เมื่อ "การแข่งขัน" คือเรื่องของคนขี้แพ้: เจาะสมอง Peter Thiel (ฉบับ Uncensored)
ถ้าคุณเดินเข้าไปในโรงเรียนธุรกิจ (Business School) สิ่งแรกที่คุณจะได้เรียนคือ "การแข่งขันเป็นสิ่งที่ดี" มันทำให้สินค้าถูกลง คุณภาพดีขึ้น และทุกคนมีความสุข... แต่ Peter Thiel (ผู้ก่อตั้ง PayPal และ Palantir) เดินขึ้นเวทีที่ Stanford แล้วบอกว่า "นั่นมันไร้สาระสิ้นดี"
Thiel ใช้เวลา 40 นาทีในห้องเรียน จะมาล้างสมองคุณใหม่ ว่าทำไมถ้าอยากรวยและเปลี่ยนโลก คุณต้อง "หนี" การแข่งขันให้ไกลที่สุด
1. ความจริงที่เจ็บปวดของ X และ Y
เขาเริ่มด้วยสมการธุรกิจที่แสบสันต์
ธุรกิจที่มีค่า = สร้างมูลค่าให้โลก (X) + เก็บเกี่ยวเงินเข้ากระเป๋าตัวเอง (Y )
แต่เขากลับบอกว่า ในชีวิตจริง X กับ Y มันแทบไม่สัมพันธ์กันเลย
ตัวอย่างที่ 1: สายการบิน
สายการบินมีความสำคัญต่อโลกมาก (X มหาศาล) ถ้าพรุ่งนี้เครื่องบินหายไป โลกวุ่นวายแน่นอน แต่เชื่อไหมว่าในรอบ 100 ปีที่ผ่านมา อุตสาหกรรมการบินทำกำไรสะสมรวมกันได้ "เกือบศูนย์" เพราะการแข่งขันมันเดือดดาลจนกำไรบางเฉียบ (Y = 0%)
ตัวอย่างที่ 2: Google
การค้นหาข้อมูล (Search) อาจจะสำคัญน้อยกว่าการขนส่งคนนิดหน่อย แต่ Google เป็นเจ้าของตลาดนี้แต่เพียงผู้เดียว ทำให้ Google มีมูลค่าบริษัทมากกว่าสายการบินทุกสายในอเมริการวมกันถึง 3-4 เท่า เพราะเขาเก็บเกี่ยวผลประโยชน์ (Y ) ได้เกือบเต็มเม็ดเต็มหน่วย
ตัวอย่างที่ 3: Albert Einstein
คิดทฤษฎีสัมพัทธภาพได้ มีค่ามาก แต่เขากลับแทบไม่รวยขึ้นเลย ก็เพราะเขาไม่ได้พยายามหาผลประโยชน์จากมันไว้คนเดียว
ตัวอย่างที่ 4: สองพี่น้องตระกูล Wright
คิดค้นเครื่องบินได้ แต่กลับไม่ได้รวยมากๆ เช่นกัน
บทสรุป: การสร้างประโยชน์ให้โลก ไม่ได้แปลว่าคุณจะรวย ถ้าคุณอยู่ในสมรภูมิที่มีคู่แข่งเยอะเกินไป
2. คนโกหกในโลกธุรกิจ (The Lies People Tell)
Thiel บอกว่าในโลกธุรกิจมีแค่ 2 ประเภทคือ "พวกผูกขาด" (Monopoly) และ "พวกแข่งกันตาย" (Perfect Competition) แต่ไม่มีใครยอมรับความจริงหรอก ทุกคนโกหกหมด!
• คนผูกขาด (Monopolists) จะแกล้งทำตัวเล็ก
Google ผูกขาด Search Engine 66% แต่ถ้าไปถาม Google เขาจะไม่พูดคำว่า "Monopoly" เด็ดขาด เพราะเดี๋ยวโดนกฎหมายเล่นงาน เขาจะบอกว่า "เราเป็นบริษัท Tech นะ เราแข่งกับ Apple เรื่องมือถือ แข่งกับ Facebook เรื่องโซเชียล แข่งกับ Amazon เรื่อง Cloud เราเป็นแค่ปลาตัวเล็กในมหาสมุทร" (นี่คือการโกหกเพื่อความอยู่รอด)
• คนขี้แพ้ (Non-Monopolists) จะแกล้งทำตัวใหญ่
ส่วนธุรกิจที่แข่งกันเลือดสาด เช่น ร้านอาหาร มักจะสร้างสตอรี่หลอกตัวเองว่าเราคือ "เจ้าแห่งตลาดเฉพาะกลุ่ม"
• ตัวอย่างฮาๆ ของ Thiel: สมมติคุณเปิดร้านอาหารอังกฤษใน Palo Alto คุณจะบอกนักลงทุนว่า "เราคือร้านอาหารอังกฤษแห่งเดียวในเมืองนี้ เราผูกขาดตลาดนี้!"
