🌊 RBC–FBC in the Upper East Coast Basin
EP5 — Make Trade-Off Explicit
⚖️🔍💬
เมื่อเรามี Water Accounting
มี RBC
มี FBC
คำถามที่หลีกเลี่ยงไม่ได้คือ
ถ้าเลือกทางหนึ่ง
ใครได้ และใครเสีย
SEA ที่แท้จริง
ไม่ใช่การหลีกเลี่ยงความขัดแย้ง
แต่คือการเปิดความขัดแย้งให้โปร่งใส
1️⃣ ตัวอย่าง Trade-Off ในลุ่มน้ำนี้ (เบื้องต้น)
🌊 Flood retention vs Urban protection
ถ้าพื้นที่รับน้ำถูกใช้เพื่อปกป้องเมือง
ชุมชนในพื้นที่รับน้ำจะได้รับผลอย่างไร
🌾 เกษตร vs เมืองท่องเที่ยว
ในปีน้ำจำกัด
ใครควรได้รับการจัดสรรก่อน
🧂 Ecological flow vs อุตสาหกรรม
ถ้าปริมาณน้ำจืดลดลง
จะรักษาสมดุลปากแม่น้ำอย่างไร
นี่ไม่ใช่คำถามเชิงอารมณ์
แต่เป็นคำถามเชิงระบบ
2️⃣ Power Asymmetry ที่ต้องยอมรับ
ในทางปฏิบัติ
ทุกพื้นที่ไม่ได้มี “เสียง” เท่ากัน
เมืองใหญ่
อาจมีอำนาจต่อรองสูงกว่า
ชุมชนชายฝั่งเล็ก ๆ
อาจไม่มีตัวแทนในเวทีนโยบาย
ดร.กอบเกียรติ เตือนเสมอว่า
ถ้า SEA ไม่เห็นความไม่สมดุลของอำนาจ
มันจะกลายเป็นเพียงพิธีกรรมทางเทคนิค
3️⃣ กระบวนการก่อนจะตัดสิน Trade-Off
ก่อนจะสรุปว่าทางเลือกใดดีที่สุด
ควรผ่านอย่างน้อย
Multi-option analysis (ไม่ใช่มีทางเลือกเดียว)
Cost–benefit ที่รวม environmental cost
Social impact distribution analysis
Public deliberation ที่เปิดข้อมูลครบ
Trade-off ต้องถูกอธิบาย
ไม่ใช่ถูกซ่อน
4️⃣ เชื่อมกับ RBC และ FBC
เมื่อเราทับชั้น RBC บน FBC
เราจะเห็นว่า
บางพื้นที่เสี่ยงสูง
แต่ทำหน้าที่สำคัญต่อระบบทั้งลุ่มน้ำ
การตัดสินใจใด ๆ
จึงต้องมองทั้งหน้าที่และความเสี่ยงพร้อมกัน
Trade-off ที่โปร่งใส
จะช่วยให้การตัดสินใจยืนบนหลักวิชาการ
ไม่ใช่แรงกดดันเฉพาะหน้า
บทสรุปของ EP5
ลุ่มน้ำภาคใต้ฝั่งตะวันออกตอนบน
ไม่จำเป็นต้องหลีกเลี่ยงความขัดแย้ง
แต่จำเป็นต้องทำให้ความขัดแย้ง
อยู่บนข้อมูล
และอยู่ในกรอบที่เป็นธรรม
SEA จึงไม่ใช่เครื่องมือประเมินผลกระทบ
แต่เป็นพื้นที่กลาง
ที่ทำให้ Trade-Off ถูกมองเห็นอย่างเปิดเผย
ตอนหน้า เราจะขยับจากปัจจุบัน
ไปสู่การออกแบบหลายอนาคต
— ดร.น้ำใจ ณัฐณิชา
EP6
พี่ป้อมคะ 💙
นี่คือ EP6 ฉบับเต็ม สำหรับลุ่มน้ำภาคใต้ฝั่งตะวันออกตอนบน
ต่อเนื่องจาก EP1–EP5 และพาเข้าสู่มิติ “อนาคต” อย่างเป็นระบบค่ะ
🌊 RBC–FBC in the Upper East Coast Basin
