🌿 กระท่อม (Kratom, Mitragyna speciosa): สมุนไพรพื้นถิ่น ระหว่าง “โอกาส” กับ “ความเสี่ยง”
1) โครงสร้างทางพฤกษศาสตร์ & เคมี
ไม้ยืนต้นวงศ์กาแฟ (Rubiaceae) สูงราว 10–15 ม. ใบเดี่ยวสีเขียว ก้านใบมีทั้ง สีแดง/เขียว ดอกทรงกลมสีขาวอมเหลือง
สารออกฤทธิ์หลักในใบ: mitragynine และ 7-hydroxymitragynine (อัลคาลอยด์ที่ออกฤทธิ์ต่อระบบประสาทส่วนกลาง)
2) ประวัติศาสตร์ & วัฒนธรรมการใช้
ถิ่นกำเนิดเอเชียตะวันออกเฉียงใต้: ไทย มาเลเซีย อินโดนีเซีย พม่า ปาปัวนิวกินี
วิถีพื้นบ้านภาคใต้ไทย: เคี้ยวใบเพื่อ เพิ่มแรง ทนแดด ทนเหนื่อย ใช้ในงานเกษตร/ประมง และเป็นส่วนหนึ่งของวัฒนธรรม
หมอพื้นบ้านใช้บรรเทา ปวดเมื่อย ท้องเสีย บิด ปวดฟัน และ ลดอาการถอนสารเสพติด
กฎหมายไทย: อดีตเป็นยาเสพติดประเภท 5 (พ.ร.บ. 2522) → ปลดล็อกปี 2564 เพื่อใช้เชิงสมุนไพรและการวิจัย ภายใต้กฎกำกับ
3) กลไกการออกฤทธิ์ (Pharmacology)
Mitragynine เป็น partial agonist ที่ μ-opioid receptor (คล้ายมอร์ฟีนแต่ฤทธิ์อ่อนกว่า)
ขนาดต่ำ: ออกฤทธิ์ กระตุ้น/เพิ่มความทนทาน
ขนาดสูง: ออกฤทธิ์ กดประสาทส่วนกลาง ลดปวด และ บรรเทาอาการถอนฝิ่น
การใช้มากหรือยาวนาน: เสี่ยง มึนเมา ปากแห้ง ท้องผูก ใจสั่น และ พึ่งพิง/ติดสาร
4) สถานการณ์ปัจจุบัน & แนวโน้ม
มีการใช้ในรูป สมุนไพร ยาแผนไทย เครื่องดื่ม บางพื้นที่ รวมถึงการวิจัยด้าน ปวดเรื้อรัง และ ถอนสารเสพติด
ปัญหาเพิ่มขึ้นใน วัยรุ่น/นักเรียน โดยเฉพาะสูตรผสม “4×100” (เช่น เครื่องดื่มอัดลม + ยาแก้ไอ + สิ่งกระตุ้นอื่น) เพื่อเพิ่มฤทธิ์เมา
อนาคต: มีศักยภาพ พืชเศรษฐกิจ/ผลิตภัณฑ์สุขภาพ แต่จำเป็นต้อง คุมคุณภาพ คุ้มครองกลุ่มเปราะบาง และป้องกันการใช้ในทางที่ผิด
5) ข้อควรระวัง & การแพทย์
ผลข้างเคียง: มึนเมา ปากแห้ง ท้องผูก ใจสั่น คลื่นไส้—เสี่ยงพึ่งพิงเมื่อใช้มาก/บ่อย
เลี่ยงใช้: เด็ก สตรีมีครรภ์ ผู้ป่วยโรคหัวใจ/ตับ/ไต หรือผู้ใช้ยาหลายชนิดโดยไม่ปรึกษาแพทย์
การใช้ทางการแพทย์: อยู่ระหว่างการวิจัย ยัง ไม่มีหลักฐานระยะยาวเพียงพอ ย้ำให้ใช้อย่างมี กำกับจากบุคลากรสุขภาพ
สรุป: กระท่อมคือสมุนไพรที่มี “สองด้าน” — ทั้งโอกาสด้านเศรษฐกิจ/วิจัย และความเสี่ยงต่อสุขภาพ/สังคม การใช้ที่ปลอดภัยต้องอยู่ภายใต้ กฎหมาย มาตรฐานคุณภาพ และคำแนะนำผู้เชี่ยวชาญ
🏷️ Hashtags
#กระท่อม #Kratom #เภสัชจิตเวช #SubstanceUse #DualDiagnosis #PsyPharmInsights
📚 เอกสารอ้างอิง (APA 7th Edition)
จุไรทิพย์ หวังสินทวีกุล. (n.d.). พืชกระท่อม (Kratom). สภาเภสัชกรรม. Retrieved from https://ccpe.pharmacycouncil.org/showfile.php?file=251
การสังเคราะห์ผลงานวิชาการและวิจัยเกี่ยวกับพืชกระท่อมเพื่อรองรับการปรับเปลี่ยนนโยบายพืชเสพติด. (2021). มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์. Retrieved from https://kratom.sci.psu.ac.th/wp-content/uploads/2021/08/กระท่อม-ความหมาย-การต่อรอง-และการใช้ของหมอพื้นบ้านภาคใต้ตอนล่าง.pdf
ใบกระท่อม มีสรรพคุณทางยาจริงไหม เสพติดหรือไม่. (2024, November 24). HDmall. Retrieved from https://hdmall.co.th/blog/health/what-is-a-mitragynine-leaf/
พืชกระท่อม สมุนไพรพื้นถิ่น มากสรรพคุณยา รู้ใช้ ไม่เป็นโทษ. (2023, December 5). จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย. Retrieved from https://www.chula.ac.th/highlight/143370/
กระท่อม (Kratom) – กองควบคุมวัตถุเสพติด. (2023, May 16). กระทรวงสาธารณสุข. Retrieved from https://narcotic.fda.moph.go.th/information-about-drugs/kratom
โฆษณา
- ดาวน์โหลดแอปพลิเคชัน
- © 2026 Blockdit
