อย่าประมาทชาติวิศวกร - Blockdit Originals โดย ดร.อาร์ม ตั้งนิรันดร
ผมเพิ่งมีโอกาสอ่านหนังสือเกี่ยวกับการแข่งขันระหว่างจีนและสหรัฐฯ ชื่อ Breakneck: China's Quest to Engineer the Future เขียนโดย แดน หวัง (Dan Wang) ซึ่งเป็นนักวิจัยที่สนใจติดตามพัฒนาการด้านเทคโนโลยีของจีนอย่างใกล้ชิด หนังสือเล่มนี้ขายดีติดอันดับในสหรัฐฯ
เขาเริ่มหนังสือด้วยข้อสังเกตที่น่าสนใจมากๆ ครับว่า สหรัฐฯ และจีนมีดีเอนเอที่คล้ายกันมาก จนอาจเป็นสองชนชาติที่มีความคล้ายคลึงกันมากที่สุดในโลกก็ว่าได้ ทั้งชาวจีนและชาวสหรัฐฯ มีความเป็นวัตถุนิยม ชอบแข่งขันชิงดีชิงเด่น เน้นปฏิบัติ (pragmatic) และมีทัศนคติแบบ "ทำให้สำเร็จ"
ที่สำคัญ ทั้งสองชาติต่างก็ชื่นชมในความยิ่งใหญ่ทางเทคโนโลยี และเชื่อว่าประเทศของตนเป็นชาติมหาอำนาจที่คู่ควรกับความยิ่งใหญ่และคู่ควรที่จะได้รับความเคารพยำเกรงจากทุกคน
นี่แหละครับที่คนจีนมักบอกว่า วัฒนธรรมขงจื๊อไม่เชื่อเรื่องชาติหน้า ต่างกับวัฒนธรรมอินเดีย ชาวจีนจึงมีพลังขับเคลื่อนที่แรงมากในทางวัตถุ การทำค้าขายเซ็งลี้ ความทะเยอทะยานที่จะสร้างความสำเร็จในทางโลก ซึ่งคล้ายกับ American Spirit ของสังคมทุนนิยมสหรัฐฯ
แต่ในสมัยปัจจุบัน เรากลับเห็นผลลัพธ์ที่แตกต่างระหว่างสองชาติมหาอำนาจ จีนกำลังเป็นเจ้าครองส่วนแบ่งตลาดโลกในการผลิตสินค้าเกือบทุกประเภท ในขณะที่ฐานอุตสาหกรรมของอเมริกากำลังเสื่อมถอย
จีนสามารถสร้างเครือข่ายรถไฟความเร็วสูงที่ใหญ่ที่สุดในโลกได้ในเวลาเพียงไม่กี่ปี แต่แคลิฟอร์เนียยังไม่สามารถสร้างรางรถไฟที่ใช้งานได้จริงแม้จะพยายามมาเกือบสองทศวรรษ
จีนมีอาคารชุดที่ไม่ได้ใช้งานมากเกินไป ในขณะที่อเมริกามีปัญหาในการสร้างที่อยู่อาศัยที่เพียงพอ
พูดง่ายๆ คือ จีนกลายเป็นนักก่อสร้างโครงการยักษ์มหึมา (และสร้างมากเกินล้นเกิน) ส่วนสหรัฐฯ กลับกลายเป็นประเทศที่สร้างโครงการใหญ่ไม่ได้อีกต่อไป (กลายเป็นสังคมขาดแคลน)
แดน หวัง เสนอว่า ทั้งหมดนี้เป็นเพราะสหรัฐฯ ถูกบริหารโดยนักกฎหมาย และจีนถูกบริหารโดยวิศวกร ซึ่งเป็นคำอธิบายว่าทำไมสองประเทศจึงมีความแตกต่างกันอย่างมากในโลกแห่งความเป็นจริง
พรรคคอมมิวนิสต์จีนมีแนวโน้มที่จะบริหารโดยวิศวกรเป็นหลัก วิศวกรเหล่านี้ถูกมองว่าเป็นประเภท "ชอบลงมือทำ" (do-something types) ที่รู้สึกสบายใจกับการวางแผนโครงการเฉพาะเจาะจงมากกว่าการกำหนดกฎระเบียบ การปกครองโดยวิศวกรทำให้รัฐมีความเอนเอียงไปสู่การสร้างสิ่งต่าง ๆ เช่น โรงงาน โครงสร้างพื้นฐาน และที่อยู่อาศัย
