แก่นสำคัญของ Organization of Turkic States มิได้อยู่เพียงการรวมกลุ่มตามภาษา หากแต่เป็นความพยายามเชิงโครงสร้างในการแปลงรากวัฒนธรรมและประวัติศาสตร์ร่วมให้กลายเป็นทุนทางการเมือง เศรษฐกิจ และอัตลักษณ์ร่วมในโลกสมัยใหม่
Organization of Turkic States จึงเกิดขึ้นในฐานะความพยายาม “ฟื้นความเป็นหนึ่งเดียว” ในรูปแบบใหม่ มิใช่การฟื้นจักรวรรดิ แต่เป็นการสร้างเครือข่ายรัฐชาติที่ร่วมมือกันภายใต้กติกาสากล โดยเคารพอธิปไตยและความหลากหลายภายใน
โครงสร้างการทำงานของ OTS สะท้อนลักษณะองค์กรระหว่างรัฐบาล (Intergovernmental Organization) อย่างชัดเจน ตั้งแต่การประชุมสุดยอดผู้นำรัฐ (Summits of Heads of State) สภารัฐมนตรีต่างประเทศ (Council of Foreign Ministers) คณะเจ้าหน้าที่อาวุโส (Senior Officials Committee) ไปจนถึงสภาผู้อาวุโส (Council of Elders)
นอกจากนี้ OTS ยังขยายความร่วมมือไปยังระดับรัฐสภา หน่วยงานรัฐ กระทรวงต่าง ๆ ภาคธุรกิจ หอการค้าและอุตสาหกรรม (Chambers of Commerce and Industry) รวมถึงสถาบันการศึกษาและมหาวิทยาลัยในประเทศสมาชิก
บทบาทดังกล่าวถูกเสริมความสำคัญผ่านสำนักงานผู้แทน Organization of Turkic States ณ กรุงบูดาเปสต์ (Budapest) ซึ่งทำหน้าที่เป็นศูนย์กลางการประสานงานเชิงสถาบันและการทูตในบริบทยุโรป
เมื่อพิจารณาในภาพรวม Organization of Turkic States กำลังพยายามพัฒนาไปสู่การเป็นแพลตฟอร์มบูรณาการที่เชื่อมรัฐ เศรษฐกิจ สังคม และอัตลักษณ์เข้าด้วยกันอย่างเป็นระบบ
ในโลกที่การแข่งขันเชิงภูมิรัฐศาสตร์ทวีความเข้มข้น Organization of Turkic States อาจกลายเป็นตัวอย่างของการสร้างความร่วมมือบนฐานอารยธรรม โดยไม่จำเป็นต้องเผชิญหน้ากับระเบียบโลกเดิมอย่างตรงไปตรงมา
Organization of Turkic States จึงอาจถูกมองว่าเป็นภาพสะท้อนของความพยายามร่วมกันของรัฐเติร์กในการรื้อสร้างเรื่องเล่าของตนเองใหม่ จากประวัติศาสตร์แห่งการแตกกระจาย สู่ปัจจุบันที่มุ่งสานต่อการออกแบบอนาคตร่วมกันผ่านกลไกเชิงสถาบัน ความร่วมมือข้ามพรมแดน และจินตนาการทางการเมืองในบริบทโลกสมัยใหม่