่งเศส ได้เคยกล่าวไว้ว่า ”ประวัติศาสตร์ ก็คือชุดของคำโกหกที่ผู้คนในยุคนั้นตกลงจะเชื่อร่วมกัน“ ซึ่งข้อสังเกตนี้สะท้อนให้เห็นว่า เรื่องเล่าทางประวัติศาสตร์มักเป็นสิ่งที่ถูกปรับแต่งและตีความอย่างมีอคติเพื่อรับใช้เป้าหมายทางการเมืองหรือวาระของยุคปัจจุบัน
นโปเลียน โบนาปาร์ต (Napoleon Bonaparte)
อาจจะกล่าวได้ว่า ดินแดนอิสราเอลและปาเลสไตน์สามารถเป็นของทั้งชาวยิวและชาวปาเลสไตน์ เพราะมันคือผืนแผ่นดินของทั้งสองฝ่าย แต่อย่างไรก็ตาม ดินแดนนี้ก็ยังเป็นของผู้คน ศาสนา และชาติอื่นๆ อีกนับสิบในประวัติศาสตร์
แผ่นดินไม่ใช่สิ่งที่ใครจะครอบครองได้โดยเฉพาะ และไม่อาจอ้างกรรมสิทธิ์โดยเด็ดขาดในบริบทโลกปัจจุบันได้
- 4
โฆษณา
- ดาวน์โหลดแอปพลิเคชัน
- © 2026 Blockdit
