Blockdit Logo (Mobile)
ร้อยเรื่องหลากมุมกับ ภก.ปราโมทย์
•
31 ม.ค. เวลา 10:18 • สุขภาพ

ไฟฟ้าสถิต ทำไมแต่ละคนโดนไม่เท่ากัน

ขณะที่ผม กำลังเอื้อมมือไปเปิดตู้น้ำดื่ม ในร้านสะดวกซื้อแห่งหนึ่ง เพียงแค่ปลายนิ้วใกล้สัมผัสกับมือจับที่ตู้ "แปร๊บ" เสียงเข่าของผม อ่ะ ไม่ใช่ แต่เป็นปฏิกิริยาไฟฟ้าระหว่างมือจับกับปลายนิ้วของผม
2
ผมเจออะไรแบบนี้บ่อยมาก เวลาเดินห้าง เข้าร้านสะดวกซื้อ หรือแม้แต่อยู่บ้าน จนบางครั้งก็รู้สึกว่า ทำไมมันเป็นแบบนี้บ่อยจัง
ไฟฟ้าสถิต (Static Electricity) คือสมดุลของประจุไฟฟ้าบวกและลบ บนพื้นผิววัตถุต่างๆ การเสียดสีกันของวัตถุ 2 ชนิด เช่น เราใส่เสื้อแล้วเดินแกว่งแขนไปมา ก็ทำให้ผิวเราและเสื้อเกิดการเสียดสีกัน ซึ่งการเสียดสีกันระหว่างสสารต่างชนิด จะทำให้ประจุไฟฟ้าเกิดความไม่สมดุลกันระหว่างขั้วบวกและขั้วลบ และเกิดการถ่ายเทบนพื้นผิว ทำให้เกิดไฟฟ้าสถิตได้
หากวิเคราะห์เชิงกลไก บุคคลหนึ่งๆจะมีความไวต่อการเกิดไฟฟ้าสถิตมากกว่าผู้อื่นนั้นมีรากฐานมาจากปฏิสัมพันธ์ระหว่างโครงสร้างระดับโมเลกุลของสตราตัม คอร์เนียม (Stratum Corneum) ซึ่งเป็นส่วนบนสุดของชั้นหนังกำพร้า (Epidermis) ดังนั้นคุณสมบัติของผิวหนังชั้นนี้ จึงมีผลอย่างมากต่อการเกิดไฟฟ้าสถิตที่แตกต่างกันในแต่ละคน
ผิวหนังที่มีภาวะแห้ง (Xerosis) จะมีปริมาณน้ำในสตราตัม คอร์เนียมต่ำ ทำให้คุณสมบัติในการเป็นฉนวนไฟฟ้ามีประสิทธิภาพสูงขึ้น ประจุไฟฟ้าที่เกิดขึ้นจึงถูกกักขังไว้ในเฉพาะจุดที่เกิดการเสียดสี ไม่สามารถกระจายออกไปได้ นอกจากนี้ ภาวะผิวแห้งยังมักมาพร้อมกับความขรุขระของพื้นผิวที่เพิ่มขึ้น (Skin Roughness) ซึ่งเป็นการเพิ่มพื้นที่ผิวสัมผัสเมื่อมีการเสียดสีกับเสื้อผ้าหรือวัสดุสังเคราะห์ ส่งผลให้เกิดการผลิตประจุไฟฟ้าในปริมาณที่มากกว่าผิวหนังที่เรียบเนียน
ในทางกลับกัน หากผิวหนังมีความชุ่มชื้น คุณสมบัติฉนวนของผิวหนังส่วนนี้ก็จะลดลง การกระจายประจุทำได้ดีขึ้น ทำให้การเกิดไฟฟ้าสถิตลดน้อยลงด้วย
นอกจากนี้ การสวมผ้าขนสัตว์ (Wool - ประจุบวก) ทับบนเสื้อผ้าโพลีเอสเตอร์ (Polyester - ประจุลบ) หรือการที่ผิวหนังเสียดสีกับผ้าใยสังเคราะห์เหล่านี้ จะเกิดการถ่ายเทประจุที่รุนแรง ยิ่งวัสดุเหล่านั้นมีคุณสมบัติเป็นฉนวนมากเท่าใด ประจุจะยิ่งสะสมอยู่บนร่างกายของผู้สวมใส่มากขึ้นเท่านั้น
วิธีแก้ไฟฟ้าสถิต สำหรับคนที่รู้สึกรำคาน สามารถทำได้โดยพยายามอย่าให้ผิวแห้ง ดื่มน้ำเยอะๆ ทาโลชั่นให้ผิวชุ่มชื้น เอาเครื่องประดับหรือกุญแจไปแตะกับวัตถุที่จะจับก่อน เพื่อให้ถ่ายเทประจุไฟฟ้า แล้วจึงใช้มือไปจับต่อ ลดการใส่เสื้อผ้าขนสัตว์ ผ้าใยสังเคราะห์ หรือโพลีเอสเตอร์ เพราะผ้าเหล่านี้เป็นตัวนำไฟฟ้าได้ง่าย สวมใส่ผ้าฝ้ายจะช่วยได้
2
แต่สำหรับคนที่กังวลว่าอาการไฟฟ้าสถิตจะเป็นสัญญาณเตือนของโรคบางอย่างหรือไม่ จนถึงตอนนี้ยังไม่มีหลักฐานยืนยันว่ามีโรคร้ายแรงที่มีสัญญาณเตือนจากไฟฟ้าสถิต แต่หากรู้สึกไม่สบายใจ แนะนำให้ปรึกษาแพทย์ผู้เชี่ยวชาญเพื่อวิเคราะห์ปัจจัยอื่นๆ และหาวิธีรักษา
1
อ้างอิง
Huang J, Ka SGS, Cheong H, Zhang Y, Chu D, Kar-Narayan S, Wang W, Huang YYS. Tactile Augmentation of Material Classification via Imperceptible On-Skin Triboelectricity Collection. Adv Sci (Weinh). 2025 Aug;12(31):e00217. doi: 10.1002/advs.202500217. Epub 2025 Jul 2. PMID: 40600804; PMCID: PMC12376505.
Zhang Q, Murawsky M, LaCount T, Kasting GB, Li SK. Transepidermal water loss and skin conductance as barrier integrity tests. Toxicol In Vitro. 2018 Sep;51:129-135. doi: 10.1016/j.tiv.2018.04.009. Epub 2018 Apr 23. PMID: 29698667; PMCID: PMC6082371.
โฆษณา