Blockdit Logo (Mobile)
จิตวิทยา E+
•
26 ก.พ. เวลา 08:19 • หนังสือ

อารมณ์ชนิดต่าง ๆ ตอนที่ 1/3 ตั้งแต่ตัวอักษร A ถึง E

จาก "หนังสือแห่งอารมณ์มนุษย์: สารานุกรมแห่งความรู้สึกตั้งแต่ความโกรธสู่ความโหยหาการเดินทาง" (The book of human emotions: An encyclopedia of feeling from anger to wanderlust) พร้อมทั้งบอกความหมาย
เนื้อหาในโพสต์นี้มีความต่อเนื่องกับโพสต์ที่แล้ว ที่อธิบายถึงอารมณ์ชนิดต่าง ๆ เพื่อให้เข้าใจเนื้อหาได้ดีขึ้น แนะนำให้ลองกลับไปอ่านตามลิงก์ด้านล่างนี้ก่อนนะ
ก่อนที่เราจะมาไล่ดูอารมณ์แต่ละชนิด เราต้องเข้าใจก่อนนะว่า อารมณ์ขั้นพื้นฐานของมนุษย์ตามที่ Ekman ได้กล่าวไว้ จะมีอยู่ทั้งสิ้นเพียงแค่ 7 ชนิดเท่านั้น ได้แก่:
  • 1.
    ความโกรธ (Anger)
  • 2.
    ความกลัว (Fear)
  • 3.
    ความประหลาดใจ (Surprise)
  • 4.
    ความเศร้า (Sadness)
  • 5.
    ความขยะแขยง (Disgust)
  • 6.
    ความดูถูกเหยียดหยาม (Contempt)
  • 7.
    ความสุข (Happiness)
อารมณ์นอกเหนือจากนั้น จะมีคุณสมบัติไม่ครบตามเกณฑ์ที่ Ekman ได้ระบุไว้ เช่น ขึ้นอยู่กับบริบททางวัฒนธรรม เกิดจากอารมณ์หลายชนิดมาผสมกัน มีระดับความรุนแรงที่ต่างกัน เป็นต้น
อารมณ์ทั้งหมดจากหนังสือ มีอยู่ 154 ชนิด ซึ่งเยอะเกินกว่าที่จะยัดในโพสต์นี้ได้ ฉะนั้นเราจะเลือกแค่ตั้งแต่ตัวอักษร A ถึง E รวมทั้งสิ้น 51 ชนิดไปก่อน แล้วจะค่อย ๆ ทยอยไล่อารมณ์ชนิดที่เหลือทีหลัง
ส่วนการแปลเป็นภาษาไทยนั้น เราจะพยายามรักษารากศัพท์และความหมายให้สอดคล้องกับภาษาต้นทางให้ได้มากที่สุด จากความรู้ด้านภาษาที่เราพอมีอยู่นะ!
ตัวอักษร A:
1. ความอภิมาน (Abhiman / अभिमान)
คือ ความรู้สึกหยิ่งยโส ที่มองสิ่งต่าง ๆ ว่าเป็นของตน เช่น นี่คือตัวกู เป็นของของกู
2. ความนิราทร (Acedia / ἀκηδία)
คือ ความรู้สึกเฉื่อยชา แบบไม่คิดที่จะสนใจความเป็นไปของสิ่งต่าง ๆ รอบตัว
3. ความโหยหาพฤติกรรมหวาน (Amae / 甘え)
คือ ความรู้สึกแบบสิ้นหวังที่ต้องการได้รับการดูแลเอาใจใส่
4. โรคกลัวการถูกเข้าใจผิด (Ambiguphobia)
คือ ความรู้สึกที่ต้องอธิบายบางสิ่งมากเกินไป เพราะกลัวการถูกปฏิเสธ การถูกทิ้ง
5. ความโกรธ (Anger)
คือ ความรู้สึกต้องการทำลายหรือกำจัดภัยคุกคาม
6. ความคาดหวัง (Anticipation)
คือ ความรู้สึก "อยาก" เจอสถานการณ์ที่ได้คาดการณ์ไว้ในอนาคต
7. ความวิตกกังวล (Anxiety)
คือ ความรู้สึก "ไม่อยาก" เจอสถานการณ์ที่ได้คาดการณ์ไว้ในอนาคต
8. ความไร้อารมณ์ (Apathy)
คือ ความรู้สึกอารมณ์ใด ๆ เลย ไม่บวก ไม่ลบ เหมือน ๆ กับว่าเราตายด้าน
9. เสียงเรียกแห่งความว่างเปล่า (L'appel du vide)
คือ ความรู้สึกเงียบเชียบ ที่เกิดขึ้นเมื่อเราอยู่บนที่สูง แล้วก้มมองไปที่พื้นด้านล่าง
