📂 เงินบำเหน็จใต้ร่มมหาวิทยาลัย เมื่อแรงงานไม่อยู่ในแรงงานสัมพันธ์ (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1523/2566)
ตอนที่ 7 (ตอนจบ) : กฎหมายเลือกคุ้มครองแบบไหน และใครต้องรับความจริงนั้น 🎯⚖️
⚖️ คำพิพากษาที่ไม่ใช่แค่แพ้หรือชนะ
เมื่อศาลฎีกาวางคำวินิจฉัยสุดท้าย คดีนี้ไม่ได้จบลงด้วยภาพของผู้ชนะที่ได้รับเงินเพิ่ม หรือผู้แพ้ที่เสียทุกอย่าง หากจบลงด้วยการขีดเส้นกรอบทางกฎหมายอย่างชัดเจนว่า โจทก์ไม่มีสิทธิได้รับเงินบำเหน็จเพิ่มเติม เพราะสิทธิของผู้ปฏิบัติงานในสถาบันอุดมศึกษาเอกชนถูกกำหนดไว้ในระบบกฎหมายเฉพาะที่แตกต่างจากแรงงานทั่วไป คำพิพากษานี้จึงเป็นการตอกย้ำว่า ศาลไม่ได้มีหน้าที่สร้างความยุติธรรมตามความรู้สึก แต่มีหน้าที่รักษาความสอดคล้องของกฎหมายทั้งระบบ
🏛️ แรงงานที่อยู่นอกแรงงานสัมพันธ์โดยเจตนากฎหมาย
ศาลฎีกาชี้ชัดว่า การที่กฎหมายกันกิจการสถาบันอุดมศึกษาเอกชนออกจากกฎหมายแรงงานสัมพันธ์ ไม่ใช่ความบกพร่อง หากแต่เป็น “การออกแบบโดยเจตนา” ของผู้ร่างกฎหมาย เพื่อเปิดพื้นที่ให้สถาบันมีอิสระในการบริหารจัดการบุคลากร ภายใต้เงื่อนไขขั้นต่ำของกฎหมายคุ้มครองแรงงานเท่านั้น ผลลัพธ์คือ แรงงานกลุ่มนี้ได้รับการคุ้มครองในแบบที่แตกต่าง ไม่ได้ต่อรอง ไม่ได้อาศัยข้อตกลงสภาพการจ้าง แต่ต้องยืนอยู่บนฐานของระเบียบภายในที่ออกโดยอำนาจกฎหมาย
📜 ระเบียบที่ถูกต้อง สำคัญกว่าความคาดหวังเดิม
แม้โจทก์จะเริ่มทำงานในยุคที่ระเบียบเดิมให้สิทธิสูงกว่า แต่ศาลย้ำว่า สิทธิไม่ได้หยุดนิ่งตามวันเริ่มงาน หากแปรผันตามกฎหมายและระเบียบที่ใช้บังคับอยู่ในวันที่สิทธิจะเกิดขึ้นจริง ตราบใดที่ระเบียบใหม่ออกโดยชอบ ไม่ขัดต่อกฎหมายขั้นต่ำ และไม่ถูกเพิกถอน ระเบียบนั้นย่อมมีผลผูกพันผู้ปฏิบัติงานทุกคน แม้จะทำให้ผลลัพธ์ไม่เป็นไปตามความคาดหวังส่วนบุคคลก็ตาม
🧠 บทเรียนของลูกจ้าง: สิทธิที่ไม่ทักท้วง อาจกลายเป็นสิทธิที่หายไป
