จากวิกฤตต้มยำกุ้ง สู่ ประกันสังคม: เมื่อเราสอบตกซ้ำซากในวิชาเดิมที่ชื่อว่า "Governance"
สมัยที่ผมเรียนจบใหม่ๆ เป็นช่วงที่ประเทศไทยกำลังเลือดไหลซิบๆ จาก "วิกฤตต้มยำกุ้ง" คนส่วนใหญ่มักจำภาพว่า ต้นตอคือการที่เราฝืนตรึงค่าเงินบาท แต่สำหรับคนในวงการตลาดทุนที่ขุดลึกลงไปในซากปรักหักพังตอนนั้น เราต่างรู้ดีว่า "ค่าเงิน" เป็นเพียงยอดภูเขาน้ำแข็ง
แต่ปัญหาที่เน่าเฟะอยู่ข้างใต้จริงๆ คือเรื่อง "Governance" (ธรรมาภิบาล) การทุจริต การบริหารความเสี่ยงที่หละหลวม และระบบพวกพ้อง คือเชื้อไฟที่เผาเศรษฐกิจไทยจนวอดวาย และนั่นคือจุดกำเนิดของ Thai IOD ที่ถูกตั้งขึ้นมาเพื่อ "ล้างบาง" ระบบเดิมๆ ยกระดับกรรมการบริษัทไทยให้มีมาตรฐาน
หลังจากนั้น ผมไปทำงานเมืองนอกมานาน กลับมาเมืองไทยรอบนี้ สิ่งที่เห็นในภาคเอกชนคือพัฒนาการที่น่าชื่นใจ เรามี Check and Balance, มี Audit Committee, มี Compliance ที่คอยคานอำนาจ ไม่ให้ใครคนใดคนหนึ่งมีอำนาจล้นฟ้า
ผมคิดว่าประเทศไทย "เรียนรู้" แล้ว... จนกระทั่งผมได้มาสัมผัสการทำงานของ "สำนักงานประกันสังคม (สปส.)"
ความรู้สึกเหมือนผมนั่งไทม์แมชชีนย้อนกลับไปยุคก่อนปี 40
ในขณะที่เราถูกหักเงินสมทบทุกเดือน กองทุนที่มีเงินหมุนเวียนหลัก "ล้านล้านบาท" กลับมีกลไกกำกับดูแล (Governance) ที่เปราะบางจนน่าขนลุก เหมือนย้อนหลังไปโลกยุคดึกดำบรรพ์:
1. One Man Show: เลขาธิการฯ มีอำนาจตัดสินใจ "ขั้นสุดท้าย" ในเกือบทุกเรื่องสำคัญ
2. ไร้ Check & Balance: ไม่มีกฎชัดเจนว่าต้องฟังบอร์ดแค่ไหน และถ้าบอร์ด "ไม่เห็นด้วย" เลขาฯ จะดันทุรังทำต่อได้ไหม? คำตอบคือ... คลุมเครือ
3. อำนาจอนุมัติ (Delegation of Authority - DOA) ล่องหน: ไม่มีมาตรฐานชัดเจนว่า ดีลหมื่นล้าน กับ ดีลแสนบาท ใครควรเป็นคนเคาะ และใครควรเป็นคนตรวจสอบ
4. ค่าธรรมเนียมที่ซ่อนเร้น: เราจ่าย "ค่าบริหารจัดการ" ผ่านงบประมาณ (กฎหมายเปิดช่องให้ใช้ได้ถึง 10% ของเงินสมทบ แม้ใช้จริงราว 3% แต่นั่นก็คือเงินมหาศาล) โดยไม่มีตัวชี้วัดความคุ้มค่าแบบกองทุนมืออาชีพ
5. คุณภาพกรรมการ: หลายคน ไม่มีความโปร่งใส มี agenda บางคนพูดได้ดูน่าสงสัยมากว่าเป็นคนของใคร แถมยังมีความพยายามในการแก้กฎให้ตัวเองได้กลับมาเป็นกรรมการได้ง่ายขึ้น และขจัดคนที่ขวางทาง
6. อำนาจกรรมการ: กรรมการเป็นเสือกระดาษมากๆ ให้คุณให้โทษพนักงาน/ข้าราชการไม่ได้ มีกรรมการ ผู้บริหาร/ข้าราชการไม่ต้องฟังก็ได้ มติมาอย่างทำอีกอย่าง ก็เคยมีมาแล้ว
เมื่อ "กติกา" มันหลวมๆ แบบนี้ ผลลัพธ์คือความเสียหายที่จับต้องได้ ไม่ใช่แค่ข่าวลือ:
🏢 ตึก Skyy9: มีความพยายามซื้อตึกร้างย่านอโศก-ดินแดง ในราคา 7,000 ล้านบาท ทั้งที่ราคาประเมินจริงอยู่ที่ราว 3,000 ล้านบาท... ส่วนต่าง 4,000 ล้านหายไปไหน? และทำไมต้องซื้อตึกร้าง?
