[BETTERCM] 💊 Nicergoline กับข้อควรระวังในการใช้ยา Nicergoline / Sermion® เป็นสารอนุพันธ์ของอัลคาลอยด์จากเชื้อรา ergot เพื่อปรับปรุงการทำงานของสมองในผู้ป่วยภาวะสมองเสื่อม (senile dementia)

สำรวจ
ลงทุน
คำถาม

มีบัญชีอยู่แล้ว?หรือ

•

19 ส.ค. 2025 เวลา 14:24 • สุขภาพ

💊 Nicergoline กับข้อควรระวังในการใช้ยา

Nicergoline / Sermion® เป็นสารอนุพันธ์ของอัลคาลอยด์จากเชื้อรา ergot เพื่อปรับปรุงการทำงานของสมองในผู้ป่วยภาวะสมองเสื่อม (senile dementia)

⚛️กลไกการออกฤทธิ์:

- ออกฤทธิ์เป็น alpha-1 receptor antagonist ช่วยขยายหลอดเลือด

- เป็น 5-HT2A receptor antagonist ลดการเกาะกลุ่มของเกล็ดเลือด

- เป็น 5-HT4A receptor agonist เพิ่มการหลั่งสารสื่อประสาท

🧠ผลต่อระบบประสาท:

- เพิ่มการทำงานของระบบ cholinergic

- ลดการสะสมของสาร amyloid-beta ซึ่งเป็นโปรตีนผิดปกติที่พบในโรคอัลไซเมอร์ โดยยับยั้งการแตกตัวของ amyloid precursor protein

- กระตุ้นการหลั่งสาร neurotrophic factors เช่น transforming growth factor (TGF) และ glial-derived neurotrophic factor (GDNF) ในเซลล์ประสาท ช่วยป้องกันความเสียหายจาก amyloid toxicity

- เพิ่มการใช้ออกซิเจนและกลูโคสในเซลล์สมอง

⚛️เภสัชจลนศาสตร์:

Nicergoline ถูกดูดซึมอย่างรวดเร็วและเกือบสมบูรณ์หลังจากรับประทาน และถูก hydrolyse ผ่านการทำงานของ CYP2D6 เป็นส่วนใหญ่

- ครึ่งชีวิต (t½): ~15 ชั่วโมง

- การจับกับโปรตีน: >90% (จับกับ alpha-1 acid glycoprotein และ albumin)

- การกำจัด: ถูกเปลี่ยนแปลงที่ตับ และถูกขับออกทางไตในปริมาณน้อย

⛎ข้อบ่งใช้ทางคลินิก

- ใช้เพื่อปรับปรุงความคล่องแคล่วทางจิต (mental agility), ความชัดเจนของความคิด (clarity) และการรับรู้ (perception) ในผู้ป่วยโรคอัลไซเมอร์

- มีการศึกษาว่าสามารถช่วยในภาวะความจำเสื่อมจากอายุ (age-related cognitive impairment)

☸️ ข้อบ่งใช้หลัก:

- ภาวะ cognitive impairment และ ภาวะสมองเสื่อม (dementia)

- อาการวิงเวียนศีรษะ/บ้านหมุน

- ผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมอง และ พาร์กินสัน

นอกจากนี้ ยังมีรายงานการป้องกัน thrombophlebitis หลังผ่าตัด, โรค leukoaraiosis และโรคต่อมลูกหมากโต

‼️ความกังวลเรื่องความปลอดภัยของ Nicergoline

แม้ว่า Nicergoline จะได้รับการอนุมัติให้ใช้ทางคลินิกและมีการศึกษาประสิทธิภาพมาอย่างกว้างขวาง แต่ข้อมูลเกี่ยวกับความปลอดภัยในผู้ที่มีความบกพร่องทางการรับรู้ยังมีจำกัด

