สารภาพบาปเด็กเอกวรรณคดีอังกฤษ: เพิ่งจะเข้าใจสิ่งที่เรียนมาสุดหินผ่านหนังเกาหลี
เมื่อความจนเปลี่ยนคนให้เป็นแมลง ย้อนรอย Kafka ในชั้นใต้ดินของ Parasite
เมื่อการเรียนวรรณคดีสมัยมหาวิทยาลัยไม่สนุกเหมือนตอนอ่านนิยาย และเมื่อดันไปลงเรียนวิชา Modern Literature จากที่คิดว่ามันดูท่าจะเป็นแนว “ใหม่” และ “อ่านง่าย” กว่าพวกวรรณคดียุค Middle English อย่างเรื่อง The Canterbury Tales หรือวรรณคดียุค Renaissance อย่างงานของ Shakespeare..." หึ..หึ..ปรากฏว่า!..มันไม่สนุกและทุกระทมยิ่งกว่า เหมือนตัวละครของงานยุค Modernism นั่นแหล่ะ
มีนิยายไม่กี่เรื่องที่พอจะจำชื่อได้ และ Metamorphosis ประพันธ์โดย Kafka ก็เป็นหนึ่งในนั้น ที่ได้เปิดอ่านไม่กี่หน้า และก็อ่านไม่จบ มันเป็นเรื่องของชายที่ตื่นมาแล้วกลายเป็นแมลงยักษ์ในห้องแคบๆ บรรยากาศในเรื่องที่ทั้งมืดมนและสิ้นหวัง จนฉันเลือกที่จะหยุดอ่านและลืมมันไป…
จนกระทั่งวันที่ฉันได้ดูหนังเกาหลีเรื่อง “Parasite” ผลงานของผู้กำกับ บงจุนโฮ (Bong Joon-Ho) ภาพแมลงยักษ์ที่ฉันเคยพยายามลืม กลับคลานออกมาจากชั้นใต้ดินของบ้านเศรษฐี และทำให้ฉันนึกถึง คุณ เกรเกอร์ ซัมซา ตัวละครของเรื่อง Metamorphosis อีกครั้ง
ในเรื่อง Parasite เล่าถึงครอบครัวเกาหลีที่มีฐานะยากจน ร่วมกันวางแผนเข้าไปทำงานเป็นคนรับใช้ในบ้านคนรวย จนท้ายที่สุดดันไปฆาตกรรมเจ้าของบ้าน เพียงแค่อารมณ์ชั่ววูบ จนครอบครัวแตกสลาย ต้องสูญเสียลูกสาว ส่วนลูกชายก็ถูกทำร้ายสมองจนกระทบกระเทือน ส่วนผู้เป็นพ่อก็ต้องหลบอยู่ในชั้นใต้ดินของบ้านคนรวยตลอดไป
มีความเหมือนและเชื่อมโยงอย่างไร ของทั้ง 2 เรื่อง..?
เริ่มที่ฉากที่อยู่อาศัยของตัวละครบ้านที่เหมือนรังแมลงใต้ดิน: ครอบครัวคิมอยู่ใน “บ้านกึ่งใต้ดิน” (Banjiha) ที่ต้องคอยเงยหน้ามองเท้าคนเดินผ่านไปมา เห็นขี้เมามาฉี่ใส่หน้าต่าง พอฝนตกห่าใหญ่ ห้องก็แทบจะจมบาดาล ส่วนเกรเกอร์นั้น ชีวิตเขาก็ไปไหนไม่ได้เมื่อกลายร่างเป็นแมลง ถูกขังอยู่ในห้องแคบๆ คลานไปตามพื้น
ฉากบ้านคิมกีแทก ตอนน้ำท่วม
“กลิ่น” คือตัวบ่งชี้ความเป็นแมลง: ในเรื่อง Parasite สิ่งที่ทำให้เศรษฐี (คุณพาร์ค) รังเกียจครอบครัวคิมที่สุดไม่ใช่การโกหก แต่คือ “กลิ่นคนจน” ซึ่งสะท้อนถึงฉากที่ครอบครัวเกรเกอร์รังเกียจรูปลักษณ์และกลิ่นของความเป็นแมลงในตัวเขา
การซ่อนตัวอยู่ในเงามืด: ตอนจบที่พ่อ (คิมกีแทก) ต้องหนีลงไปอยู่ในห้องใต้ดินลับ ใช้ชีวิตเหมือน “แมลงสาบ” ที่จะออกมาหากินตอนเจ้าของบ้านไม่อยู่ หรือวิ่งหนีตอนไฟเปิด เช่นเดียวกับ ภาพของของ เกรกอร์ ซัมซา ที่กลายเป็นแมลงแล้วถูกครอบครัวรังเกียจ มันคือภาพสะท้อนของความแปลกแยก (Alienation and Isolation) เดียวกัน ที่ชัดเจนที่สุด การเป็นมนุษย์ที่ถูกสังคมบีบให้กลายเป็น “สิ่งมีชีวิตที่น่ารังเกียจและต้องหลบซ่อน”
