ริ้นดำ อันตรายจริงไหม?
วันที่ 8 กุมภาพันธ์ 2569 ผู้ป่วยชาย อายุ 68 ปี เข้ารับการรักษาด้วยอาการปวดน่อง เบื้องต้นตรวจไม่พบอาการผิดปกติรุนแรงอื่น ๆ แพทย์จึงวินิจฉัยเป็นกล้ามเนื้ออักเสบและให้ยากลับไปสังเกตอาการที่บ้าน จนต่อมาผู้ป่วยกลับมาโรงพยาบาลอีกครั้ง ด้วยอาการปวดน่องรุนแรงจนเดินไม่ได้ มีอาการชาน่อง และเริ่มพบผิวหนังเปลี่ยนเป็นสีม่วงบริเวณใบหน้าและติ่งหู ซึ่งเป็นสัญญาณของภาวะ "ติดเชื้อในกระแสเลือด (Sepsis)" จนกระทั่ง วันที่ 15 กุมภาพันธ์ 2569 ผู้ป่วยได้เสียชีวิตลงด้วยภาวะติดเชื้อในกระแสเลือดและระบบหายใจล้มเหลว
ข่าวดังกล่าวสร้างความตื่นตระหนกในวงกว้าง พร้อมกับชื่อตัวคุ่น หรือ "ริ้นดำ" ที่เราไม่ค่อยได้ยินบ่อยนัก ถ้าไม่ใช่สายเดินป่า
ตัวคุ่น หรือ "ริ้นดำ" ลักษณะคล้ายแมลงหวี่ บินได้เหมือนยุง แต่ตัวใหญ่กว่า พบมากในป่าหรือบนดอยสูง อย่าง ดอยอินทนนท์ ดอยผ้าห่มปก (ตอนผมไปอ่างขางก็คือเจอ) ตัวคุ่นชอบหากินในช่วง 7 – 8 โมงเช้า และช่วง 4-5 โมงเย็น หากถูกกัด จะมีตุ่มขึ้นบริเวณที่ถูกกัด โดยทั่วไปจะมีอาการคัน มีไข้ร่วมด้วย บางรายมีอาการบวมและแดง หรืออาจเป็นจุดดำหลังจากหายบวมแล้ว ซึ่งโดยรวมไม่เป็นอันตรายมากมายอะไร
ส่วนที่ใกล้เคียงกับคำว่า "น่ากังวล" ของตัวริ้นดำ คือมันเป็นพาหะของพยาธิตัวกลม Onchocerca volvulus ไม่ใช่ริ้นดำทุกตัวที่จะเป็นพาหะของพยาธิ แต่หากใครที่ถูกตัวที่มีพยาธิกัด ผู้ป่วยมักมีอาการคันรุนแรงและผื่นผิวหนังที่พบได้บ่อย มีลักษณะผิวหนังเปลี่ยนสี บวมเป็นตุ่มฝีเนื้อใต้ผิวหนัง (onchocercomata) และต่อมน้ำเหลืองโตบริเวณหลังหูหรือแขนขา
และที่อันตรายที่สุด เมื่อไมโครฟิลาเรียของพยาธิเข้าสู่ดวงตา จะทำให้เกิดการอักเสบเรื้อรังที่กระจกตา ทำให้ตาบอดอย่างถาวร เรียกว่า โรคพยาธิตาบอด (Onchocerciasis)
นอกจากนี้ ผู้ที่มีภาวะแพ้รุนแรงอย่าง anaphylactic shock อาจถึงแก่ชีวิตได้ในกรณีที่ไม่ได้รับการรักษาทันเวลา แต่นี่เป็นคนละกรณีกับข่าวที่เกิดขึ้น
คนปกติไม่ค่อยมีโอกาสได้เจอเจ้าริ้นดำเท่าไหร่ แต่สำหรับหมอยาสายป่าแบบผม ขอแนะนำการป้องกัน เวลาเข้าป่าอะไรทาแล้วกับยุงกันแมลงได้ทาให้หมด สวมใส่เสื้อผ้าปกปิดแขน ขา มิดชิด เวลานอนปิดเต้นให้สนิท ติดตั้งมุ้งลวดบนหน้าต่าง ประตู หรือใช้มุ้งกันแมลง และพยายามอย่าโดนกัด แต่ถ้าโดนให้หมั่นสังเกตอาการตนเอง และถ้าเริ่มมีอาการแพ้รุนแรง ให้รีบไปพบแพทย์ทันที
อ้างอิง
Centers for Disease Control and Prevention. Onchocerciasis (river blindness) [Internet]. Atlanta (GA): CDC; 2025 [cited 2026 Feb 14]. Available from: https://www.cdc.gov/filarial-worms/about/onchocerciasis.html
Centers for Disease Control and Prevention. Onchocerciasis (DPDx – Laboratory Identification of Parasitic Diseases of Public Health Concern) [Internet]. Atlanta (GA): CDC; [updated 2025; cited 2026 Feb 14]. Available from: https://www.cdc.gov/dpdx/onchocerciasis/index.html
- 3
โฆษณา
- ดาวน์โหลดแอปพลิเคชัน
- © 2026 Blockdit