คดีนี้ทิ้งบทเรียนสำคัญให้แรงงานมหาวิทยาลัยว่า การรับรู้และติดตามการเปลี่ยนแปลงของระเบียบภายในไม่ใช่เรื่องเล็ก ความเงียบยาวนานกว่า 10 ปี แม้จะไม่ถูกตีความว่าเป็นความยินยอมในเชิงแรงงานสัมพันธ์ แต่กลับมีน้ำหนักเพียงพอที่จะทำให้ศาลมองว่า ระเบียบดังกล่าวมีเสถียรภาพและชอบด้วยกฎหมาย ในโลกของแรงงานพิเศษ การไม่ตั้งคำถามตั้งแต่ต้น อาจหมายถึงการยอมรับผลลัพธ์ในวันที่สายเกินไป
🏛️ บทเรียนของสถาบัน: อำนาจต้องมาพร้อมความโปร่งใส
ในอีกด้านหนึ่ง คดีนี้ก็สะท้อนว่า แม้กฎหมายจะให้อำนาจสถาบันอุดมศึกษาเอกชนอย่างกว้างขวาง แต่การใช้อำนาจนั้นควรดำเนินไปพร้อมกับการสื่อสารที่ชัดเจนและเป็นธรรม เพราะความชอบด้วยกฎหมายอาจเพียงพอในศาล แต่ความชอบธรรมในสายตาผู้ปฏิบัติงานคือสิ่งที่หล่อเลี้ยงความไว้วางใจในระยะยาว ซึ่งกฎหมายไม่อาจบังคับได้
⚖️ ศาลในฐานะผู้รักษาโครงสร้าง มากกว่าผู้แก้ความไม่สบายใจ
คำพิพากษาศาลฎีกาในคดีนี้ตอกย้ำบทบาทของศาลว่า ไม่ใช่เวทีเยียวยาความผิดหวังส่วนบุคคล หากแต่เป็นกลไกที่รักษาโครงสร้างกฎหมายให้เดินไปอย่างมีเหตุผลและคาดการณ์ได้ การแก้ไขของศาลในส่วนกระบวนพิจารณา แสดงให้เห็นว่า แม้ผลคดีจะถูกต้อง ศาลก็ยังต้องใส่ใจว่า “วิธีไปถึงผลนั้น” ต้องถูกต้องตามกฎหมายด้วย
🎯 บทสรุปสุดท้าย: คำถามที่ยังไม่จบในเชิงนโยบาย
แม้คดีจะจบลงในทางกฎหมาย แต่คำถามเชิงนโยบายยังคงเปิดอยู่เสมอว่า ระบบการคุ้มครองแรงงานในสถาบันอุดมศึกษาเอกชนควรยืนอยู่ตรงไหน ระหว่างอิสระในการบริหารกับความมั่นคงของชีวิตการทำงาน และถึงเวลาหรือยังที่สังคมควรทบทวนว่า แรงงานทางปัญญาซึ่งหล่อหลอมอนาคตของประเทศ ควรได้รับการคุ้มครองในกรอบเดิม หรือควรมีพื้นที่ทางกฎหมายแบบใหม่ที่สมดุลกว่านี้
📌 ปิดแฟ้มคดี
คดีนี้สิ้นสุดลงด้วยคำวินิจฉัยที่ย้ำชัดว่า สิทธิของผู้ปฏิบัติงานในสถาบันอุดมศึกษาเอกชนต้องพิจารณาตามกฎหมายและระเบียบเฉพาะที่ใช้บังคับ ไม่ใช่ตามหลักแรงงานสัมพันธ์ทั่วไป แม้ผลลัพธ์อาจไม่สอดคล้องกับความคาดหวังของลูกจ้างรายบุคคล แต่ในเชิงกฎหมาย คดีนี้ได้ให้คำตอบครบถ้วนแล้วทั้งในเนื้อหาและกระบวนพิจารณา และเมื่อศาลได้วางหลักไว้ชัดเจนเช่นนี้ ข้อพิพาทระหว่างคู่ความย่อมถือว่ายุติลงโดยสมบูรณ์ ณ จุดนี้ ⚖️📁
โฆษณา
- ดาวน์โหลดแอปพลิเคชัน
- © 2026 Blockdit
