👹🎭 อดีตไม่ดีดนิ้ว – ตำนานและความเชื่อ : ผีตาโขน
ถ้าพูดถึงประเพณีไทยที่ทั้งน่าขนลุกและน่าหลงใหลในเวลาเดียวกัน
ชื่อที่โผล่มาทันทีคงหนีไม่พ้น “ผีตาโขน”
เทศกาลที่ผีออกมาเดินท่ามกลางผู้คน เสียงดนตรี และสีสันสุดอลังการ
มันคือการผสมผสานระหว่าง ความเชื่อทางศาสนา ตำนาน และความสนุกสนานแบบชาวบ้าน
จนกลายเป็นมรดกวัฒนธรรมที่คนไทยภาคภูมิใจ และนักท่องเที่ยวทั่วโลกอยากมาเห็นด้วยตาตัวเอง
กำเนิดตำนาน
ผีตาโขนผูกพันกับ พระเวสสันดรชาดก
เรื่องเล่าว่า เมื่อเจ้าชายเวสสันดรเสด็จกลับเมือง
ชาวบ้านต่างดีใจอย่างยิ่ง จัดขบวนแห่ต้อนรับ
จนแม้กระทั่งวิญญาณและสิ่งลี้ลับก็อยากมาร่วมงาน
เหล่าวิญญาณจึงสวมหน้ากากและเครื่องแต่งกายแปลกตา
ออกมาเล่นสนุกปะปนกับผู้คน → และนี่คือต้นกำเนิด “ผีตาโขน”
📍 Fact (กรมส่งเสริมวัฒนธรรม): ตำนานผีตาโขนโยงกับพระเวสสันดรชาดก ขบวนแห่ต้อนรับเจ้าชายเวสสันดร – www.culture.go.th
ความเชื่อในท้องถิ่น
คนด่านซ้าย จ.เลย เชื่อว่าผีตาโขนเป็นการเชิญวิญญาณมาร่วมขบวน
เพื่อปัดเป่าสิ่งไม่ดี และเรียกความอุดมสมบูรณ์
บางตำนานบอกว่า เป็นการจำลอง “ผี” ที่ตามเสด็จพระเวสสันดรกลับเมือง
ผีจึงไม่ใช่สิ่งน่ากลัวในงานนี้ แต่คือ “แขก” ที่มาเพิ่มสีสัน
หน้ากากผีตาโขน
สิ่งที่ทำให้ผีตาโขนโดดเด่นคือ “หน้ากาก”
• ทำจากหวดนึ่งข้าวเหนียว + กาบมะพร้าว + ไม้ไผ่
• ทาสีฉูดฉาด วาดลวดลายยิ้มแสยะ ตาโต ฟันแหลม
• ยาวและโค้ง จนบางครั้งน่าขนลุก แต่ก็ขำขันในเวลาเดียวกัน
นี่คือตัวแทนความคิดสร้างสรรค์ของชาวบ้าน
ที่ใช้วัสดุใกล้ตัวทำศิลปะให้กลายเป็นสัญลักษณ์ระดับชาติ
📍 Fact (การท่องเที่ยวแห่งประเทศไทย): หน้ากากผีตาโขนทำจากหวดนึ่ง กาบมะพร้าว และไม้ไผ่ ตกแต่งสีสันสดใส – www.tourismthailand.org
ชุดและเครื่องแต่งกาย
นอกจากหน้ากากแล้ว
คนเล่นผีตาโขนยังใส่ชุดทำจากเศษผ้าหลากสี
เดินถือกระดิ่งหรืออุปกรณ์ส่งเสียง
เพื่อสร้างบรรยากาศครึกครื้นตลอดขบวนแห่
เสียงหัวเราะและเสียงกลองผสมกัน
ทำให้ทั้งหมู่บ้านเหมือนหลุดเข้าไปในโลกเหนือจริง
พิธีกรรมและเทศกาล
ประเพณีผีตาโขนเป็นส่วนหนึ่งของงานบุญหลวง
ประกอบด้วย 2 ส่วนหลัก:
1. การละเล่นผีตาโขน – ขบวนแห่สนุกสนาน สีสันและเสียงดนตรี
2. การฟังเทศน์มหาชาติ – เน้นเรื่องพระเวสสันดรชาดก
นี่สะท้อนให้เห็นว่า แม้จะเต็มไปด้วยความบันเทิง
แต่แกนกลางของประเพณียังคือ “พุทธศาสนา”
ความหมายเชิงสัญลักษณ์
ผีตาโขนเป็นการสื่อว่า คนกับผีอยู่ร่วมกันได้
ผีในที่นี้ไม่ใช่สิ่งเลวร้าย แต่เป็น “พลัง” ที่มาช่วยสร้างสมดุล
ทั้งความกลัวและความสนุกถูกนำมารวมกันในงานเดียว
และนี่คือเสน่ห์ที่ไม่มีที่ใดเหมือน
ปัจจุบัน
ทุกปี งานผีตาโขนจัดขึ้นที่ อำเภอด่านซ้าย จังหวัดเลย
ดึงดูดนักท่องเที่ยวทั้งไทยและต่างชาติ
ถนนทั้งสายเต็มไปด้วยสีสัน หน้ากากสุดแปลกตา และเสียงดนตรี
มันไม่ใช่แค่ “พิธีกรรม” อีกต่อไป
แต่กลายเป็น “เทศกาลท่องเที่ยวระดับนานาชาติ”
📍 Fact (UNESCO Intangible Heritage Reports): ผีตาโขนถูกเสนอให้เป็นหนึ่งในมรดกภูมิปัญญาทางวัฒนธรรมของมนุษยชาติ – www.unesco.org
การปรับตัวสู่โลกสมัยใหม่
ปัจจุบัน หน้ากากผีตาโขนไม่ได้อยู่แค่ในขบวนแห่
แต่ยังถูกทำเป็นของที่ระลึก เสื้อผ้า การ์ตูน และงานออกแบบ
กลายเป็น “แบรนด์ท้องถิ่น” ที่สร้างรายได้ให้ชุมชน
นี่คือการปรับตัวของวัฒนธรรม
จากความเชื่อ → พิธีกรรม → การท่องเที่ยว → สินค้าเชิงสร้างสรรค์
📦 Fact Box: ผีตาโขน 👹🎭
• 📜 ต้นกำเนิด: พระเวสสันดรชาดก
• 👹 หน้ากาก: ทำจากหวดนึ่ง + กาบมะพร้าว + ไม้ไผ่
• 👕 ชุด: เศษผ้าหลากสี + กระดิ่งส่งเสียง
• 🎉 พิธีกรรม: งานบุญหลวง + เทศน์มหาชาติ
• 🌍 สถานที่: อำเภอด่านซ้าย จังหวัดเลย
• 🏆 มรดก: เสนอขึ้นทะเบียน UNESCO
จากตำนานพระเวสสันดร → ขบวนแห่ผี → งานบุญ → เทศกาลนานาชาติ
นี่คือเส้นทางของ “ผีตาโขน”
ที่พิสูจน์ว่าความเชื่อและความสนุกสามารถอยู่ร่วมกันได้
แล้วคุณล่ะ…
ถ้ามีโอกาสใส่หน้ากากผีตาโขนเดินในขบวน
คุณจะเล่นเป็น “ผีหลอน” หรือ “ผีขี้เล่น” กันแน่? 👹🎭
ดูเพิ่มเติมในซีรีส์
โฆษณา
- ดาวน์โหลดแอปพลิเคชัน
- © 2026 Blockdit
