🏔️ EP1 ถ้าบ้านคุณอยู่ใกล้ป่า ใกล้เขา
น้ำมาแรง มาเร็ว และหายไปเร็ว
ในลุ่มน้ำภาคใต้ฝั่งตะวันออกตอนบน
มีพื้นที่จำนวนไม่น้อยที่อยู่ ต้นน้ำและลาดเขา
เป็นจุดเริ่มต้นของน้ำเกือบทั้งระบบ
พื้นที่ลักษณะนี้พบได้ในหลายตำบล
เช่น บริเวณ ต.รับร่อ / ต.สลุย อ.ท่าแซะ จ.ชุมพร
ซึ่งอยู่ตอนบนของลุ่มน้ำย่อยหลายสาย
ก่อนที่น้ำจะไหลลงสู่พื้นที่เกษตร เมือง และปากแม่น้ำ
🌧️ ที่นี่อาจไม่ท่วมยาว
แต่ถ้าฝนมา น้ำจะมา “แรงและเร็ว” เสมอ
🧭 พื้นที่นี้ในมุมลุ่มน้ำ
ในเชิงระบบ
พื้นที่ต้นน้ำ–ลาดเขา ไม่ใช่แค่แหล่งกำเนิดน้ำ
แต่เป็นพื้นที่ที่ “กำหนดจังหวะของน้ำทั้งลุ่มน้ำ”
ถ้าน้ำไหลลงมาเร็ว
พื้นที่ข้างล่างจะรับไม่ทัน
ถ้าน้ำถูกชะลอได้ตั้งแต่ต้น
ความเสียหายทั้งระบบจะลดลงทันที
นี่คือเหตุผลที่
🧭 พื้นที่ต้นน้ำ มักถูกเลือกเป็น Phase 1
ของแผนแม่บทลุ่มน้ำ
⚠️ ความเสี่ยงหลักของพื้นที่ (RBC)
พื้นที่ต้นน้ำ–ลาดเขา
มี RBC เด่น อยู่ 2 เรื่องหลัก
• ⚠️ น้ำหลากฉับพลันจากฝนหนัก
น้ำขึ้นเร็ว ลงเร็ว เตือนยาก
• ⚠️ ดิน–ตะกอนไหลตามน้ำ
ทำให้ลำน้ำตื้นเขิน ส่งผลต่อพื้นที่ตอนล่าง
ความเสี่ยงเหล่านี้
อาจไม่สร้างความเสียหายในพื้นที่ต้นน้ำมากนัก
แต่จะ ส่งต่อความเสียหายไปยังคนอื่น ในลุ่มน้ำ
🧩 บทบาทที่พื้นที่ควรทำ (FBC)
เมื่อคิด RBC–FBC พร้อมกัน
บทบาทของพื้นที่ต้นน้ำจะชัดขึ้นทันที
• 🧩 FBC หลัก: F1 – ต้นน้ำและระบบนิเวศ
ดูแลป่า ความชุ่มชื้น และหน้าดิน
• 🧩 FBC รอง: F2 – หน่วงน้ำธรรมชาติ
ชะลอความเร็วของน้ำก่อนลงสู่พื้นที่ล่าง
พื้นที่แบบนี้
ไม่ควรถูกผลักให้ทำหน้าที่
“เร่งน้ำลงให้เร็วที่สุด”
🌱 แนวทางลดความเสี่ยง (คิด RBC–FBC พร้อมกัน)
เมื่อบทบาทพื้นที่ชัด
แนวทางลดความเสี่ยงก็จะต่างจากที่หลายคนคุ้นเคย
• 🌳 ฟื้นฟูป่าต้นน้ำและพื้นที่ซึมน้ำ
• 🪵 ใช้โครงสร้างขนาดเล็ก เช่น ฝายชะลอน้ำ
แทนการระบายน้ำออกอย่างเดียว
• 👥 ให้ชุมชนมีบทบาทดูแลต้นน้ำ
และได้รับการตอบแทนในฐานะ
“ผู้ช่วยลดความเสี่ยงของลุ่มน้ำ”
เป้าหมายไม่ใช่การกักน้ำ
แต่คือการ “ทำให้น้ำช้าลง”
🧭 แล้วพื้นที่แบบนี้อยู่ Phase ไหน
ในแผนแม่บทลุ่มน้ำ
พื้นที่ต้นน้ำ–ลาดเขา
มักถูกจัดอยู่ใน 🔴 Phase 1
ไม่ใช่เพราะพื้นที่นี้ “สำคัญกว่าใคร”
แต่เพราะถ้า ไม่เริ่มจากตรงนี้
พื้นที่อื่นจะรับความเสี่ยงต่อไปเรื่อย ๆ
การลงทุนใน Phase 1
จึงเป็นการลงทุนเพื่อ
ลดความเสียหายของทั้งลุ่มน้ำ
ไม่ใช่เฉพาะตำบลใดตำบลหนึ่ง
📌 สรุปให้คนในพื้นที่จำได้
ถ้าบ้านคุณอยู่ใกล้ป่า ใกล้เขา
• ⚠️ คุณอยู่ในพื้นที่ RBC น้ำหลากฉับพลัน
• 🧩 พื้นที่ของคุณควรทำ FBC ต้นน้ำ + หน่วงน้ำ
• 🧭 พื้นที่แบบนี้มักอยู่ Phase 1
• 🌱 การพัฒนา จะเน้น “ชะลอน้ำ” ไม่ใช่ “เร่งน้ำ”
🔜 EP ถัดไป
🌾 ถ้าบ้านคุณอยู่ในพื้นที่สวน นา ปาล์ม
น้ำมากก็ลำบาก น้ำขาดก็เดือดร้อน
เราจะไปดู โซนกลางน้ำเกษตร
ว่าพื้นที่แบบนี้
ควรอยู่ Phase ไหน
และควรลดความเสี่ยงอย่างไร โดยไม่ทิ้งเกษตรกรไว้ข้างหลัง
😊
- 1
โฆษณา
- ดาวน์โหลดแอปพลิเคชัน
- © 2026 Blockdit
