Blockdit Logo (Mobile)
ร้อยเรื่องหลากมุมกับ ภก.ปราโมทย์
•
เมื่อวาน เวลา 06:58 • ข่าว

วัคซีน IPD คืออะไร ทำไมควรได้ทุกคน

เป็นเรื่องในวันนี้ทันที เมื่อบอร์ด สปสช. ไม่เห็นชอบให้วัคซีนป้องกันโรค invasive pneumococcal disease หรือ IPD อยู่ในโปรมแกรมเสริมสร้างภูมิคุ้มกันพื้นฐาน หรือ EPI ทำให้เกิดการวิภาควิจารย์อย่างมาก โดยเฉพาะอย่างยิ่งในหมู่กุมารแพทย์และบุคลากรทางการแพทย์ที่เกี่ยวข้อง
แต่นอกจากผู้เกี่ยวข้องแล้ว ต้องยอมรับว่าสังคมวงกว้างยังมีความรู้เกี่ยวกับ IPD น้อยมากๆ pneumococcal disease หรือ IPD หรือ การติดเชื้อนิวโมคอคคัสแบบรุนแรงและแพร่กระจาย คือการติดเชื้อนิวโมคอคคัส ในกระแสเลือด การติดเชื้อที่เยื่อหุ้มสมอง มักพบในทารกและเด็กเล็ก อาจทำให้ผู้ป่วยมีอาการหนักจนถึงชีวิตได้
1
นิวโมคอคคัสเป็นเชื้อแบคทีเรียชนิดกรัมบวก มี 90 กว่าสายพันธุ์ โดยมีบางสายพันธุ์เท่านั้นที่เป็นสาเหตุของโรคไอพีดี พบเชื้อนี้ได้ในทางเดินหายใจส่วนต้น ( โพรงจมูกและคอหอย ) ของคนโดยผู้ที่มีเชื้อในลำคอ (หรือเรียกว่าพาหะ) สามารถแพร่เชื้อไปสู่คนอื่นได้ทางละอองเสมหะหรือน้ำมูก ในเด็กไทยปกติพบเชื้อในทางเดินหายใจ ส่วนต้น เฉลี่ยประมาณ ร้อยละ 35 โดยพบมากที่สุดในเด็กทารกและเด็กเล็กในช่วงอายุ 2-3 ปี
2
ข้อมูลในปัจจุบันพบว่า invasive pneumococcal disease มีอัตราการติดเชื้อในเด็กไทยอยู่ที่ 33.8 คนต่อแสนประชากร โดยเฉพาะอย่างยิ่งในเด็กที่อายุต่ำกว่า 1 ปี และมีอัตราการเสียชีวิตสูงถึงราว 2.7%
1
การสร้างเสริมภูมิคุ้มกัน IPD จึงเป็นสิ่งที่สำคัญ วัคซีน PPSV23 กระตุ้นการสร้างแอนติบอดี (IgM) ผ่าน B cells โดยไม่ต้องใช้ T-helper cells และวัคซีน Conjugate Vaccine แก้ไขข้อจำกัดของ PPSV โดยการนำโพลีแซคคาไรด์มาเชื่อมต่อ (Conjugate) กับโปรตีนตัวพา (Protein Carrier) ทำให้แอนติเจนเปลี่ยนเป็นชนิด T-cell dependent ช่วยให้สามารถกระตุ้นภูมิคุ้มกันได้ดีตั้งแต่นมทารกอายุ 6 สัปดาห์ขึ้นไป เกิดการป้องกันที่ยาวนานและมีการตอบสนองที่สูงขึ้นเมื่อได้รับเชื้อหรือวัคซีนกระตุ้น และลดการพาเชื้อ (Carriage Reduction)
การศึกษาพบว่าวัคซีนช่วยลดการติดเชื้อ IPD ถึงร้อยละ 84 ในเด็กอายุ 6 สัปดาห์ถึง 6 ปี ความครอบคลุมในการป้องกัน IPD โดยรวมอยู่ที่ประมาณร้อยละ 88.8 และลดการเสียชีวิตจาก IPD ในเด็กกลุ่มเสี่ยงได้มากถึง 78%
อย่างไรก็ตาม ตัววัคซีนยังมีราคาสูง ทำให้หลายฝ่ายมองว่าไม่คุ้มเมื่อเทียบกับการรักษา แต่หากพิจารณาข้อมูลจากทั่วโลก พบว่าประเทศส่วนใหญ่มีการบรรจุวัคซีน IPD ลงในโปรแกรมวัคซีนพื้นฐานแล้ว โดยไทยเป็นเพียง 1 ใน 19 ประเทศที่ยังไม่บรรจุวัคซีนดังกล่าวลงใน EPI
ความตลกร้ายก็คือ วัคซีนที่ดูเหมือนจะมีผลกระทบที่ชัดเจนน้อยกว่าอย่าง HPV กลับได้รับการบรรจุลง EPI มาแล้วเป็นระยะเวลาหนึ่ง ทำให้ สปสช.ถูกตั้งคำถามถึงเหตุผลในการไม่ยอมบรรจุวัคซีนลงในโปรแกรมพื้นฐาน
ใครอ่านแล้วมีความเห็นอย่างไร คิดว่าวัคซีน IPD ควรบรรจุลงโปรแกรมพื้นฐานแล้วหรือยัง ลองแชร์กันครับ
อ้างอิง
Phongsamart W, Allen KE, Vandepitte WP, Techasaensiri C, Kosalaraksa P, Laoprasopwattana K, Khantee P, Udompornwattana S, Suwanpakdee D, Sudjaritruk T, Puthanakit T, Anugulruengkitt S, Southern J,..... Outcomes among Thai children with risk conditions hospitalized for pneumococcal disease (invasive or non-bacteraemic pneumonia): A multi-centre, observational study. IJID Reg. 2023 Jun 5;8:49-57. doi: 10.1016/j.ijregi.2023.06.001. PMID: 37415954; PMCID: PMC10319896.
โฆษณา