“จากใบข่อยสู่สมุดไทย” 🌿📚 เรื่องเล่าภูมิปัญญาโบราณที่ศูนย์ศิลปาชีพสีบัวทอง
หากจะพูดถึง “กระดาษ” 📚✨หลายคนอาจนึกถึงแผ่นขาวจากโรงงานอุตสาหกรรม แต่รู้ไหมว่า… คนไทยรู้จักทำกระดาษใช้เองมาตั้งแต่อดีตกาลแล้ว นั่นคือ “กระดาษข่อย”
แม้จะไม่อาจระบุได้แน่ชัดว่าเริ่มทำเมื่อใด แต่มีหลักฐานสำคัญยืนยันว่า สมัยอยุธยา มีการใช้กระดาษข่อยแน่นอน อย่าง พระราชพงศาวดารกรุงศรีอยุธยา ที่บันทึกลงบนกระดาษสีดำ เขียนด้วยอักษรสีขาว หรือที่เรียกว่า “สมุดไทยดำ” 📜 ซึ่งจัดทำขึ้นในรัชสมัยสมเด็จพระนารายณ์ เมื่อ พ.ศ. 2223
ราชทูตฝรั่งเศส ซีมง เดอ ลา ลูแบร์ ยังบันทึกเอาไว้อย่างน่าสนใจว่า ชาวสยามทำกระดาษจาก เปลือกต้นข่อย และ ผ้าฝ้ายเก่า ก่อนนำมาบด ทุบ และแปรรูปอย่างประณีต สมุดไทยของเราจึงไม่ได้เย็บสัน แต่ พับเป็นทบ ๆ คล้ายพัด 🪭
🌿 สมุดไทย… หนังสือที่บอกเล่ามากกว่าตัวอักษร
“สมุดข่อย” หรือ “สมุดไทย” เกิดจากกระดาษข่อยแผ่นยาว พับไป–กลับเป็นกลีบ ๆ เขียนได้ทั้งสองหน้า เหมาะกับงานที่ต้องเก็บรักษานาน จึงใช้บันทึกเรื่องสำคัญ เช่น คัมภีร์และตำราธรรม พงศาวดาร วรรณคดี อย่างพระอภัยมณี ที่บันทึกยาวถึง 95 เล่ม
ที่ศูนย์ศิลปาชีพสีบัวทอง ผลิตสมุดข่อยมาตรฐานขนาด 10 × 30 ซม. 📖 จำนวน 10 กลีบ ราคาใกล้เคียง 1,000 บาท มีทั้งสมุดไทยขาว และ สมุดไทยดำ ซึ่งราคาสูงกว่าเพราะขั้นตอนซับซ้อนกว่า
ผลงานที่น่าภูมิใจที่สุด คือ “สมุดข่อยปาฏิโมกข์” สำหรับประกอบเครื่องสังเค็ด ในพระราชพิธีถวายพระเพลิงพระบรมศพในหลวงรัชกาลที่ 9 เขียนอักษรขอมอย่างงดงาม และประดับลายรดน้ำสุดประณีต
🏛️ จากกระดาษข่อย… สู่หัวโขนที่อยู่ได้เป็นร้อยปี
กระดาษข่อยยังเป็นหัวใจสำคัญของงานศิลป์อีกชนิด หัวโขน กระดาษเพลาแผ่นขนาด 30 × 50 ซม. ราคา 20–30 บาท หัวโขนหนึ่งหัวใช้กว่า 30 แผ่น และเวลากว่า 4 เดือน หลายคนจึงหันไปใช้เรซิ่นหรือกระดาษอื่น แต่หัวโขนจากกระดาษข่อย เบา แข็งแรง และทนทาน อยู่ยาวเป็นร้อยปี สมศักดิ์ศรีงานช่างไทย 🇹🇭⚒️
🎨 จากโรงช่างสู่ผลงานที่เล่าเรื่องวัฒนธรรมไทย
ศูนย์ศิลปาชีพสีบัวทอง ยังใช้กระดาษข่อยทำ ตาลปัตร ของที่ระลึกงานโขน และเขียนจิตรกรรมไทยประเพณีงดงาม ทุกแผ่นจึงไม่ใช่แค่ “กระดาษ” แต่เป็นร่องรอยแห่งความเพียร และความศรัทธา เพราะต้องใช้ทั้งทักษะ เวลา ความอดทน และหัวใจของคนทำงานช่าง เพื่อสืบสานภูมิปัญญาไทยไม่ให้เลือนหายไปจากแผ่นดิน
#สุดโปรด #Bangkokbank #BBL #กระดาษข่อย #สมุดไทย #ภูมิปัญญาไทย #ศิลปาชีพ #งานช่างสิบหมู่ #สมุดไทยดำ #หัวโขนไทย #สืบสานงานช่างโบราณ #มรดกทางวัฒนธรรม
โฆษณา
- ดาวน์โหลดแอปพลิเคชัน
- © 2026 Blockdit