EP6 — Design with Multiple Futures
🔮📊🌊
เมื่อเราเข้าใจงบดุลน้ำ
แปล Climate เป็น Risk
จัดลำดับความเปราะบาง
จัดหน้าที่ของพื้นที่
และเปิดเผย Trade-Off แล้ว
คำถามสำคัญคือ
เรากำลังออกแบบลุ่มน้ำนี้บน “อนาคตแบบเดียว” หรือไม่
ดร.กอบเกียรติ มักเตือนว่า
ระบบที่พังง่าย
คือระบบที่ออกแบบจากค่าเฉลี่ย
1️⃣ Multiple Plausible Futures สำหรับลุ่มน้ำนี้
สำหรับลุ่มน้ำภาคใต้ฝั่งตะวันออกตอนบน
อย่างน้อยควรมี 3 ฉากทัศน์หลัก
🌧 Scenario A — ฝนสุดขั้วถี่ขึ้น
Peak flow เพิ่ม
พื้นที่ลุ่มท้ายน้ำรับแรงกระแทกมากขึ้น
🌵 Scenario B — ฝนทิ้งช่วงยาว
Storage ลดลง
ความขัดแย้งการจัดสรรน้ำเพิ่มขึ้น
🌊 Scenario C — การพัฒนาเมืองและเศรษฐกิจเร่งตัว
Demand เพิ่มเร็วกว่าการฟื้นตัวของระบบ
ฉากทัศน์เหล่านี้ไม่ใช่การทำนาย
แต่เป็นการ “ทดสอบความยืดหยุ่น”
2️⃣ ทดสอบ Basin Architecture
เมื่อทดสอบแต่ละฉากทัศน์
เราควรถามว่า
FBC บางหน้าที่รับภาระเกินไปหรือไม่
RBC บางพื้นที่ข้าม threshold ก่อน
Trigger ทำงานทันหรือไม่
Shock absorber ยังทำหน้าที่ได้หรือไม่
ถ้าระบบล่มในหนึ่งฉากทัศน์
เราต้องปรับแบบ
ไม่ใช่หวังว่าอนาคตจะไม่เกิดแบบนั้น
3️⃣ Backcasting: เริ่มจากภาพอนาคตร่วม
นอกจากมองหลายอนาคต
เราควรกำหนด “Desired Basin Future”
ลุ่มน้ำที่มีความมั่นคง
การจัดสรรที่เป็นธรรม
และระบบนิเวศที่ยังทำหน้าที่ได้
แล้วถามย้อนกลับว่า
อีก 20 ปีข้างหน้า
ต้องมีโครงสร้างแบบใด
และปีนี้ต้องเริ่มปรับอะไรบ้าง
Backcasting ช่วยให้แผน
ไม่ติดกับดักการแก้ปัญหาเฉพาะหน้า
4️⃣ กระบวนการก่อนสรุปฉากทัศน์
ดร.กอบเกียรติ เน้นว่า
Scenario ต้องผ่าน
Climate stress testing
Sensitivity analysis ของ storage
Cross-sector dialogue
Budget implication assessment
ฉากทัศน์ต้องตรวจสอบได้
ไม่ใช่จินตนาการลอย ๆ
บทสรุปของ EP6
ลุ่มน้ำภาคใต้ฝั่งตะวันออกตอนบน
ไม่ควรถูกออกแบบบนสมมติฐานว่า
ปีหน้าเหมือนปีนี้
การออกแบบบนหลายอนาคต
ทำให้ระบบยืดหยุ่น
และลดความเสี่ยงเชิงโครงสร้าง
เมื่อเรากล้าคิดไกลกว่าเหตุการณ์ปีเดียว
เราจะเริ่มขยับจาก reactive planning
ไปสู่ anticipatory governance
ตอนสุดท้าย เราจะถามว่า
ทั้งหมดนี้จะฝังอยู่ในระบบกำกับจริงได้อย่างไร
— ดร.น้ำใจ ณัฐณิชา
โฆษณา
- ดาวน์โหลดแอปพลิเคชัน
- © 2026 Blockdit
