ปากกาลดน้ำหนัก ทำไมถึงโยโย่
ยาในกลุ่ม GLP-1 ถือเป็นยาโคตรอวยในปีที่ผ่านมา แค่ตัวผมเองก็มีคนทักมาถามเยอะมากว่าใช้อย่างไร ควรใช้หรือไม่ ซึ่งอันนี้พูดยากครับ ควรปรึกษาแพทย์เพื่อการใช้ยาที่ปลอดภัย
แต่สิ่งที่เริ่มถูกพูดถึงหนาหูขึ้นในช่วงนี้ คือภาวะ "โยโย่" หรือน้ำหนักเพิ่มขึ้นหลังหยุดใช้ยา และมีการศึกษาออกมาเป็นรูปธรรม
ยาในกลุ่ม GLP-1 receptor agonist ที่ปฏิวัติการรักษาโรคอ้วนและเบาหวานชนิดที่ 2 โดยช่วยลดน้ำหนักได้อย่างมีนัยสำคัญผ่านการเลียนแบบฮอร์โมน glucagon-like peptide-1 ซึ่งกระตุ้นการหลั่งอินซูลิน ลดความอยากอาหาร และชะลอการย่อยอาหาร จากการวิเคราะห์ในบทความวิจัยล่าสุด พบว่ายานี้ให้ผลลดน้ำหนักเฉลี่ย 14.7 กิโลกรัมในผู้ป่วยที่มีน้ำหนักเกินหรืออ้วน
เช่นในกรณีของ Ozempic ยา Semaglutide ฉีดใต้ผิวหนังสัปดาห์ละครั้ง โดสสูงสุด 2.4 มก. สำหรับการจัดการน้ำหนัก ทำงานโดยจับกับตัวรับ GLP-1 ในสมองและลำไส้ ทำให้เกิดความอิ่มนาน ลดปริมาณอาหารที่รับประทาน และปรับปรุงการควบคุมกลูโคส ในงานวิจัย STEP series พบว่าผู้ใช้ลดน้ำหนักได้ 15-20% ของน้ำหนักตัวเริ่มต้นภายใน 68 สัปดาห์ ซึ่งเหนือกว่ายากลุ่มเก่าอย่าง liraglutide นอกจากนี้ ในผู้ป่วยโรคอ้วนที่มีโรคหัวใจและหลอดเลือด การใช้ต่อเนื่อง 4 ปี ลดเหตุการณ์หัวใจวายและหลอดเลือดอุดตันได้อย่างมีนัยสำคัญ
แต่จากการศึกษาล่าสุดพบว่า ปากการลดน้ำหนักในลักษณะนี้คือการกลับมาของน้ำหนักหลังหยุดใช้ จาก meta-analysis 37 การศึกษา 9,341 ราย ผู้ใช้ semaglutide และ tirzepatide (newer incretin mimetics) มีอัตรากลับมาของน้ำหนัก 0.8 กิโลกรัมต่อเดือน ส่งผลให้กลับสู่ baseline ภายใน 1.5 ปี แม้ใน RCT ที่มี control group ก็พบ regain เร็วกว่ากลุ่ม placebo 0.8 กิโลกรัมต่อเดือน สิ่งนี้เกิดจากการสูญเสียฤทธิ์ยาที่ทำให้หิวน้อยลง ส่งผลให้พฤติกรรมการกินกลับสู่เดิมโดยไม่มีการปรับเปลี่ยนวิถีชีวิตอย่างยั่งยืน
เมื่อเทียบกับ behavioral weight management programmes (BWMP) ซึ่ง regain ช้ากว่า 0.1 กิโลกรัมต่อเดือน และประโยชน์ต่อหัวใจคงอยู่นานกว่า 5 ปี Semaglutide ให้ regain เร็วกว่า แม้ปรับตามปริมาณน้ำหนักที่ลดแล้ว
ยังไม่นับเรื่องผลข้างเคียงอื่นๆ ได้แก่ คลื่นไส้ อาเจียน และท้องเสีย ซึ่งมักลดลงตามเวลา แต่มีรายงาน pancreatitis, cholelithiasis และความเสี่ยง thyroid C-cell tumors ในสัตว์ทดลอง ในโลกจริง พบ discontinuation rate สูงถึง 50% ภายใน 1 ปีเนื่องจากต้นทุนสูงและผลข้างเคียง ในฐานะอายุรแพทย์ แนะนำใช้ semaglutide ในผู้ป่วยอ้วนที่มี comorbidity เช่น CVD หรือ T2DM ร่วมกับ lifestyle intervention แต่ต้องวางแผน long-term use เนื่องจาก short-term use นำไปสู่ regain เร็วและสูญเสียประโยชน์
เท่าที่ทราบจากญาติที่ใช้ บอกคล้ายกันว่ารู้สึกทรมานมากระหว่างใช้ยา โดยเฉพาะอย่างยิ่งในช่วง 1-2 สัปดาห์แรก อาการที่รุนแรงคือคลื่นไส้ อาเจียน ผะอืดผะอม แต่อาการค่อยๆดีขึ้น และพอหยุดยาก็เริ่มน้ำหนักขึ้นเหมือนเดิม
ดังนั้น ไม่มีอะไรดีเกินการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมด้วยตนเอง ยาเป็นเพียงส่วนเสริมในคนที่มีความจำเป็นทางคลินิกเท่านั้น นอกจากนี้ การหาสั่งมาใช้เองจากอินเทอร์เน็ต ก็อาจทำให้เจอยาไม่ได้คุณภาพ ยาปลอม พาอันตรายมาให้ตัวเองแบบใช่เหตุอีกด้วย
อ้างอิง
West S, Scragg J, Aveyard P, Oke JL, Willis L, Haffner SJP, Knight H, Wang D, Morrow S, Heath L, Jebb SA, Koutoukidis DA. Weight regain after cessation of medication for weight management: systematic review and meta-analysis. BMJ. 2026;392:e085304. doi:10.1136/bmj-2025-085304.
- 2
โฆษณา
- ดาวน์โหลดแอปพลิเคชัน
- © 2025 Blockdit
