4 ก.พ. เวลา 05:38 • สุขภาพ

ยุงเลือกคนที่จะกัดอย่างไร

แถวบ้านผมเริ่มมีฝนตกบ้างแล้วครับ ส่งสัญญาณว่าหน้าหนาวที่เรารักกำลังจะจากไป
และเนื่องจากบ้านของผมติดป่า พอฝนแรกตก สิ่งที่ตามมาคือน้ำขังและกองทัพยุงที่เตรียมออกอาวุธที่พัฒนามาเป็นชุด
ดังนั้นวันนี้เราจะมาสอนอ่านใจยุงกันว่า ยุงมันชอบกัดใคร แล้วเราจะหลบหลึกได้อย่างไร
เราอาจเคยได้ยินว่า ยุงเลือกคนกัดจากสีเสื้อ เพศ หรือกรุ๊ปเลือด แต่จริงๆแล้วการเลือกเป้าหมายของยุงมีความซับซ้อนมากกว่านั้น ในระยะประมาณ 10 ถึง 50 เมตร
ยุงจากเลือกเป้าหมายจากปริมาณคาร์บอนไดออกไซด์ (CO2) ซึ่งเป็นผลผลิตจากการหายใจ การออกกำลังกายและกิจวัตรประจำวัน
จนถึงระยะประมาณ 15 เมตร ยุงจะเลือกจากสีเสื้อที่เราใส่ จากการศึกษาพบว่ายุง Aedes aegypti มีพฤติกรรมบินเข้าหาสีที่มีความยาวคลื่นยาว (Long wavelengths) เช่น สีแดง สีส้ม และสีดำ สิ่งที่น่าสนใจคือ ผิวหนังของมนุษย์ไม่ว่าจะมีสีผิวใด (Skin tone) จะสะท้อนแสงในย่านสีแดง-ส้มออกมาเสมอ ทำให้ยุงมองเห็นมนุษย์เป็นแหล่งอาหารที่เด่นชัดเมื่อเทียบกับพื้นหลังที่เป็นพืชพรรณซึ่งสะท้อนสีเขียว
ในทางกลับกัน ยุงมักจะเพิกเฉยต่อสีที่มีความยาวคลื่นสั้น เช่น สีเขียว สีน้ำเงิน สีม่วง และสีขาว การสวมใส่เสื้อผ้าที่มีสีสว่างหรือสีที่กลมกลืนกับธรรมชาติอาจช่วยลดโอกาสที่ยุงจะตรวจพบเป้าหมายด้วยสายตาได้
จนสุดท้ายในระยะ 1-5 เมตร ยุงจะเลือกเหยื่อจากกลิ่นกาย และสารอินทรีย์ระเหยง่ายที่ออกมาจากร่างกายของเรา ทำให้เพศชาย คนที่ออกกำลังกาย หรือคนที่กลิ่นตัวแรง มีโอกาสที่จะเป็นเป้าหมายของยุงได้มากกว่า
ความเชื่อมโยงแปลกๆก็มี โดยพบว่ายุง Aedes aegypti มีแนวโน้มที่จะเลือกกัดคนที่มีหมู่เลือด O มากกว่าหมู่เลือด A ถึงเกือบสองเท่า งานวิจัยในแอฟริกาและห้องปฏิบัติการพบว่าสตรีมีครรภ์มีแนวโน้มที่จะถูกยุงกัดมากกว่าสตรีที่ไม่ตั้งครรภ์ถึงสองเท่า เนื่องจากอุณหภูมิและก๊าซ CO2 ที่ผลิตออกมามากขึ้น
คนดื่มแอลก็ไม่รอด การศึกษาที่น่าสนใจระบุว่าการดื่มเบียร์สามารถเพิ่มความน่าดึงดูดต่อยุงได้อย่างรวดเร็ว โดยสมมติฐานคือแอลกอฮอล์ทำให้หลอดเลือดขยายตัวส่งผลให้อุณหภูมิที่ผิวหนังสูงขึ้น ทำให้ยุงมองเห็นมากขึ้น
นอกจากนี้วัตถุที่มีความคมชัดสูง (High contrast) เช่น วัตถุสีเข้มที่ตัดกับพื้นหลังที่สว่าง ก็สามารถดูดยุงได้อย่างยอดเยี่ยมเหมือนกัน
ดังนั้นใครที่ทาทุกอย่างที่ทาได้ แล้วยุงยังหามอยู่ ลองหาดูว่าเรามีปัจจัยล่อยุงข้อไหนอยู่หรือเปล่า หากลองแก้ดู ยุงอาจจะสนใจน้อยลงได้ครับ
อ้างอิง
Ray A. Reception of odors and repellents in mosquitoes. Curr Opin Neurobiol. 2015 Oct;34:158-64. doi: 10.1016/j.conb.2015.06.014. Epub 2015 Jul 17. PMID: 26202080; PMCID: PMC4577459.
Coutinho-Abreu IV, Riffell JA, Akbari OS. Human attractive cues and mosquito host-seeking behavior. Trends Parasitol. 2022 Mar;38(3):246-264. doi: 10.1016/j.pt.2021.09.012. Epub 2021 Oct 18. PMID: 34674963; PMCID: PMC10789295.
โฆษณา