Made in China 2025: จุดไหนยังไม่ถึงฝั่งฝัน - Blockdit Originals โดย ดร.อาร์ม ตั้งนิรันดร
สิบปีก่อน จีนได้ประกาศยุทธศาสตร์ Made in China 2025 (MIC 2025) พร้อมความฝันว่าจะเปลี่ยนตัวเองจาก “โรงงานผลิตสินค้าราคาถูก” สู่ “มหาอำนาจด้านการผลิตเทคโนโลยีชั้นสูง”
สิบปีผ่านไป คำถามสำคัญว่า—จีนทำสำเร็จจริงหรือไม่ คำตอบคือ “ไม่ใช่เพียงสำเร็จ แต่หลายจุดเกินความคาดหมาย” อย่างไรก็ตาม ยังมีหลายเรื่องที่จีนยังไปไม่ถึงฝั่งฝัน
อุตสาหกรรมยานยนต์ไฟฟ้า (NEVs) เป็นอุตสาหกรรมที่จีน “ชนะขาด” กลายเป็นสนามที่จีนไม่ได้เพียงบรรลุเป้าหมาย แต่ทะลุเพดานเกินความคาดหมายไปมาก
จีนขายรถ NEVs ในประเทศทะลุเป้า 3 ล้านคันก่อนกำหนด ส่วนแบ่งตลาดภายในประเทศสูงถึง 91% และ BYD ก้าวจากผู้ผลิตเล็ก ๆ เมื่อสิบปีที่แล้ว ไปเป็นหนึ่งในผู้ผลิตรถ EV ใหญ่ที่สุดในโลก
กลุ่มบริษัทรถยนต์ไฟฟ้าของจีนเหมือน “คลื่นสึนามิที่เริ่มก่อตัวจากชายฝั่งหนึ่ง และกำลังมุ่งหน้าไปยังทุกคาบสมุทรเศรษฐกิจ” โดยมีโครงสร้างนโยบายรัฐของจีนผลักดันอยู่ด้านหลังอย่างเต็มที่
อีกหนึ่งอุตสาหกรรมที่ประสบความสำเร็จอย่างโดดเด่นคือ พลังงานสะอาด จีนครองตลาดโซลาร์กว่า 80% ทุกห่วงโซ่การผลิต ตั้งแต่แผง ไปจนถึงโพลีซิลิคอน และผู้ผลิตกังหันลม 6 ใน 10 ของโลกเป็นบริษัทจีน
ส่วนอุตสาหกรรมต่อเรือ จีนก็ก้าวขึ้นเป็นมหาอำนาจอันดับหนึ่ง โดยผลิตเรือกว่า 53% ของโลก มี 5 บริษัทติด 10 อันดับแรกของโลก จุดแข็งมาจากความได้เปรียบเรื่องสเกลการผลิตที่มหึมา จนกลายเป็นเหมือน “โรงงานต่อเรือที่ไม่มีวันหลับใหล”
แต่ในส่วนอุตสาหกรรมที่จีนยังไปไม่ถึงฝั่งฝัน ได้แก่ อุตสาหกรรมเซมิคอนดักเตอร์ ที่จีนยังต้องปีนข้ามเขาลูกสูงอีกหลายลูก แม้จีนจะโดดเด่นในเรื่องการผลิตชิปพื้นฐานทั่วโลก แต่ก็ยังห่างชั้นอยู่ในตลาดชิปชั้นสูง
เป้าหมายจัดหาชิปในประเทศให้ได้ 50% ภายในปี 2020 ความเป็นจริงกลับทำได้เพียง 16.6% พลาดเป้าไปมาก สะท้อนว่าการปีนภูเขาที่ชื่อ “ชิปชั้นสูง” นั้นชันกว่าอุตสาหกรรมอื่นหลายเท่า
อีกอุตสาหกรรมที่ไม่สำเร็จคือ การบินพลเรือน แม้จีนจะทำเครื่องบินของตัวเองคือ C919 ได้สำเร็จ แต่ก็ส่งมอบช้ากว่าเป้า และยังไม่สามารถขึ้นมาเทียบเคียงผู้นำโลกอย่าง Airbus หรือ Boeing ได้เลย
เรื่องอื่นๆ ที่ยังไม่ได้ตามเป้า ได้แก่ เครื่องจักรการเกษตรระดับสูง ซึ่งแบรนด์ต่างชาติยังครองตลาด 80%อุตสาหกรรมวัสดุใหม่ ซึ่งจีนยังตามสหรัฐฯ ญี่ปุ่น EU โดยเฉพาะในด้านงานวิจัยพื้นฐาน และแม้แต่อุตสาหกรรมรถไฟความเร็วสูง ถึงแม้จีนจะเก่งด้านเทคโนโลยี แต่ยอดขายในต่างประเทศยังต่ำกว่าที่ตั้งเป้าไว้มาก
