[ด.ดล Blog] SANYO หายไปไหน? บทเรียน 840 ล้านเหรียญ จากยักษ์ใหญ่ 3S สู่แบรนด์ที่ถูกลืม ถ้าพูดถึงแบรนด์เครื่องใช้ไฟฟ้าในความทรงจำของใครหลายคน ชื่อของ SANYO น่าจะเป็นหนึ่งในนั้นอย่างแน่นอนครับ ภาพของโทรทัศน์ ตู้เย็น

สำรวจ
ลงทุน
คำถาม

มีบัญชีอยู่แล้ว?หรือ

•

24 ส.ค. 2025 เวลา 02:09 • ธุรกิจ

SANYO หายไปไหน? บทเรียน 840 ล้านเหรียญ จากยักษ์ใหญ่ 3S สู่แบรนด์ที่ถูกลืม

ถ้าพูดถึงแบรนด์เครื่องใช้ไฟฟ้าในความทรงจำของใครหลายคน ชื่อของ SANYO น่าจะเป็นหนึ่งในนั้นอย่างแน่นอนครับ ภาพของโทรทัศน์ ตู้เย็น หรือแม้แต่ถ่านไฟฉายสีเขียวที่คุ้นตา เคยเป็นส่วนหนึ่งของชีวิตประจำวันในหลายครัวเรือน

ในยุครุ่งเรือง SANYO ยิ่งใหญ่ขนาดที่สื่อญี่ปุ่นขนานนามให้เป็นหนึ่งใน “3S” สามทหารเสือแห่งวงการอิเล็กทรอนิกส์ ร่วมกับ Sony และ Sharp แต่แล้ววันนี้ ชื่อของ SANYO กลับค่อยๆ เลือนหายไปจากตลาด

เคยสงสัยไหมครับ ว่าเกิดอะไรขึ้นกับแบรนด์ที่เคยยิ่งใหญ่ระดับโลกแบรนด์นี้? เรื่องราวทั้งหมดนี้ มีจุดเริ่มต้นจากชายคนหนึ่ง การเสียสละครั้งสำคัญ และโชคชะตาที่พลิกผันอย่างไม่น่าเชื่อ

เรื่องราวทั้งหมดต้องย้อนกลับไปที่ชายที่ชื่อว่า Toshio Iue ชีวิตวัยหนุ่มของเขาเริ่มต้นจากการเป็นกะลาสีเรือ แต่เหตุการณ์เรือระเบิดที่ทำให้เขาเกือบเอาชีวิตไม่รอด ก็ได้เปลี่ยนเส้นทางชีวิตของเขาไปตลอดกาล

Iue หันหลังให้กับท้องทะเล และได้เข้าทำงานในโรงงานอิเล็กทรอนิกส์เล็กๆ แห่งหนึ่ง ซึ่งเจ้าของก็คือพี่เขยของเขาเอง ชายคนนั้นมีชื่อว่า Konosuke Matsushita ผู้ก่อตั้งบริษัทที่ต่อมาเรารู้จักกันในชื่อ Panasonic

ในยุคบุกเบิก Iue ได้พิสูจน์ตัวเองจนกลายเป็นมือขวาคนสำคัญของ Matsushita พวกเขาร่วมกันสร้างบริษัทให้เติบโต จากโรงงานในบ้านเล็กๆ สู่ผู้ผลิตเครื่องใช้ไฟฟ้าแถวหน้าของญี่ปุ่น ด้วยสินค้าแจ้งเกิดอย่างโคมไฟติดจักรยานยี่ห้อ “National”

ทุกอย่างกำลังไปได้สวย แต่แล้วพายุลูกใหญ่ที่สุดก็พัดเข้ามา นั่นคือสงครามโลกครั้งที่สอง บริษัท Matsushita ถูกรัฐบาลทหารสั่งให้เปลี่ยนจากการผลิตเครื่องใช้ไฟฟ้า มาเป็นการผลิตยุทโธปกรณ์เพื่อสนับสนุนกองทัพ

