Blockdit Logo (Mobile)
E+ Psychology
•
22 ก.พ. เวลา 14:48 • ไลฟ์สไตล์

อารมณ์แยกเป็นส่วนชัดเป็นอะไรได้บ้าง? (ตอนที่ 1/3)

เราจะสามารถจำแนกอารมณ์ให้มีความละเอียดได้ขนาดไหนและอย่างไร?
โพสต์นี้จะมีเนื้อหาเชื่อมโยงกับโพสต์ก่อนหน้าดังลิงก์ด้านล่าง กล่าวคือ โพสต์ที่แล้วกล่าวถึงอารมณ์ที่มี "ลักษณะต่อเนื่อง" (Continuous) หรือ "คลุมเครือ" (Fuzzy) ซึ่งจะตรงกันข้ามกับโพสต์นี้ที่จะกล่าวถึงอารมณ์แบบ "แยกเป็นส่วนชัด" (Discrete) อารมณ์แต่ละชนิดจะถูกระบุแยกออกจากกัน
ในปี ค.ศ. 1962 Tomkins ได้เสนอ "ทฤษฎีอารมณ์แสดงออก" (Affect theory) ซึ่งเขาได้กล่าวไว้ว่า อารมณ์แสดงออกเป็นสิ่งที่ติดตัวมนุษย์มาตั้งแต่กำเนิดด้วยจำนวนที่จำกัด และการแสดงออกของอารมณ์นั้น ๆ จะถูกกระทำผ่านสีหน้า
ทฤษฎีอารมณ์แสดงออก
ซึ่ง "อารมณ์แสดงออก" ก็จะถูกแบ่งออกเป็น 9 ชนิด มีแบบที่เป็นบวก 2 ชนิด แบบที่เป็นกลาง 1 ชนิด และแบบที่เป็นลบ 6 ชนิด ดังภาพด้านบนนี้ โดยที่จะมีเฉพาะ "ความประหลาดใจ" หรือ "การสะดุ้ง" ที่มนุษย์จะรีเซ็ตแรงกระตุ้น แทนการมีแรงกระตุ้นเพื่อกระทำอะไรบางอย่าง
ต่อมาในปี ค.ศ. 1971 Izard ได้เสนอ "ทฤษฎีอารมณ์แตกต่าง" (Differential Emotions Theory) หรือ DET ขึ้นมา เขาได้กล่าวว่า อารมณ์แต่ละชนิดมีลักษณะที่แยกขาดออกจากกันอย่างชัดเจน
เขาได้เสนอ "มาตรอารมณ์แตกต่าง" (Differential Emotion Scale) หรือ DES เพื่อจำแนกอารมณ์แต่ละชนิด โดยอารมณ์หลักทั้ง 10 ชนิด จะประกอบจากอารมณ์ย่อยอยู่ 3 ตัวต่อชนิดหลัก ดังภาพด้านล่างนี้
มาตรอารมณ์แตกต่าง
สำหรับวิธีการประเมินอารมณ์ จะใช้วิธีเทียบอารมณ์ย่อย ๆ ของอารมณ์หลักแต่ละตัว แล้วให้คะแนนว่ามีอารมณ์ดังกล่าวหรือไม่ ระหว่าง 1 (ไม่เห็นด้วยอย่างยิ่ง) ไปถึง 5 (เห็นด้วยอย่างยิ่ง) สิ่งที่ได้จะเป็นแผนภาพเรดาร์ดังภาพตัวอย่างด้านล่างนี้
แผนภาพเรดาร์ของอารมณ์ ในฐานะตัวอย่าง
โดยสาเหตุที่ต้องประเมินและแสดงผลเช่นนั้น ก็เพราะอารมณ์ของมนุษย์สามารถเกิดขึ้นได้พร้อมกันหลายตัวในระดับที่แตกต่างกันได้นั่นเอง
อ้างอิง:
"ทฤษฎีอารมณ์แสดงออก"
Frank, A. J., & Wilson, E. A. (2020). A Silvan Tomkins handbook: Foundations for affect theory. U of Minnesota Press.
"การแสดงออกทางสีหน้าสำหรับอารมณ์แสดงออกต่าง ๆ"
Nathanson, D. L. (2015). Shame and pride: Affect, sex, and the birth of the self. WW Norton & Company.
"ทฤษฎีอารมณ์แตกต่าง"
Izard, C. E. (2013). Patterns of emotions: A new analysis of anxiety and depression. Academic Press.
"มาตรอารมณ์แตกต่าง"
Izard, C. E., & Read, P. B. (Eds.). (1982). Measuring emotions in infants and children: based on seminars sponsored by the Committee on Social and Affective Development During Childhood of the Social Science Research Council (Vol. 1). Cambridge University Press.

ดูเพิ่มเติมในซีรีส์

โฆษณา