- อาการไม่พึงประสงค์ส่วนใหญ่รายงานว่าไม่รุนแรงและชั่วคราว

- อาการที่พบได้แก่ อาการประสาทหลอน, หลงผิด, เหนื่อยล้า,

ปวดแสบปวดร้อน, เหงื่อออกมาก, การนอนหลับไม่สนิท, เป็นลม, กระสับกระส่าย, ง่วงซึม, เวียนศีรษะ, นอนไม่หลับ, กระสับกระส่าย, หน้าแดง

ความอยากอาหารเพิ่มขึ้น, อาการแสบร้อนกลางอก, โรคกระเพาะ,

ไข้, อาเจียน, ท้องเสีย, ปวดท้อง

- ความผิดปกติของหัวใจและหลอดเลือดอื่นๆ ที่รายงานส่วนใหญ่ไม่รุนแรงและชั่วคราว แต่มีรายงานเรื่อง nicergoline-induced Prinzmetal angina (ภาวะเจ็บหน้าอกชนิดหนึ่งที่เกิดจากการหดตัวของหลอดเลือดหัวใจ)

- มีรายงานการเพิ่มขึ้นของกรดยูริกในเลือด

- การทบทวน systematic review โดย Fioravanti และคณะ ไม่พบรายงาน cases ของ fibrosis และ/หรือ ergotism จากการใช้ Nicergoline

>>>>>

‼️‼️คำแนะนำจาก European Medicines Agency (EMA)

ในปี 2013 EMA ได้ทบทวนความปลอดภัยของการใช้ยา Nicergoline ซึ่งเป็นยาที่สกัดจากสารกลุ่ม ergot alkaloids และมีข้อแนะนำให้จำกัดการใช้ยา เนื่องจากความเสี่ยงต่อผลข้างเคียงที่อาจเกิดขึ้น

ข้อแนะนำหลักจาก EMA:

1. การจำกัดการใช้ยา

❌ ยา Nicergoline และสารกลุ่ม ergot derivatives อื่นๆ ไม่ควรใช้สำหรับการรักษาโรคต่อไปนี้:

- โรคหลอดเลือดแดงส่วนปลายตีบ (peripheral artery disease)

- กลุ่มอาการเรย์โนด์ (Raynaud's syndrome)

- โรคจอประสาทตาเสื่อมจากสาเหตุหลอดเลือด (retinopathies of vascular origin)

- การป้องกันไมเกรน (migraine prevention)

- ภาวะหลอดเลือดและน้ำเหลืองบกพร่อง (venolymphatic insufficiency)

⛔ 2. ความเสี่ยงด้านความปลอดภัย

- ภาวะไฟโบรซิส (fibrosis): การเกิดพังผืดในอวัยวะต่างๆ ซึ่งอาจนำไปสู่การทำงานที่ผิดปกติ

- อาการ ergotism: เกิดจากการได้รับสาร ergot ในปริมาณสูง ทำให้มีอาการ เช่น

- กล้ามเนื้อหดเกร็ง

- ระบบไหลเวียนเลือดผิดปกติ

- อาการทางระบบประสาท

‼️ การติดตามความปลอดภัยอย่างต่อเนื่อง

- EMA ยังคงเฝ้าระวังประสิทธิภาพและความปลอดภัยของยา Nicergoline และอาจมีมาตรการเพิ่มเติมหากพบข้อมูลใหม่เกี่ยวกับความเสี่ยง

>>>>>>>

💊 ปฏิกิริยาระหว่างยา:

- เพิ่มฤทธิ์กดการทำงานของหัวใจเมื่อใช้กับ propranolol

- เสี่ยงความดันต่ำเมื่อใช้กับยาขยายหลอดเลือดอื่น เช่น bromocriptine, Ginkgo biloba, vinpocetine, xantinol nicotinate หรือยาขยายหลอดเลือดอื่น ๆ