ในทางตรงกันข้าม นักการเมืองอเมริกันส่วนใหญ่มักเป็นนักกฎหมาย ซึ่งให้ความสำคัญกับการขัดขวางการพัฒนาและการก่อสร้าง มากกว่าจะส่งเสริม นักกฎหมายต้องการหาเหตุผลที่จะไม่สร้างสิ่งต่าง ๆ เสียมากกว่าด้วยเหตุผลด้านสิ่งแวดล้อม สังคม หรือต้นทุนความคุ้มค่าของโครงการ
หนังสือของแดน หวัง ชี้ว่าเราประมาทจีนไม่ได้ เพราะสังคม เศรษฐกิจ รวมทั้งการเมืองจีนมีความแข็งแกร่งพื้นฐานในด้านซัพพลาย ทำให้น่ากังวลว่าจีนจะก้าวขึ้นมาชนะในเกมเทคโนโลยีและเกมการผลิตสินค้าในโลกยุคใหม่ ยากที่สหรัฐฯ จะทุบจีนให้พังได้ในเวลาที่สหรัฐฯ แทบจะไม่มีฐานอุตสาหกรรมเหลืออยู่ ส่วนความพยายามในการรื้อฟื้นภาคอุตสาหกรรมของสหรัฐฯ ก็ดูยากจะสำเร็จในบริบทการเมืองสหรัฐฯ ที่ขัดแย้งสูงอย่างในปัจจุบัน
หลายคนถามว่าภายหลังจากสีจิ้นผิงแล้ว ใครจะเป็นผู้นำจีนคนต่อไป ไม่มีใครรู้หรอกครับว่าใครจะขึ้นมาแทน แต่มีความเป็นไปได้สูงว่าผู้นำชุดต่อไปของจีนก็จะยังคงเป็นทีมวิศวกร เพราะในบรรดาผู้นำระดับสูงของจีนในขณะนี้ ล้วนแต่มีพื้นเพมาจากวิศวกรอวกาศและวิศวกรก่อสร้าง ดังนั้นผู้นำรุ่นต่อไปที่จะขึ้นมาก็คงหนีไม่พ้นคนกลุ่มนี้
ทั้งหมดนี้ไม่ได้แปลว่าการปกครองโดยวิศวกรไม่มีข้อเสีย แท้จริงแล้วมีข้อเสียแน่เพราะคนเหล่านี้พยายามวางแผนและควบคุมสังคมในแบบที่พวกเขาวางแผนสะพานหรือโรงงาน ซึ่งนำไปสู่การควบคุมที่เข้มงวดและส่งผลเสียต่อพลังความคิดสร้างสรรค์ของผู้ประกอบการ
เราได้เคยเห็นตัวอย่างความล้มเหลวของนโยบายลูกคนเดียว ซึ่งส่งผลให้จีนมีปัญหาโครงสร้างประชากรบิดเบี้ยวอย่างหนัก และการล็อกดาวน์โควิด ที่ประสบความสำเร็จในช่วงต้น แต่สร้างหายนะทางเศรษฐกิจอย่างมหาศาลตามมา
ข้อสรุปของหนังสือดูเหมือนจะแนะนำว่า สองประเทศนี้น่าจะเรียนรู้ซึ่งกันและกันมากขึ้น จีนจะเป็นสังคมที่ดีขึ้นหากใช้กฎหมายมากขึ้นและผ่อนคลายให้คนสร้างสรรค์และมีสิทธิเสรีภาพมากขึ้น ส่วนสหรัฐฯ จะเป็นสังคมที่ดีขึ้นหากสามารถกลับมาอาศัยพลังของวิศวกรในการรื้อฟื้นฐานอุตสาหกรรม กลับมาผลิตและสร้างโครงสร้างพื้นฐานอีกครั้ง
สรุปง่ายๆ ก็คือ จีนควรมีความเป็นสหรัฐฯ มากขึ้น และสหรัฐฯ ควรมีความเป็นแบบจีนมากขึ้น สูตรสำเร็จหากจะมีคือการเรียนรู้จุดแข็งจุดอ่อนระหว่างสองวัฒนธรรมและหาจุดสมดุลของสังคมที่สามารถสร้างโครงการใหญ่ให้สำเร็จได้ ควบคู่ไปกับวัฒนธรรมเสรีที่ปลดปล่อยความคิดสร้างสรรค์ของทรัพยากรมนุษย์แทนการควบคุมที่เข้มตึงจนเกินไป
- 64
โฆษณา
- ดาวน์โหลดแอปพลิเคชัน
- © 2026 Blockdit