เมื่อญี่ปุ่นพ่ายแพ้สงคราม บริษัทก็ต้องเผชิญกับวิกฤตครั้งใหญ่ที่สุด Matsushita ไม่เพียงแต่แบกรับหนี้สินมหาศาล แต่ยังถูก GHQ หรือกองกำลังพันธมิตรที่เข้ามาควบคุมญี่ปุ่นในตอนนั้น ขึ้นบัญชีดำ

GHQ มองว่า Matsushita เป็นหนึ่งในกลุ่มบริษัท Zaibatsu ที่ให้การสนับสนุนกองทัพ และเตรียมที่จะรื้อถอนโครงสร้างบริษัท ซึ่งนั่นหมายความว่า Konosuke Matsushita และครอบครัว กำลังจะสูญเสียทุกอย่างที่สร้างมากับมือ

และในวินาทีที่บริษัทกำลังจะล่มสลายนั้นเอง Toshio Iue ก็ได้ตัดสินใจทำการเสียสละครั้งสำคัญที่สุดในชีวิตของเขา

ในปี 1946 Iue ประกาศลาออกจากทุกตำแหน่งในบริษัท การกระทำของเขาถูกมองว่าเป็นการ “แสดงความรับผิดชอบแทน” เพื่อปกป้องพี่เขยและบริษัทเอาไว้ การเสียสละครั้งนี้ได้ผล Matsushita รอดพ้นจากการถูกทำลายโครงสร้าง และกลับมาดำเนินธุรกิจได้อีกครั้ง

แต่สำหรับ Toshio Iue วัย 43 ปี เขาต้องเดินจากมาโดยไม่มีอะไรติดตัว…

หลังจากกลับไปใช้ชีวิตอย่างเงียบๆ ได้ไม่นาน ไฟในการทำธุรกิจของ Iue ก็ลุกโชนขึ้นมาอีกครั้ง เขาได้รับการสนับสนุนเงินกู้จากธนาคาร และได้รับของขวัญอำลาจาก Matsushita เป็นโรงงานเก่าหนึ่งแห่ง พร้อมสิทธิ์ในการผลิตโคมไฟจักรยาน

ณ จุดนั้นเอง ในปี 1947 บริษัทใหม่ก็ได้ถือกำเนิดขึ้นท่ามกลางซากปรักหักพังของประเทศ และมันมีชื่อว่า SANYO ซึ่งแปลว่า “สามมหาสมุทร” สะท้อนความฝันของผู้ก่อตั้ง ที่จะนำพาผลิตภัณฑ์ของเขาออกไปไกลทั่วโลก

SANYO เริ่มต้นจากการทำในสิ่งที่เชี่ยวชาญที่สุด นั่นคือโคมไฟจักรยาน และก็สามารถครองส่วนแบ่งตลาดได้อย่างรวดเร็ว แต่ Iue รู้ดีว่านั่นเป็นเพียงก้าวแรกเท่านั้น

ช่วงทศวรรษ 1950 คือยุคทองของการฟื้นตัวทางเศรษฐกิจของญี่ปุ่น SANYO กระโจนเข้าสู่ตลาดเครื่องใช้ไฟฟ้าในครัวเรือนอย่างเต็มตัว และสร้างปรากฏการณ์ด้วยการตลาดที่ล้ำสมัย เช่น การสร้างวิทยุจำลองขนาดยักษ์ไปไว้บนรถบรรทุกแล้วขับไปรอบเมือง

แต่ผลิตภัณฑ์ที่ทำให้ SANYO กลายเป็นตำนานอย่างแท้จริง คือเครื่องซักผ้า พวกเขาสร้างแคมเปญโฆษณาที่เฉียบคม โดยบอกว่าการใช้เครื่องซักผ้าจะช่วยให้แม่บ้านชาวญี่ปุ่นยังคงความสวยงามอ่อนเยาว์ ไม่ต้องทำงานหนัก