- ถูก metabolized ผ่าน CYP2D6 → อาจเกิดปฏิกิริยากับยาอื่นที่เกี่ยวข้องกับ CYP2D6

▪️ยาที่เป็นสารตั้งต้นของ CYP2D6 (CYP2D6 substrates ) เช่น carvedilol, S-metaprolol, amitriptyline, clomipramine, haloperidol, aripiprazole, chlorpheniramine และ ondansetron

▪️ตัวเหนี่ยวนำ (CYP2D6 inducers) เช่น dexamethasone และ rifampin

▪️ตัวยับยั้ง (CYP2D6 inhibitors) เช่น bupropion, fluoxetine, quinidine, citalopram, H1-antihistaminics, metoclopramide

- Nicergoline มีฤทธิ์ยับยั้งการเกาะกลุ่มของเกล็ดเลือดอย่างมีประสิทธิภาพ และลดความหนืดของเลือด ผู้ที่ได้รับยาต้านการแข็งตัวของเลือด หรือยาต้านเกล็ดเลือด ควรได้รับการติดตามอย่างใกล้ชิด

👥 กลุ่มผู้ป่วยที่ต้องระวัง:

- ผู้ป่วย hypoalbuminemia หรือผู้ที่ล้างไต เนื่องจากยาจับกับโปรตีนสูงและไม่ถูกกำจัดผ่านการล้างไต

- ผู้สูงอายุที่มีการ metabolize ช้า มักใช้ยาหลายตัวร่วมกันเป็นประจำ

- ผู้ที่ได้รับยาหลายชนิดพร้อมกัน

- ผู้ป่วยที่มีภาวะ intermediate metabolizer ของ CYP2D6 (พบมากในคนไทย) อาจเสี่ยงต่อภาวะความดันโลหิตต่ำ

❗ผลข้างเคียง:

- คลื่นไส้, เวียนศีรษะ

- ความดันโลหิตต่ำ

- อาการรุนแรงอื่นเมื่อใช้ยาในขนาดสูง

คำแนะนำการใช้งาน

✅Nicergoline เป็นยาที่มีประสิทธิภาพในการรักษาภาวะสมองเสื่อมและโรคที่เกี่ยวข้องกับระบบประสาท

แม้จะมีประโยชน์ในการรักษาภาวะสมองเสื่อมและโรคทางระบบประสาทบางชนิด

❗แต่ EMA แนะนำให้ใช้ด้วยความระมัดระวัง และหลีกเลี่ยงการใช้ในโรคบางกลุ่มเนื่องจากความเสี่ยงต่อภาวะไฟโบรซิส และ ergotism

❗ปฏิกิริยาระหว่างยาที่อาจเป็นอันตราย โดยเฉพาะในผู้ที่ใช้ยาลดความดันหรือยาขยายหลอดเลือดร่วมด้วย ผู้สูงอายุ รวมทั้งผู้ป่วยเฉพาะกลุ่ม เช่น ผู้ป่วยโรคตับ โรคไต หรือความดันโลหิตต่ำ

✅ต้องปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกรถึงประโยชน์และความเสี่ยงก่อนเริ่มใช้ยา

😀มีปัญหาเรื่องการใช้ยา เชิญปรึกษาเภสัชกรประจำร้านยา

📚 เอกสารอ้างอิง:

การใช้ยา Nicergoline ในโรคระบบประสาท, สมาคมประสาทวิทยาแห่งประเทศไทย, 2022

https://neurothai.org/images/journal/2023/vol39_no2/07%20Topic%20Janthira.pdf

Nicergoline, DrugBank Online

https://go.drugbank.com/drugs/DB00699

Nicergoline - an overview, ScienceDirect.com

https://www.sciencedirect.com/topics/pharmacology-toxicology-and-pharmaceutical-science/nicergoline

Safety of Nicergoline as an Agent for Management of Cognitive Function Disorders, Biomed Res Int., Aug 2014

https://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1155/2014/610103

BETTERCM 2025.08.19