10. อารมณ์ค้างจากการอยู่ร่วมกับแขก (Awumbuk)
คือ ความรู้สึกว่างเปล่า เฉื่อยชา จากการที่รู้ว่าแขกของเราเดินทางออกไปแล้ว
ตัวอักษร B:
11. ความมึนงง (Bafflement)
คือ ความรู้สึกมึนจากการรับรู้สิ่งที่ซับซ้อน แต่ก็พอพยายามค่อย ๆ คิดได้
12. ความใคร่จูบ (Basorexia)
คือ ความรู้สึกต้องการที่จะจูบใครสักคนหนึ่งแทบตลอดเวลา
13. ความมึนตึง (Befuddlement)
คือ ความรู้สึกมึนจากการรับรู้สิ่งที่ซับซ้อน แต่ถึงขั้นสมองตื้อ คิดอะไรไม่ออก
14. ความมึนหลง (Bewilderment)
คือ ความรู้สึกมึนจากการรับรู้สิ่งที่ซับซ้อน จนเข้าใจสิ่งนั้น ๆ ไปผิดทิศผิดทาง
15. ความเบื่อหน่าย (Boredom)
คือ ความรู้สึกไม่อยากสนใจสิ่งหนึ่ง ๆ
16. ความอยากไถล้ำ (Brabant)
คือ ความรู้สึกต้องการค่อย ๆ ล้ำขอบเขตของคน ๆ หนึ่ง เพื่อทดสอบ อาทิ ค่อย ๆ แหย่คน ๆ หนึ่งไปเรื่อย ๆเพื่อดูว่า ต้องแหย่ไปเท่าไร คนนั้นถึงจะเริ่มโกรธ
17. ความใคร่กกไข่ (Broodiness)
คือ ความรู้สึกของสัตว์จำพวกนก ที่อยากจะนั่งกกไข่แทบตลอดเวลา
ตัวอักษร C:
18. ความสงบ (Calm)
คือ ความรู้สึกไม่มีความกังวล ความโกรธ และอารมณ์รุนแรงตัวอื่น ๆ
19. ความไร้กังวล (Carefree)
คือ ความรู้สึกปราศจากความกังวลและภาระหน้าที่
20. ความแจ่มใส (Cheerfulness)
คือ ความรู้สึกดีและมองโลกในแง่บวก แบบที่สังเกตได้ชัดเจนจากคนอื่น
21. ความใส่อารมณ์มากเกิน (Cheesiness)
คือ การแสดงออกทางอารมณ์ที่คนอื่นสังเกตเห็นก็รู้ว่ามากเกินเบอร์ อาทิ ในละคร ที่ตัวเอกแสดงอารมณ์โกรธ อารมณ์อิจฉา ที่ดูมากเกินกว่าที่มนุษย์ทั่วไปจะทำ
22. โรคกลัวที่แคบ (Claustrophobia)
คือ ความรู้สึกอึดอัดเหมือนจะหายใจไม่ออก เมื่อต้องอยู่ในที่แออัดหรือคับแคบ
23. ความจุกเสียดโคลงเคลง (Collywobbles)
คือ ความรู้สึกวิตกกังวลขณะที่เกิดอาการคลื่นไส้ อาทิ รู้สึกกังวลตอนที่อยากอาเจียน
24. ความสบาย (Comfort)
คือ ความรู้สึกที่ปราศจากความเจ็บและการฝืนทางร่างกาย
25. ความเห็นอกเห็นใจ (Compassion)
คือ ความรู้สึกห่วงใยต่อความทุกข์ของผู้อื่น
26. ความเป็นคู่มิตร (Compersion)
คือ ความรู้สึกดี เมื่อรู้ว่าคู่ของเรา (เพื่อน แฟน ฯลฯ) มีอะไรดี ๆ เกิดขึ้นในชีวิต
27. ความมั่นใจ (Confidence)
คือ ความรู้สึกว่า ตนเองสามารถพึ่งพาบางคนหรือบางสิ่งได้
28. ความดูถูกเหยียดหยาม (Contempt)
คือ ความรู้สึกที่ควรด้อยค่าคน ๆ หนึ่ง ให้มีสถานะต่ำกว่าตนเอง
29. ความสันโดษ (Contentment)
คือ ความรู้สึกพึงพอใจในสิ่งที่ตนเองนั้นมี
30. ความกล้าหาญ (Courage)
คือ ความรู้สึกที่สามารถกระทำสิ่ง ๆ หนึ่งได้ แม้ว่าสิ่ง ๆ นั้นจะสร้างความหวาดกลัว
31. ความอยากรู้อยากเห็น (Curiosity)