แคมเปญนี้ประสบความสำเร็จอย่างถล่มทลาย ทำให้เครื่องซักผ้ากลายเป็นหนึ่งใน “สามสมบัติศักดิ์สิทธิ์” ที่ทุกบ้านต้องมี ร่วมกับโทรทัศน์และตู้เย็น แน่นอนว่า SANYO ผลิตสินค้าทั้งสามอย่าง และทะยานขึ้นเป็นผู้ผลิตเครื่องใช้ไฟฟ้ารายใหญ่อันดับสามของประเทศ

SANYO ไม่ได้หยุดอยู่แค่นั้น พวกเขาบุกตลาดโลกอย่างจริงจัง และที่น่าสนใจคือ SANYO ยังเคยเป็นผู้ร่วมทุนและถ่ายทอดเทคโนโลยีให้กับ Samsung ในยุคก่อตั้งอีกด้วย

แต่เมื่อขึ้นสู่จุดสูงสุด ความท้าทายใหม่ๆ ก็เริ่มปรากฏ ในทศวรรษ 1970 SANYO โดนฟ้องร้องจากบริษัทในสหรัฐฯ ข้อหา “ทุ่มตลาด” หรือการขายสินค้าตัดราคาเพื่อทำลายคู่แข่ง จนนำไปสู่การจำกัดโควตาส่งออก

SANYO แก้เกมด้วยการไปตั้งโรงงานผลิตในสหรัฐฯ เสียเลย และกระจายฐานการผลิตไปทั่วโลกเพื่อลดความเสี่ยง แต่แล้ววิกฤตภายในก็เกิดขึ้นจนได้ เมื่อเครื่องทำความร้อนของบริษัทเกิดข้อผิดพลาดจนมีผู้เสียชีวิตในปี 1985

เรื่องอื้อฉาวครั้งนี้ทำให้เกิดการเปลี่ยนแปลงผู้บริหาร และ Satoshi Iue ทายาทรุ่นที่สอง ได้ก้าวขึ้นมานำทัพ เขาพาบริษัทผ่านพ้นมรสุมครั้งแรกมาได้ แต่ก็ต้องมาเผชิญหน้ากับคลื่นสึนามิทางเศรษฐกิจที่ใหญ่กว่านั้นมาก

นั่นคือวิกฤตฟองสบู่แตกของญี่ปุ่นในช่วงต้นทศวรรษ 1990 และนี่คือจุดเริ่มต้นของจุดจบ

เมื่อฟองสบู่แตก เศรษฐกิจญี่ปุ่นก็เข้าสู่ภาวะซบเซาที่ยาวนาน กำลังซื้อในประเทศหดหาย ขณะเดียวกันในตลาดโลก SANYO ก็ต้องเผชิญกับการแข่งขันที่ดุเดือดจากคู่แข่งหน้าใหม่ในเกาหลีใต้และจีน ที่มาพร้อมกับสินค้าคุณภาพดีในราคาที่ถูกกว่า

SANYO เริ่มสูญเสียความสามารถในการแข่งขันในตลาดหลักของตัวเอง พวกเขาพยายามดิ้นรนด้วยการย้ายฐานการผลิตไปต่างประเทศเพื่อลดต้นทุน แต่ก็ดูเหมือนจะช้าเกินไป

เมื่อเห็นว่าธุรกิจเครื่องใช้ไฟฟ้าแบบดั้งเดิมกำลังถึงทางตัน SANYO จึงตัดสินใจเดิมพันครั้งใหม่กับธุรกิจ “พลังงาน” พวกเขาหันไปทุ่มเทให้กับเทคโนโลยีเซลล์แสงอาทิตย์ และที่สำคัญที่สุดคือธุรกิจ “แบตเตอรี่”

การตัดสินใจครั้งนี้ดูเหมือนจะเป็นทางรอด SANYO กลายเป็นผู้นำในตลาดแบตเตอรี่แบบชาร์จไฟได้ และเป็นผู้บุกเบิกแบตเตอรี่ลิเทียม-ไอออน (Li-ion) ที่เราใช้กันอยู่ในปัจจุบัน แบตเตอรี่ของพวกเขาถูกนำไปใช้ในรถยนต์ไฮบริดรุ่นแรกๆ และกลายเป็นธุรกิจที่ทำกำไรได้ดีที่สุดของบริษัท