แต่..ตอนที่เปิดอ่านงานของ Kafka สมัยเรียน ฉันต้องยอมรับเลยว่า รู้สึกไม่สนุกเอาซะเลย ก็แน่นอนหล่ะ งานเขียนในยุค Modernism ขึ้นชื่อเรื่องความซับซ้อนและเข้าใจยากอยู่แล้ว
Metamorphosis
ใน Metamorphosis Kafka ไม่เคยอธิบายเลยว่าทำไมเกรกอร์ถึงกลายเป็นแมลง (ไม่มีแม่มดมาสาบ ไม่มีรังสีนิวเคลียร์) มันแค่ "เกิดขึ้น" เฉยๆ เป็นความไร้เหตุผล โลกที่ไร้เหตุผล (The Absurd) แบบนี้แหละ ที่เป็นลายเซ็นของ Kafka จนเกิดคำศัพท์ว่า "Kafkaesque" (สถานการณ์ที่ซับซ้อน ไร้เหตุผล และหาทางออกไม่ได้) ความรู้สึกแปลกแยก(Alienation & Isolation) , เน้นการนำเสนอถึงสิ่งที่อยู่ในหัวตัวละคร, สภาวะจิตใจ (Interiority) ที่อ่านแล้วรู้สึกเหมือนเดินวนอยู่ในเขาวงกต
แต่ต้องขอชมเชยผู้สร้างหนังเรื่อง Parasite ที่ทำให้ฉันนึกถึง คำศัพท์พวกนี้อีกครั้ง ที่ Kafka เขียนไว้เมื่อร้อยปีก่อน ไม่ได้เก่าเลย และฉันมองว่ามันถูกเล่าใหม่ในรูปแบบของกลิ่นอับและความมืดในชั้นใต้ดินของสังคมสมัยใหม่ในหนังเกาหลีเรื่องนี้ และทำให้มันอยู่ใน เวอร์ชั่นที่ เข้าใจง่ายขึ้น และนี่ก็ต้องยกให้วงการซีรี่ส์เกาหลีเขาจริงๆในชั้นเชิง ของการเล่าเรื่อง
ใน Parasite มันมีโครงสร้างแบบ หนังระทึกขวัญ มีการวางแผนหลอกลวง มีจุดหักมุม และมีระเบิดเวลา คือกลิ่นที่ค่อยๆ เผยความลับ มันทำให้คนดู “ลุ้น” จนลืมหายใจ ซึ่งเป็นสิ่งที่ในนิยายที่ฉันอ่านในห้องเรียน มันไม่มี
ภาพของ Modern Literature มีแต่จะโยนความสิ้นหวังใส่อย่างไม่ใยดี อย่าง ตัวละคร เกรเกอร์ ของ Kafka ที่จบลงด้วยความตายและความว่างเปล่า พ่อแม่และน้องสาวที่ดูจะเป็นคนที่คอยดูแลกลับกลายเสนอให้กำจัดเขาทิ้งไปในตอนท้าย และตรงจุดนี้เอง ที่เป็นจุดต่าง และทำให้ฉันชอบ Parasite มากกว่า ก็คือ 'แสงสว่างที่ปลายอุโมงค์' ของเรื่อง
แม้จดหมายของลูกชายตอนจบจะดูเป็นฝันที่ห่างไกล แต่อย่างน้อยมันก็เป็นแรงผลักดันให้เขายังอยากมีชีวิตต่อ...และฉันก็เลือกที่จะเป็นกำลังใจให้ ลูกชาย ที่อยากพาพ่อออกมายืนท่ามกลางแสงสว่าง ได้อย่างมีศักดิ์ศรีอีกครั้ง
ท้ายที่สุดนี้ ในฐานะคนที่เคยเดินหลงทางในกองหนังสือวรรณคดีที่มืดมน ฉันเรียนรู้ว่าบทความนี้ไม่ใช่แค่การวิเคราะห์หนัง แต่มันคือการยอมรับว่า ต่อให้เราจะถูกบีบให้กลายเป็นแมลงแค่ไหน แต่ถ้าเรายังมีความหวัง เราก็ยังเป็นมนุษย์อยู่เสมอ
เครดิตภาพ:
โฆษณา
- ดาวน์โหลดแอปพลิเคชัน
- © 2026 Blockdit
