🌾 EP2 ถ้าบ้านคุณอยู่ในสวน นา ปาล์ม
น้ำมากก็ลำบาก น้ำขาดก็เดือดร้อน
ในลุ่มน้ำภาคใต้ฝั่งตะวันออกตอนบน
พื้นที่จำนวนมากอยู่ในช่วง กลางลุ่มน้ำ
เป็นพื้นที่เกษตรกรรมที่พึ่งพาน้ำโดยตรง
ทั้งสวนผลไม้ สวนปาล์ม และพื้นที่เพาะปลูกอื่น ๆ
พื้นที่ลักษณะนี้พบได้ในหลายตำบล
เช่น บริเวณ ต.นาบอน อ.หลังสวน จ.ชุมพร
ซึ่งอยู่ตอนกลางของลุ่มน้ำก่อนที่น้ำจะไหลผ่านเมือง
และลงสู่พื้นที่ลุ่มต่ำและปากแม่น้ำ
🌧️ ปีไหนน้ำมาเร็ว สวนก็เสีย
🌞 ปีไหนฝนทิ้งช่วง เกษตรกรก็เดือดร้อน
🧭 พื้นที่นี้ในมุมลุ่มน้ำ
ในเชิงระบบ
พื้นที่เกษตรกลางน้ำ ไม่ใช่แค่พื้นที่ผลิตอาหาร
แต่เป็นช่วงสำคัญของการ
“รับ–หน่วง–ส่งต่อน้ำ”
ไปยังพื้นที่ตอนล่าง
ถ้าน้ำผ่านพื้นที่นี้เร็วเกินไป
เมืองด้านล่างจะรับไม่ทัน
แต่ถ้าน้ำถูกหน่วงไว้ทั้งหมด
เกษตรกรจะเป็นฝ่ายรับภาระเพียงลำพัง
นี่คือพื้นที่ที่ต้อง “คิดให้รอบ” มากที่สุดในลุ่มน้ำ
⚠️ ความเสี่ยงหลักของพื้นที่ (RBC)
พื้นที่เกษตรกลางน้ำ
มี RBC เด่น อยู่ 2 เรื่องที่ซ้อนกัน
• ⚠️ น้ำมาก–น้ำขาดสลับกัน
ปีหนึ่งอาจเจอน้ำท่วมขัง
อีกปีอาจขาดน้ำในช่วงสำคัญของพืช
• ⚠️ ความเสี่ยงต่อรายได้และความมั่นคงอาชีพ
ความไม่แน่นอนของน้ำ
แปลตรงตัวเป็นความไม่แน่นอนของรายได้
ความเสี่ยงนี้
ไม่ใช่ภัยธรรมชาติล้วน ๆ
แต่เป็นความเสี่ยงจาก “การจัดการทั้งระบบ”
🧩 บทบาทที่พื้นที่ควรทำ (FBC)
เมื่อคิด RBC–FBC พร้อมกัน
บทบาทของพื้นที่เกษตรกลางน้ำจะชัดขึ้น
• 🧩 FBC หลัก: F4 – พื้นที่ผลิตอาหาร
รักษาความสามารถในการทำกินของเกษตรกร
• 🧩 FBC รอง: F2 – พื้นที่หน่วงน้ำตามฤดูกาล
ช่วยชะลอน้ำบางช่วง
เพื่อป้องกันความเสียหายปลายน้ำ
พื้นที่แบบนี้
ไม่ควรถูกมองแค่ในบทบาทเดียว
เพราะความจริง
พื้นที่เกษตรกลางน้ำ
คือ “ด่านกลาง” ของการบริหารน้ำทั้งลุ่มน้ำ
🌱 แนวทางลดความเสี่ยง (คิด RBC–FBC พร้อมกัน)
ถ้าจะให้พื้นที่นี้ทำหน้าที่มากกว่าเดิม
การลดความเสี่ยงต้อง “เป็นธรรม” กับเกษตรกร
• 🌾 ออกแบบพื้นที่รับน้ำชั่วคราว
ในสวนหรือแปลงนา
โดยไม่ทำให้พืชเสียหายถาวร
• 💧 ปรับปฏิทินเพาะปลูก
ให้สอดคล้องกับจังหวะน้ำ
• 🤝 มีกลไกชดเชยหรือแรงจูงใจ
สำหรับพื้นที่ที่ช่วยหน่วงน้ำให้ระบบ
• 🧑🌾 เปิดพื้นที่ให้เกษตรกรมีส่วนร่วม
ในการตัดสินใจเรื่องน้ำ ไม่ใช่แค่รับคำสั่ง
การหน่วงน้ำ
จะเกิดขึ้นได้ก็ต่อเมื่อ
คนในพื้นที่ “ไม่เจ็บฝ่ายเดียว”
🧭 แล้วพื้นที่แบบนี้อยู่ Phase ไหน
ในแผนแม่บทลุ่มน้ำ
พื้นที่เกษตรกลางน้ำ
มักถูกจัดอยู่ใน 🔴 Phase 1–🟢 Phase 2
• 🔴 Phase 1:
พื้นที่ที่เป็นคอขวดน้ำ
หรือเชื่อมโยงโดยตรงกับเมืองด้านล่าง
• 🟢 Phase 2:
พื้นที่ที่ขยายผลจากบทเรียน Phase 1
ด้วยมาตรการที่เป็นธรรมขึ้น
การอยู่ Phase 2
ไม่ใช่การถูกละเลย
แต่คือการรอให้ “กติกาและเครื่องมือ” พร้อมก่อน
📌 สรุปให้คนในพื้นที่จำได้
ถ้าบ้านคุณอยู่ในสวน นา หรือปาล์ม
• ⚠️ คุณอยู่ในพื้นที่ RBC น้ำมาก–น้ำขาดสลับ
• 🧩 พื้นที่ของคุณควรทำ FBC ผลิตอาหาร + หน่วงน้ำบางฤดู
• 🧭 พื้นที่แบบนี้มักอยู่ Phase 1–2
• 🌱 การพัฒนา ต้องมาคู่กับ
ความเป็นธรรมและการชดเชย
🔜 EP ถัดไป
🏙️ ถ้าบ้านคุณอยู่ในเขตเมือง
น้ำท่วมซ้ำซาก ระบายไม่ทัน
เราจะไปดูว่า
เมืองในลุ่มน้ำ
ควรรับบทบาทอะไร
และทำไมเมืองเองก็ต้อง “รับน้ำ” เป็น
😊
- 4
โฆษณา
- ดาวน์โหลดแอปพลิเคชัน
- © 2026 Blockdit
