Blockdit Logo (Mobile)
E+ Psychology
•
23 ก.พ. เวลา 17:21 • ไลฟ์สไตล์

อารมณ์แยกเป็นส่วนชัดเป็นอะไรได้บ้าง (ตอนที่ 2/3)

เราสามารถแบ่งแยกอารมณ์ให้ละเอียดได้ขนาดไหน?
เนื้อหาในโพสต์นี้มีจะมีความต่อเนื่องมาจากโพสต์ที่แล้ว เพื่อให้เข้าใจบริบทได้มากขึ้น แนะนำให้กลับไปอ่านในโพสต์ก่อนหน้าตามลิงก์ด้านล่างนะ
ในปี ค.ศ. 1980 Plutchik ได้เสนอ "ทฤษฎีจิตวิวัฒนาการแห่งอารมณ์" (Psycho-Evolutionary Theory of Emotion) หรือ PET ขึ้นมา ซึ่งมันได้ถูกสร้างขึ้นมาจากมูลบททั้ง 10 ข้อ ดังต่อไปนี้
  • 1.
    แนวคิดเรื่องอารมณ์ใช้ได้กับสิ่งมีชีวิตทุกชนิด
  • 2.
    อารมณ์มีวิวัฒนาการ
  • 3.
    อารมณ์เกิดมาเพื่อความอยู่รอด
  • 4.
    องค์ประกอบบางชนิดของอารมณ์มีอยู่ในทุกสิ่งมีชิวิต
  • 5.
    อารมณ์ขั้นพื้นฐานมีจำนวนที่ไม่มากนัก
  • 6.
    อารมณ์อื่นที่เหลือ จะเกิดจากการผสมหรือสืบมา
  • 7.
    อารมณ์ขั้นพื้นฐานเป็นโครงสร้างสมมติฐานหรือสภาวะในอุดมคติ
  • 8.
    อารมณ์ขั้นพื้นฐานมีคู่ตรงข้าม
  • 9.
    อารมณ์มีระดับความคล้ายคลึงกันกับอารมณ์ชนิดอื่น
  • 10.
    อารมณ์มีระดับความรุนแรง
ซึ่ง "ทฤษฎีจิตวิวัฒนาการแห่งอารมณ์" ของเข้านี้ สามารถถูกทำให้เห็นภาพด้วย "วงล้อแห่งอารมณ์" (Wheel of Emotion) ดังภาพด้านล่างนี้
วงล้อแห่งอารมณ์
จาก "วงล้อแห่งอารมณ์" จะทำให้เราเห็นได้ว่า อารมณ์จะแบ่งออกเป็น 8 ขั้ว ไล่ทวนเข็มนาฬิกาจะได้เป็น สีเหลือง สีเขียวอ่อน สีเขียวเข้ม สีฟ้า สีน้ำเงิน สีม่วง สีแดง และสีส้ม ตามลำดับ
ขั้วที่อยู่ใกล้ ๆ กัน จะมีอารมณ์บางส่วนคล้าย ๆ กัน อาทิ สีเหลืองจะมีบางลักษณะที่คล้ายกับสีเขียว หรือ สีฟ้าจะมีบางลักษณะคล้ายกับสีน้ำเงิน เป็นต้น
อารมณ์สามารถผสมสีกันได้ สีเหลืองผสมกับสีเขียวอ่อนได้ความรัก สีน้ำเงินผสมกับสีม่วงได้ความเสียใจ เป็นต้น
ขั้วที่อยู่ตรงข้ามกัน จะเป็นอารมณ์ที่ตรงกันข้ามกัน กล่าวคือ อาทิ อารมณ์สีเหลืองก็จะตรงกันข้ามกับอารมณ์สีน้ำเงิน
อารมณ์ในหนึ่งขั้ว จะมีอยู่ 3 ระดับความรุนแรง โดยด้านนอกสุดจะมีระดับความรุนแรงที่ต่ำที่สุด ในขณะที่ด้านในสุดจะมีระดับความรุนแรงที่สูงที่สุด อาทิ ตรงที่ขั้วสีแดง ความเดือดดาลจะรุนแรงมากที่สุด รองลงมาคือความโกรธ และความรำคาญ จะมีความรุนแรงที่ต่ำที่สุด
ลำดับเหตุการณ์ที่ซับซ้อนและเป็นไปได้ที่เกี่ยวข้องกับพัฒนาการทางด้านอารมณ์
นอกจากนี้ Plutchik ก็ยังได้เสนอว่า อารมณ์ต่าง ๆ ของมนุษย์ (และสัตว์ชนิดอื่น ๆ) จะมีกลไลดังภาพทางด้านบนนี้ ซึ่งเราจะสามารถสังเกตได้ว่า อารมณ์เป็นสิ่งที่มีไว้เพื่อความอยู่รอดของมนุษย์และสัตว์จริง ๆ (ตามสิ่งที่ Plutchik ได้เสนอไว้)
อ้างอิง:
"ทฤษฎีจิตวิวัฒนาการแห่งอารมณ์"
Plutchik, R. (1980). A general psychoevolutionary theory of emotion. In Theories of emotion (pp. 3-33). Academic press.
"พัฒนาการของอารมณ์"
Plutchik, R., & Kellerman, H. (Eds.). (2013). Theories of emotion (Vol. 1). Academic press.

ดูเพิ่มเติมในซีรีส์

โฆษณา