🌊 RBC–FBC in the Upper East Coast Basin
EP3 — Map Vulnerability, Not Just Geography
🧭👥📍
ใน EP2 เราแปล Climate เป็น Risk
วันนี้เราจะถามต่อว่า
Risk นั้นกระทบ “ใคร” มากกว่ากัน
เพราะ Hazard เท่ากัน
ไม่ได้แปลว่า Vulnerability เท่ากัน
1️⃣ จาก Hazard Map สู่ Vulnerability Map
ลุ่มน้ำภาคใต้ฝั่งตะวันออกตอนบน
มีทั้งพื้นที่เกษตร
ชุมชนประมง
เมืองท่องเที่ยว
นิคมอุตสาหกรรม
และพื้นที่ปากน้ำที่เชื่อมทะเล
ถ้าเกิดฝนสุดขั้ว
พื้นที่ลุ่มอาจท่วมเท่ากัน
แต่ผลกระทบไม่เท่ากัน
เกษตรกรรายย่อยอาจฟื้นตัวช้า
เมืองท่องเที่ยวเสียรายได้ทันที
ชุมชนปากน้ำอาจได้รับผลจากทั้งน้ำหลากและน้ำเค็ม
RBC จึงต้องแยก Hazard ออกจาก Vulnerability
2️⃣ คำถามปฏิบัติที่ต้องตอบ
ก่อนจะระบุว่า “พื้นที่นี้คือ RBC สูง”
เราควรถามอย่างน้อย 3 เรื่อง
🔹 ใครเสี่ยงก่อน?
พื้นที่ใดข้าม threshold ก่อนเมื่อฝนเกินค่าเฉลี่ย
🔹 ใครฟื้นตัวช้า?
รายได้สำรอง การเข้าถึงประกัน หรือแหล่งเงินทุนเป็นอย่างไร
🔹 พื้นที่ใดทำหน้าที่ shock absorber ของระบบ?
บางพื้นที่รับน้ำแทนเมือง
บางพื้นที่รองรับน้ำหลากตามธรรมชาติ
ถ้า shock absorber เปราะบาง
ระบบทั้งลุ่มน้ำจะอ่อนแอลง
3️⃣ กระบวนการที่ต้องทำก่อนสรุป
ดร.กอบเกียรติ ย้ำเสมอว่า
RBC ต้องตั้งอยู่บนกระบวนการที่ตรวจสอบได้
สำหรับลุ่มน้ำนี้ ควรผ่านอย่างน้อย
Socio-economic profiling รายอำเภอ/ตำบล
Exposure vs Adaptive capacity analysis
Participatory mapping กับชุมชน
Historical impact record (ไม่ใช่แค่ระดับน้ำ แต่รวมความเสียหาย)
Vulnerability ไม่ได้วัดจากระดับน้ำ
แต่วัดจากความสามารถในการรับมือและฟื้นตัว
4️⃣ ทำไม EP3 สำคัญต่อ FBC
เมื่อเราเริ่มเห็นว่า
พื้นที่ใดเปราะบางกว่า
พื้นที่ใดรับแรงกระแทกแทนระบบ
ข้อมูลนี้จะเชื่อมตรงไปยัง FBC ใน EP4
เพราะหน้าที่ของพื้นที่
ควรสอดคล้องกับความสามารถในการรับความเสี่ยง
ถ้าพื้นที่เปราะบางสูง
แต่ถูกคาดหวังให้ทำหน้าที่รับน้ำหลัก
ระบบกำลังสร้างความไม่เป็นธรรมโดยไม่ตั้งใจ
บทสรุปของ EP3
ลุ่มน้ำภาคใต้ฝั่งตะวันออกตอนบน
ไม่ควรถูกอ่านเพียงผ่านแผนที่ภูมิศาสตร์
แต่ต้องมี “Risk Map”
ที่รวมทั้ง Hazard และ Vulnerability
RBC จึงไม่ใช่เพียงชั้นข้อมูลภัยพิบัติ
แต่เป็นแผนที่ของความเปราะบางและความเป็นธรรม
ตอนหน้า เราจะขยับไปสู่คำถามที่ลึกขึ้นอีกขั้น
พื้นที่นี้ทำหน้าที่อะไรในระบบทั้งลุ่มน้ำ?
— ดร.น้ำใจ ณัฐณิชา
โฆษณา
- ดาวน์โหลดแอปพลิเคชัน
- © 2026 Blockdit