💻 ระบบคอมพิวเตอร์: โครงการ Web Application 850 ล้านบาท ที่ลากยาว ส่งมอบงานล่าช้าจนค่าปรับทะลุ 100 ล้าน และยังต้องเสียค่าใช้จ่ายบำรุงรักษาระบบเดิมอีกปีละ 1-2 ร้อยล้านบาท สุดท้ายระบบก็ยังใช้งานไม่ได้จริง เหมือนเอาเงินไปละลายแม่น้ำ (ลุ้นอยู่ว่าจะได้ขึ้นต้นปีหน้า จะได้จบกันสักที)
📅 ปฏิทินพันล้าน: เชื่อไหมว่า ในช่วง 10 ปีที่ผ่านมา ประกันสังคมใช้งบพิมพ์ปฏิทินแจกไปแล้วกว่า 580 ล้านบาท (เฉลี่ยปีละ 50-60 ล้าน) ในยุคดิจิทัล เรายังต้องการปฏิทินกระดาษราคาแพงขนาดนี้จริงๆ หรือ?
นี่ยังไม่รวมที่ผมเขียนไปวันก่อนว่า องค์กรแห่งนี้มีค่าใช้จ่ายจ้างพนักงานรักษาความปลอดภัยมากถึงปีละเกือบ 100 ล้านบาทเลยทีเดียว โดยไม่มีความชัดเจนว่า ทำไมต้องมีการจ้างมากมายขนาดนั้น
คำถามคือ... ทำไมเรื่องพวกนี้ถึงเกิดขึ้นได้? คำตอบไม่ได้อยู่ที่ "คนโกง" เพียงอย่างเดียว แต่อยู่ที่ "ระบบที่เอื้อให้โกง" ได้ง่ายเกินไปหรือไม่
ถ้าเราไม่แก้ที่ Governance เงินออมทั้งชีวิตของคนไทยหลายสิบล้านคน ก็เหมือนถูกวางกองไว้บนโต๊ะที่ขาเก และพร้อมจะล้มครืนลงมาเมื่อไหร่ก็ได้
ถึงเวลา "Big Clean Up" ธรรมาภิบาลไทย
วิกฤตต้มยำกุ้งสอนให้เรารู้ว่า "ความไว้ใจ" ใช้ค้ำประกันเงินไม่ได้ ต้องใช้ "ระบบตรวจสอบ" เท่านั้น
ผมขอเรียกร้องให้มีการ ปฏิรูปโครงสร้าง Governance ของภาครัฐและเอกชนอย่างจริงจัง โดยเฉพาะกองทุนระดับชาติอย่างประกันสังคม:
1. ลดอำนาจเบ็ดเสร็จ: กระจายอำนาจการตัดสินใจ ไม่ให้ผูกขาดที่ตัวบุคคล
2. เปิดไฟให้สว่าง: การจัดซื้อจัดจ้างและการลงทุน ต้องเปิดเผยข้อมูล (Transparency) ให้ตรวจสอบได้แบบ Real-time
3. กรรมการต้องเป็นกรรมการ: บอร์ดต้องมีอำนาจยับยั้ง และต้องรับผิดชอบ (Accountability) หากเกิดความเสียหาย
เราเคยเจ็บหนักจากปี 40 เพราะสอบตกวิชานี้มาแล้ว
4. ถ้าให้ดีที่สุด ประกันสังคมควรจะถูกแยกตัวออกมาเป็นเหมือน กบข. ที่เป็นสำนักงานที่มีความอิสระจากการควบคุมของนักการเมือง มีโครงสร้างการจ่ายผลตอบแทนที่เหมาะสม และมีการบริหารงานที่มีประสิทธิภาพ
วันนี้... อย่าปล่อยให้ประวัติศาสตร์ซ้ำรอยกับ "เงินก้อนสุดท้าย" ในชีวิตของพวกเราเลยครับ
ใครที่อยากแสดงเชิงสัญลักษณ์ กลุ่มประกันสังคมก้าวหน้า และพรรคประชาชน เค้าชวนเพื่อนๆ ไปประท้วงการจัดทำปฏิทินที่ฟังดูไม่คุ้มค่าในบ่ายวันอาทิตย์นี้ (14 ธค) ที่กระทรวงแรงงาน
ซึ่งการจัดทำปฏิทินนี้ ปีนี้ได้มีการจัดซื้อ แล้วยกเลิกไปแล้วสองคร้้ง ตอนแรกบอกจะไม่ทำแล้ว แต่จู่ๆ ได้ยินข่าวว่ามีหนังสือแจ้งออกไปสหภาพแรงงานต่างๆ ว่าจะมีจัดพิมพ์อีกแล้ว จนน่าสงสัยว่าทำไมต้องกระเหี้ยนกระหือรือที่จะทำ ทั้งๆ ที่คณะกรรมการหลายคนก็ไม่เห็นด้วย และการทำโพลก็ชัดว่าคนส่วนใหญ่ไม่ได้อยากได้กัน
- 4
โฆษณา
- ดาวน์โหลดแอปพลิเคชัน
- © 2026 Blockdit