คือ ความปรารถนาที่ต้องการรู้หรือเรียนรู้บางสิ่ง
32. โรคกลัวการเจ็บป่วยทางไซเบอร์ (Cyberchondria)
คือ ความรู้สึกหมกมุ่นเรื่องสุขภาพผ่านการค้นหาเนื้อหาด้านสุขภาพในอินเทอร์เน็ต
ตัวอักษร D:
33. ความปิติยินดี (Delight)
คือ ความรู้สึกพึงพอใจอย่างท่วมท้น
34. ความตื่นตาในต่างแดน (Dépaysement)
คือ ความรู้สึกสับสน ช็อก ตื่นเต้น ฯลฯ จากการที่ได้ไปอยู่ในต่างแดนที่ไม่คุ้นเคย
35. ความปรารถนา (Desire)
คือ ความรู้สึกต้องการมีบางสิ่ง หรือต้องการให้บางสิ่งเกิดขึ้น
36. ความสิ้นหวัง (Despair)
คือ ความรู้สึกเหมือนไม่มีความหวังหลงเหลืออยู่เลย
37. ความซึมเศร้า (Depression)
คือ ความรู้สึกไร้แรงกระตุ้นที่จะกระทำสิ่งอื่นใดอย่างรุนแรง
38. ความอยากสาบสูญ (Disappear)
คือ ความรู้สึกอยากให้ไม่มีตัวตนของเราปรากฏให้เห็นบนโลกอีก
39. ความผิดหวัง (Disappointment)
คือ ความรู้สึกแย่ จากการที่สิ่งที่เกิดขึ้น ไม่ได้เป็นไปตามที่ได้คาดหวังไว้
40. ความขุ่นเคือง (Disgruntlement)
คือ ความรู้สึกรำคาญในสิ่งที่สร้างความไม่น่าพึงพอใจ
41. ความขยะแขยง (Disgust)
คือ ความรู้สึกอยากผลักหรือหนึออกจากสิ่งที่สร้างความน่ารังเกียจดั่งสิ่งปฏิกูล
42. ความเศร้าแบบไม่ทันได้ตั้งตัว (Dismay)
คือ ความทุกข์ใจที่เกิดจากเหตุการณ์ที่เราไม่ได้คาดคิดว่าจะเกิดขึ้น
43. ความว่างเปล่าที่แสนสุข (Dolce far niente)
คือ ความรู้สึกสุขสบายจากการที่ไม่ได้ทำอะไรทั้งสิ้น
44. ความสะพรึงกลัว (Dread)
คือ ความกลัวหรือความวิตกกังวลอย่างรุนแรง
ตัวอักษร E:
45. ความปลื้มปิติอย่างเหลือล้น (Ecstasy)
คือ ความรู้สีกดีอย่างท่วมท้น ราวกับว่า จะเป็นสิ่งที่เจอได้ครั้งเดียวในชีวิต
46. ความขวยเขิน (Embarrassment)
คือ ความรู้สึกประหม่า อาจจะมาจากการทำอะไรผิดพลาด ไม่ก็มีคนมาชื่นชม
47. ความเข้าอกเข้าใจ (Empathy)
คือ ความรู้สึกที่มีความสามารถ ที่จะทำความเข้าและแบ่งปันความรู้สึกให้ผู้อื่น
48. ความริษยา (Envy)
คือ ความรู้สึกไม่พอใจหรือโหยหา อยากได้ในสิ่งที่คนอื่นได้
49. ความเคลิบเคลิ้ม (Euphoria)
คือ ความรู้สึกในขณะที่กำลังอยู่ในสภาวะที่มีความสุขหรือตื่นเต้นอย่างรุนแรง
50. ความฉุนเฉียว (Exasperation)
คือ ความรู้สึกหงุดหงิดหรือรำคาญอย่างรุนแรง
51. ความตื่นเต้น (Excitement)
คือ ความรู้สึกกระตือรือร้นและมุ่งมั่นอย่างสูง
อ้างอิง:
"อารมณ์ขั้นพื้นฐานของมนุษย์"
Ekman, P., & Cordaro, D. (2011). What is meant by calling emotions basic. Emotion review, 3(4), 364-370.
"หนังสือสารานุกรมอารมณ์"
Smith, T. W. (2015). The book of human emotions: An encyclopedia of feeling from anger to wanderlust. Profile books.

ดูเพิ่มเติมในซีรีส์

โฆษณา