บัตรเลือกตั้งฟลอริดากับผลลัพธ์ที่เปลี่ยนโลก
ช่วงนี้โฆษณาหาเสียงพรึ่บทั่วกรุง เลยทำให้นึกย้อนกลับไปถึงกรณีศึกษาคลาสสิกที่ถูกยกเป็นตัวอย่างในวงการ UX มานาน นั่นคือ การเลือกตั้งประธานาธิบดีสหรัฐฯ ปี 2000 ที่ อัล กอร์ แพ้ในรัฐฟลอริดาซึ่งมีคะแนนเสียงจากคณะผู้เลือกตั้งเท่ากับ 25 คะแนน ส่งผลให้แพ้การเลือกตั้งด้วยคะแนนเสียงจากคณะผู้เลือกตั้ง 266 ต่อ 271 ในขณะที่ชนะคะแนนดิบที่ 48.4% ต่อ 47.9%
คะแนนในฟลอริดาของทั้งสองต่างกันเพียง 537 คะแนน จากที่ลงคะแนนทั้งหมด 5,963,110 คน โดยมีการตั้งคำถามเรื่องการออกแบบบัตรเลือกตั้งเป็นบัตรแบบผีเสื้อ (butterfly ballot) ในเขตปาล์มบีช ที่จัดวางชื่อผู้สมัครคนละฝั่งกับตำแหน่งรูเจาะ ทำให้ผู้มีสิทธิเลือกตั้งจำนวนมากลงคะแนนผิดโดยไม่ได้ตั้งใจ หลายคนคิดว่าเลือกกอร์แต่ผลกลับไปตกที่ผู้สมัครรายอื่นคือ แพต บูแคนัน
บัตรเลือกตั้งแบบผีเสื้อ ถูกใช้เฉพาะการลงคะแนนในวันเลือกตั้ง ลักษณะเด่นของบัตรคือมีรายชื่อผู้สมัครสองคอลัมน์เหมือนปีกผีเสื้อและมีช่องเจาะรูคอลัมน์เดียวตรงกลาง
ความสับสนเกิดขึ้นเพราะกอร์เป็นผู้สมัครคนที่สองในคอลัมน์ซ้าย แต่ช่องเจาะรูที่สองจากบนสุด กลับตรงกับชื่อของบูแคนัน การออกแบบลักษณะนี้ทำให้ผู้มีสิทธิ์เลือกตั้งที่ตั้งใจจะลงคะแนนให้กอร์ที่เป็นผู้สมัครคนที่สอง อาจเจาะรูผิดในช่องที่สอง ซึ่งกลายเป็นการลงคะแนนให้บูแคนันแทน
จากการวิเคราะห์เชิงสถิติเปรียบเทียบกับเขตเลือกตั้งกว่า 3,053 แห่งทั่วสหรัฐฯ พบว่าปาล์มบีชเป็นเขตที่คะแนนของบูแคนันสูงผิดปกติอย่างที่ไม่สามารถอธิบายได้ด้วยปัจจัยทางประชากรศาสตร์หรือประวัติการเลือกตั้ง
เมื่อเปรียบเทียบคะแนนเสียง 2 กลุ่มในเขตปาล์มบีช บูแคนันได้คะแนนเสียงในสัดส่วนที่สูงกว่าปกติถึง 4 เท่า จากบัตรลงคะแนนวันเลือกตั้งที่ใช้บัตรผีเสื้อ แต่สำหรับบัตรลงคะแนนล่วงหน้า บูแคนันได้คะแนนเสียงในสัดส่วนที่ปกติและสอดคล้องกับเขตอื่นในฟลอริดา ความแตกต่างนี้มีนัยสำคัญเฉพาะปาล์มบีชเท่านั้น
การวิเคราะห์ข้อมูลระดับหน่วยเลือกตั้ง พบว่าหน่วยเลือกตั้งที่มีฐานเสียงเดโมแครตหนาแน่น กลับมีคะแนนให้บูแคนันสูงอย่างผิดปกติ ซึ่งขัดแย้งกับแนวโน้มทางการเมืองโดยสิ้นเชิง นอกจากนี้ ผู้ที่ลงคะแนนให้ผู้สมัครสมาชิกวุฒิสภาของพรรคเดโมแครต ก็มีแนวโน้มที่จะลงคะแนนให้บูแคนันในบัตรเลือกตั้งประธานาธิบดีด้วย
มีการประมาณการว่าบัตรผีเสื้อทำให้มีผู้ลงคะแนนผิดพลาดให้บูแคนันซึ่งเดิมตั้งใจจะเลือก อัล กอร์ อย่างน้อย 2,000-2,800 คะแนน เมื่อ จอร์จ ดับเบิลยู บุช ชนะ อัล กอร์ ไปเพียง 537 คะแนน จำนวนคะแนนที่ผิดพลาดซึ่งเกิดจากการออกแบบบัตรเลือกตั้งจึงมีจำนวนมากกว่าส่วนต่างของคะแนนที่ผู้ชนะได้รับอย่างมีนัยสำคัญ นั่นคือหากเขตปาล์มบีชใช้บัตรเลือกตั้งรูปแบบปกติ อัล กอร์ จะเป็นผู้ชนะในรัฐฟลอริดา ส่งผลให้ชนะการเลือกตั้งประธานาธิบดีสหรัฐอเมริกาในปี 2000
จากมุมมองประสบการณ์ผู้ใช้ UX นี่คือความล้มเหลวเชิงโครงสร้างของระบบ ไม่ใช่ความผิดของผู้ใช้ บัตรเลือกตั้งออกแบบโดยสมมติว่าผู้ใช้จะเข้าใจลูกศร การจัดแนว และลำดับสายตาได้ตรงกับที่ผู้ออกแบบคิด ทั้งที่ในความเป็นจริง โมเดลทางความคิดของผู้ใช้ไม่ได้ทำงานแบบนั้น ผลคือความผิดพลาดที่เกิดขึ้นมีจำนวนมากกว่าคะแนนแพ้ชนะจริงเสียอีก
บทเรียนสำคัญด้านประสบการณ์ผู้ใช้คือระบบไม่ควรต้องอธิบาย แต่ต้องใช้แล้วไม่พลาด การออกแบบต้องลดภาระทางปัญญา(cognitive load) ให้มากที่สุด และต้องผ่านการทดสอบการใช้งานที่มีความหลากหลายไม่ใช่แค่ดูเหมือนเข้าใจได้
กรณีฟลอริดาจึงไม่ใช่เรื่องอดีตของอเมริกาเท่านั้น แต่เป็นคำเตือนว่า ดีไซน์ที่ไม่ดีอาจเปลี่ยนผลการเลือกตั้งได้จริง และอาจเปลี่ยนชะตากรรมของโลกทั้งใบ ทำให้โลกเดินไปบนเส้นทางที่แตกต่างออกไป ตั้งแต่นโยบายสิ่งแวดล้อม สงคราม เทคโนโลยี ไปจนถึงโครงสร้างอำนาจทางการเมือง
รายการอ้างอิง
Wand, J. N., Shotts, K., Sekhon, J. S., Mebane, W. R., Herron, M. C., & Brady, H. E. (2001). The butterfly did it: The aberrant vote for Buchanan in Palm Beach County, Florida. American Political Science Review, 95(4), 793–810.
โฆษณา
- ดาวน์โหลดแอปพลิเคชัน
- © 2026 Blockdit