ภาพรวมคือ อุตสาหกรรมที่ต้องพึ่ง IP ลึก ต้องใช้นวัตกรรมพื้นฐาน หรือต้องอาศัยความเชื่อมั่นระดับสูงจากตลาดโลก ยังคงเป็นสนามที่จีนยังถอนรากคู่แข่งไม่ได้
หากเป็นอุตสาหกรรมต้นทุนต่ำและอาศัยกำลังผลิตจำนวนมาก เช่น เรือ แผงโซลาร์ จีนมีแนวโน้มจะชนะ แต่ในอุตสาหกรรมที่ต้องใช้ประสบการณ์สะสม เช่น เครื่องบิน จีนยังคงไม่ประสบความสำเร็จ
หากเป็นอุตสาหกรรมที่เข้าถึงเทคโนโลยีต่างชาติและมีการถ่ายโอนเทคโนโลยี จีนมีแนวโน้มโตเร็ว แต่หากถูกคู่แข่งปิดประตูใส่ และจีนต้องไต่บันไดเอง เช่น ชิปชั้นสูง ก็ยังจะต้องฝ่าฟันอุปสรรคและแรงต้านอีกมาก
หากเป็นอุตสาหกรรมที่ไม่มีผู้เล่นที่แข็งแรงมาก จีนสามารถแทรกตัวขึ้นมาได้ แต่หากคู่แข่งเดิมมีแบรนด์และความน่าเชื่อถือสูงเช่นในอุตสาหกรรมเครื่องบิน จีนยังคงสู้ยากในสนามการแข่งขัน
หากเน้นปรับปรุงการผลิตและพัฒนาผลิตภัณฑ์ให้ดีขึ้น จีนเก่งมากในเรื่องการพัฒนาจาก 1 ไป 10 แต่หากต้องวิจัยพื้นฐานระดับลึกจากเพื่อสร้างจาก 0 ไป 1 จีนยังคงลงทุนไม่มากพอและยังไม่เก่งเรื่องความคิดสร้างสรรค์ในการสร้างสิ่งใหม่
หากอุปมาเปรียบได้ว่า “สนามที่ต้องใช้แรงกายหรือพละกำลัง” จีนมักวิ่งแซงตะวันตกได้ แต่ใน “สนามที่ต้องใช้ความคิดสร้างสรรค์และเวลาบ่มเพาะ” จีนยังต้องฝึกและกัดฟันสู้ระยะยาวต่อไป
หัวใจของแผน MIC 2025 คือสุดท้ายแล้วไม่ใช่เพียงต้องผลิตที่จีน แต่ยังต้องเป็นแบรนด์จีนเป็นผู้คุมตลาดด้วย นโยบายอุตสาหกรรมของจีนจึงแตกต่างจากนโยบายส่งเสริมการลงทุนของชาติต่างๆ ที่เพียงตั้งเป้าดึงดูดการลงทุนจากต่างชาติในอุตสาหกรรมเป้าหมายเข้าสู่ประเทศ แต่นโยบายของจีนมีเป้าหมายสุดท้ายให้เกิดการถ่ายทอดเทคโนโลยี และการพัฒนาจากฝั่งบริษัทของจีนเองขึ้นแข่งสู้กับต่างชาติ
จีนต้องการให้สุดท้ายเกิดแบรนด์จีน ผู้ผลิตจีน ผู้เล่นจีน และสนับสนุนให้ผู้เล่นเหล่านี้ของจีนขึ้นครองตลาดโลกและสู้กับคู่แข่งต่างชาติให้ได้ในที่สุด
ไม่ว่าจะเต็มใจหรือไม่ บัดนี้โลกได้เข้าสู่ยุคใหม่ที่หลายอุตสาหกรรมต้องเข้าไปอยู่ในสนามของจีน เมื่อจีนกำลังเปลี่ยนจาก “โรงงานของถูก” สู่ “โรงงานของอนาคต” โลกจะไม่ได้เพียงซื้อสินค้าจากจีน แต่จะผูกเข้ากับนวัตกรรมของจีนโดยปริยายด้วย
นี่คือความหมายลึกของยุทธศาสตร์ Made in China 2025 บนกระดานเกมอุตสาหกรรมโลกใบใหม่ ที่จีนวางหมากไว้เรียบร้อยตั้งแต่สิบปีที่แล้ว
- 27
โฆษณา
- ดาวน์โหลดแอปพลิเคชัน
- © 2026 Blockdit
