🌊 RBC–FBC in the Upper East Coast Basin
EP4 — Organize by Function, Not by Ministry
🏞🏙🌾
ในสามตอนที่ผ่านมา
เราเริ่มจากงบดุลน้ำ
แปล Climate เป็น Risk
และทำความเข้าใจ Vulnerability
วันนี้เราจะขยับไปอีกขั้นที่สำคัญมาก
ลุ่มน้ำนี้ถูกจัดการ “ตามหน้าที่” หรือ “ตามหน่วยงาน”?
ดร.กอบเกียรติ เสนอแนวคิดที่ชัดเจนว่า
ถ้าเรายังจัดการลุ่มน้ำตามกระทรวง
ระบบจะยังคงแตกเป็นส่วน ๆ
แต่ถ้าเราจัดการตาม “หน้าที่ของพื้นที่”
เราจะเริ่มเห็น Basin Architecture
1️⃣ FBC เบื้องต้นของลุ่มน้ำภาคใต้ฝั่งตะวันออกตอนบน
จากภูมิประเทศและกิจกรรมทางเศรษฐกิจ
อาจตั้ง Functional Hypothesis ได้ว่า
🌲 F1 — พื้นที่ต้นน้ำและป่าอนุรักษ์
ทำหน้าที่รักษาสมดุลน้ำและระบบนิเวศ
🌾 F2 — พื้นที่เกษตรกรรม
ทำหน้าที่ผลิตอาหารและใช้ทรัพยากรน้ำหลัก
🏙 F3 — เมืองเศรษฐกิจ/ท่องเที่ยว
ทำหน้าที่สร้างรายได้และศูนย์กลางบริการ
🌿 F5 — พื้นที่ปากแม่น้ำ/ระบบนิเวศชายฝั่ง
ทำหน้าที่ buffer และรองรับการเปลี่ยนแปลงน้ำจืด–น้ำเค็ม
🌊 F6 — พื้นที่รับน้ำธรรมชาติ
ทำหน้าที่ shock absorber ของระบบ
แต่ทั้งหมดนี้ยังเป็นเพียง “Functional Hypothesis”
ไม่ใช่ข้อสรุปสุดท้าย
2️⃣ ทำไมต้องจัดตามหน้าที่
เมื่อเราเห็นว่า
พื้นที่หนึ่งทำหน้าที่ต้นน้ำ
อีกพื้นที่ทำหน้าที่เมือง
อีกพื้นที่ทำหน้าที่รับน้ำ
การจัดงบประมาณ
และการออกแบบโครงการ
ต้องสอดคล้องกับหน้าที่นั้น
ถ้า F6 ไม่ได้รับการดูแล
แต่ถูกคาดหวังให้รับน้ำแทนเมือง
ระบบจะเสียสมดุล
ถ้า F1 ถูกพัฒนาเกินศักยภาพ
ผลกระทบจะไหลลงมาทั้งลุ่มน้ำ
3️⃣ กระบวนการก่อนจะสรุป FBC
ดร.กอบเกียรติ ย้ำชัดว่า
ก่อนจะประกาศว่า “พื้นที่นี้คือ F6”
ต้องผ่านกระบวนการอย่างน้อย
Land use validation และ satellite analysis
Ecosystem service assessment
Overlay โครงสร้างพื้นฐาน (เขื่อน คลอง ถนน)
Cross-agency consultation
Public hearing เชิงหน้าที่ ไม่ใช่เชิงพื้นที่อย่างเดียว
FBC ต้องตรวจสอบได้
และอธิบายได้ว่าหน้าที่นั้นเกิดจากอะไร
4️⃣ เชื่อม RBC กับ FBC
เมื่อเรามี RBC จาก EP2–EP3
และมี FBC จาก EP4
คำถามสำคัญคือ
พื้นที่ที่มี Risk สูง
กำลังทำหน้าที่อะไรในระบบ?
ถ้า RBC สูงและ F6 ซ้อนกัน
ต้องมีมาตรการรองรับ
ถ้า RBC ต่ำแต่ F3 เป็นเมืองเศรษฐกิจ
ต้องมี trigger และ buffer ที่เหมาะสม
นี่คือจุดเริ่มต้นของ Basin Architecture
บทสรุปของ EP4
ลุ่มน้ำภาคใต้ฝั่งตะวันออกตอนบน
ไม่ควรถูกจัดการตามโครงสร้างราชการ
แต่ควรถูกจัดการตาม “หน้าที่ของพื้นที่”
FBC ไม่ใช่การแบ่งโซน
แต่คือการออกแบบสถาปัตยกรรมของลุ่มน้ำ
และสถาปัตยกรรมนี้
ต้องเกิดจากกระบวนการที่ตรวจสอบได้
ไม่ใช่จากความเห็นส่วนบุคคล
ตอนหน้า เราจะพูดถึงสิ่งที่ยากที่สุดใน SEA
การกล้าพูดเรื่อง Trade-Off อย่างเปิดเผย
— ดร.น้ำใจ ณัฐณิชา
โฆษณา
- ดาวน์โหลดแอปพลิเคชัน
- © 2026 Blockdit