• ความเป็นจริง: คนไม่ได้เลือกกินแค่อาหารอังกฤษ เขาเลือกกินอาหารอะไรก็ได้ ถ้าคุณไม่อร่อย เขาก็ไปกินร้านอื่น จบข่าว
3. สูตรลับ: เริ่มให้เล็กจนน่าขำ (Start Small & Monopolize)
ความผิดพลาดของพวก Startups (โดยเฉพาะยุค Clean Tech) คือชอบเริ่มด้วยสไลด์ PowerPoint ที่บอกว่า "ตลาดพลังงานมีมูลค่า 1 ล้านล้านดอลลาร์ เราขอส่วนแบ่งแค่ 1% เราก็รวยแล้ว"
Thiel บอกว่านั่นคือ สัญญาณแห่งความตาย เพราะคุณกำลังโดดลงทะเลที่มีฉลามเป็นพันตัว
วิธีที่ถูกคือ:
• Amazon: ไม่ได้เริ่มขายทุกอย่าง แต่เริ่มขายแค่ "หนังสือ" (ตลาดเล็ก) แต่ทำให้ดีที่สุดจนไม่มีใครสู้ได้
• eBay: เริ่มจากขายลูกอม Pez dispensers (ตลาดโคตรเล็ก)
• Facebook: เริ่มจากนักศึกษา Harvard แค่หมื่นกว่าคน (ตลาดจิ๋ว) แต่ครองส่วนแบ่งได้ 60% ใน 10 วัน!
จำไว้: เป็นปลาใหญ่ในบ่อเล็ก ดีกว่าเป็นปลาซิวในมหาสมุทร แล้วค่อยขยายวงออกไปเหมือนหยดน้ำ (Concentric Circles)
4. เป็นคนสุดท้ายที่หัวเราะ (The Last Mover Advantage)
ในหมากรุก คนเดินก่อน (First Mover) อาจจะได้เปรียบนิดหน่อย แต่คนชนะคือคนที่วางหมากตัวสุดท้าย
Thiel บอกว่าในธุรกิจเทคโนโลยี "มูลค่า 85% ของบริษัทจะเกิดขึ้นในอีก 10 ปีข้างหน้า" (จากการคำนวณ Discounted Cash Flow)
ดังนั้น อย่าบ้าเห่อแค่การ "เป็นคนแรก" แต่จงตั้งเป้าเป็น "คนสุดท้าย" (Last Mover)
• Microsoft เป็นระบบปฏิบัติการสุดท้าย (ครองโลกมายาวนาน)
• Google เป็น Search Engine สุดท้าย (หลังจากนี้คงไม่มีใครทำได้ดีกว่าแล้ว)
• ถ้าคุณทำของดีขึ้นกว่าเดิมนิดหน่อย เดี๋ยวก็มีคนมาล้มคุณ แต่ถ้าคุณทำดีกว่าเดิม 10 เท่า (10x Better) หรือสร้าง Proprietary Tech ที่ไม่มีใครเลียนแบบได้ คุณจะเป็นคนสุดท้ายที่ยืนหยัดอยู่
5. จิตวิทยา "ฝูงลิง" และเรื่องเล่าจากคุก Alcatraz
ช่วงท้าย Thiel พูดถึงจิตวิทยาที่ลึกซึ้งมาก เขาบอกว่าคำว่า "Ape" (ลิง) ในสมัยเชกสเปียร์ แปลว่า "เลียนแบบ" (Imitate)
มนุษย์เราเสพติดการแข่งขัน เพราะการเห็นคนอื่นทำ ทำให้เราอุ่นใจว่าสิ่งนั้นมีค่า
• เราแข่งกันเข้าโรงเรียนดัง แข่งกันเรียนเก่ง แข่งกันสมัครงานบริษัทใหญ่
• Thiel เล่าเรื่องตัวเอง: เขาเคยทำงานที่สำนักงานกฎหมายชั้นนำในนิวยอร์ก (ที่ใครๆ ก็อยากเข้า) แต่คนข้างในกลับรู้สึกเหมือนตกนรก
• วันที่เขาลาออก เพื่อนร่วมงานเดินมาบอกว่า "ไม่อยากเชื่อเลยว่านายจะแหกคุก Alcatraz ออกไปได้"
• Thiel ก็งงว่า "เฮ้ย ประตูก็ไม่ได้ล็อก แค่เดินออกไปเฉยๆ ก็ได้แล้ว" แต่คนส่วนใหญ่ออกไม่ได้ เพราะเสพติดการแข่งขัน พวกเขากลัวว่าถ้าหยุดแข่ง เขาจะกลายเป็น "ผู้แพ้"
6. บทสรุป: ประตูบานใหญ่ที่ไม่มีใครเห็น
Thiel ทิ้งท้ายด้วยประโยคที่คมกริบเลือดซิบๆ
"อย่าพยายามเบียดเสียดกับฝูงชนเพื่อแย่งกันเข้าประตูบานเล็กๆ เพียงเพราะคนอื่นเขาก็ทำกัน แต่จงเดินอ้อมไปมุมตึก แล้วหาประตูบานใหญ่ที่เปิดกว้างอยู่... แต่ไม่มีใครเดินผ่าน เพราะไม่มีใครกล้าพอที่จะแตกต่าง"
และนั่นคือเหตุผลที่ว่าทำไม Competition is for Losers ครับ
ไปฟังเต็มๆ ที่…
- 47
โฆษณา
- ดาวน์โหลดแอปพลิเคชัน
- © 2026 Blockdit