ดูเหมือนว่า SANYO กำลังจะกลับมาได้อย่างยิ่งใหญ่ แต่ใครจะไปคิดว่า โชคชะตากำลังจะเล่นตลกกับพวกเขาอย่างโหดร้ายที่สุด

ในเดือนตุลาคมปี 2004 เกิดเหตุแผ่นดินไหวครั้งรุนแรงที่จังหวัดนีงาตะ ซึ่งเป็นที่ตั้งของโรงงานผลิตเซมิคอนดักเตอร์ที่ทันสมัยและสำคัญที่สุดของ SANYO หายนะครั้งนี้ได้ทำลายเครื่องจักรและสายการผลิตที่สำคัญจนพังพินาศ

และที่เลวร้ายที่สุดก็คือ โรงงานแห่งนี้ไม่ได้ทำประกันภัยแผ่นดินไหวเอาไว้…

SANYO ต้องรับภาระความเสียหายทั้งหมดไว้แต่เพียงผู้เดียว คิดเป็นมูลค่ามหาศาลถึง 840 ล้านดอลลาร์สหรัฐ มันคือหมัดน็อกที่ส่งให้ยักษ์ใหญ่แห่งนี้ล้มลง และไม่สามารถกลับมาลุกขึ้นยืนได้อีกเลย

หลังจากนั้น SANYO ก็ตกอยู่ในสภาพเลือดไหลไม่หยุด พวกเขาสูญเสียความสามารถในการแข่งขันในทุกตลาด เหลือเพียงธุรกิจแบตเตอรี่ที่ยังพอทำกำไร แต่ก็ไม่เพียงพอที่จะอุ้มทั้งบริษัทได้อีกต่อไป

ความพยายามครั้งสุดท้ายคือการแต่งตั้ง Tomoyo Nonaka ผู้บริหารหญิงคนนอกวงการ เข้ามาเป็น CEO เพื่อหวังจะผ่าตัดองค์กรครั้งใหญ่ แต่ด้วยหนี้สินที่ท่วมท้น มันจึงเป็นภารกิจที่แทบจะเป็นไปไม่ได้

สุดท้าย เรื่องอื้อฉาวด้านการตกแต่งบัญชีที่ถูกค้นพบ ก็กลายเป็นฟางเส้นสุดท้ายที่ทำให้ตระกูล Iue ผู้ก่อตั้ง ต้องยุติบทบาทในบริษัทที่พวกเขาปลุกปั้นมากับมือตลอดระยะเวลาเกือบ 60 ปี

และแล้ว SANYO ก็มาถึงจุดจบอย่างแท้จริง บริษัทถูกแยกส่วนเพื่อขายทอดตลาด ธุรกิจโทรศัพท์มือถือถูกขายให้ Kyocera ส่วนธุรกิจเครื่องใช้ไฟฟ้าในบ้านที่คนไทยคุ้นเคย ก็ถูกขายให้กับบริษัท Haier จากประเทศจีน

แต่ส่วนที่น่าเศร้าและย้อนแย้งที่สุดในเรื่องราวนี้ก็คือ ในปี 2009 บริษัทที่เข้ามาซื้อกิจการส่วนที่เหลือทั้งหมดของ SANYO ก็คือ Panasonic

ใช่แล้วครับ… Panasonic หรือบริษัท Matsushita เดิม ที่ Toshio Iue ผู้ก่อตั้ง SANYO เคยยอมเสียสละทุกอย่างเพื่อปกป้องมันเอาไว้ในอดีต

Panasonic เก็บไว้เพียงธุรกิจเดียวที่พวกเขาสนใจ นั่นคือธุรกิจแบตเตอรี่ ซึ่งต่อมาก็ได้กลายเป็นซัพพลายเออร์รายสำคัญให้กับบริษัทรถยนต์ไฟฟ้าอย่าง Tesla ส่วนชื่อของ SANYO และทุกสิ่งทุกอย่างที่เคยเป็นตำนาน ก็ถูกลบเลือนและกลืนหายไปกับกาลเวลา