ลูกกวาด ภูมิปัญญาขนมไทยที่ลำบากนิ้วคนทำ
ขนมหวานเม็ด ๆ หยิบเอาปากอม ๆ ดูดเอารสหวานหรือบางคนอาจจะเคี้ยวไปเลย นับว่าเป็นอีกหนึ่งขนมที่ได้รับความนิยมสูง และยังคงหลงเหลือมาจนถึงปัจจุบัน บางคนอาจจะเรียกสิ่งนี้ว่าลูกอม บางคนอาจจะเรียกว่า "ลูกกวาด" ซึ่งในความเป็นจริงนั้น ลูกกวาดนับว่าเป็นอะไรที่ต่างไปจากลูกอมพอสมควร
หลายคนอาจจะนึกไม่ออกว่าลูกกวาดไทยมันหน้าตาเป็นแบบไหน พูดตรง ๆ ขนาดภาพที่เราจะหยิบมาใช้ก็ยังหายากเลย โดยถ้าให้พูดถึงลูกกวาดที่ผู้คนน่าจะคุ้นตามากที่สุดก็คือชิ้นส่วนสีขาว ๆ ที่ประดับอยู่กับขนมดาราทอง หรือขนมทองเอกกระจัง แบบในภาพนั่นเอง
วัฒนธรรมของลูกกวาดลูกอมในหลากหลายพื้นที่ของเอเชีย พบว่าเป็นการรับเอาอิทธิพลมาจากโลกตะวันตกเป็นหลัก อย่างเช่นในญี่ปุ่นที่รับเอาลูกกวาดหลากสีอย่าง “คมเปโตะ” จากโปรตุเกสเข้ามา แต่สำหรับลูกกวาดในไทยนั้นไม่ได้ปรากฏหลักฐานชัดเจนว่ารับมาจากชาวตะวันตกหรือไม่อย่างไร ซึ่งถ้าหากดูสูตรของลูกกวาดชาวบ้านนั้นจะเป็นลักษณะของกะทิผสมกับน้ำตาลปึกแล้วกวนเข้าด้วยกันจนเหนียว แต่ทั้งนี้ลูกกวาดแบบชาวบ้านฟังดูเป็นอะไรที่ไม่ได้ซับซ้อนมาก แต่ถ้าหากเราไปดูสูตรลูกกวาดในวังจะพบว่ามันหลากขั้นตอนและดูยากกว่ากันเยอะ
ในบันทึกของหม่อมหลวงเนื่อง นิลรัตน์ กล่าวถึงการทำลูกกวาดตามตำรับในวังซึ่งน่าจะเป็นสูตรขนมของสายพระวิมาดาเธอ พระองค์เจ้าสายสวลีภิรมย์ กรมพระสุทธาสินีนาฏ ปิยมหาราชปดิวรัดา ซึ่งเล่าว่ามีความพิถีพิถันสูง อีกทั้งกรรมวิธีการทำที่ดูลำบากอยู่ไม่น้อย โดยระบุว่า "…เอาเม็ดแตงโมมากะเทาะเปลือกออก เอาแต่เนื้อข้างใน ถั่วแขก ถั่วเหลือง ถั่วลิสง เม็ดบัว เอามาคั่ว ทําให้สุกก่อน แล้วจึงเอามาใส่ในกระทะทอง
ซึ่งตั้งอยู่บนเตาไฟอ่อน ๆ เอาน้ำตาลเชื่อมข้น ๆ พรมให้ทั่ว เอานิ้วเราทั้ง 5 นิ้ว คนกลับไปกลับมาในกระทะที่ร้อนบนเตาจนกว่าน้ำตาลจะแห้งจับเม็ดขาว ถ้ายังไม่เกิดเป็นหนามแหลม ๆ ก็เอาน้ำตาลพรมลงไปอีก จนน้ำตาลจับตามผิวถั่วเป็นหนามแหลมฟูขึ้นมาทั่วกัน…"
จากคำอธิบายจะเห็นว่าเป็นการใช้นิ้วคนจริง ๆ แบบไม่ได้ป้องกันอะไรเลยไปกวาดไปกวนน้ำตาลอยู่ในกระทะร้อน ๆ ซึ่งแน่นอนว่าอันตราย ซึ่งในบันทึกของหม่อมหลวงเนื่องก็ยังกล่าวด้วยว่า "...คนทำเอาปลายนิ้วมือถูไปถูมากับก้นกระทะทองที่ร้อน หนังปลายนิ้วมือสึกไป ๆ จนบางเข้าทุกที เอามือบีบปลายนิ้วเลือดจะซึมออกมาซิบ ๆ เมื่อมือบางถึงขั้นนี้ก็ต้องเลิกทำ เอาคนอื่นมาเปลี่ยนแทน คนอื่นเป็นอีกก็เปลี่ยนอีก..." ชี้ให้เห็นว่าลูกกวาดของไทยนั้นมีวิธีการที่ยากลำบาก
ทั้งนี้เมื่ออ่านคำอธิบายแล้วจะเห็นว่าลักษณะของลูกกวาดไทยนั้นมีการใส่พวกเม็ดแตงโมหรือถั่วไปเป็นไส้ ชวนให้นึกถึงขนมอย่างซกซาในสำรับจันอับหรือแต้เหลี้ยว แต่ในเรื่องของรูปทรงมันมีหนามแหลมชวนให้นึกถึงคมเปโตะของทางญี่ปุ่นด้วย ซึ่งวิธีการของคมเปโตะในการทำให้ลูกกวาดมีเกล็ดหนามนั้นเกิดจากการใช้กระทะขอบสูงหรือเตาหมุนเหวี่ยงให้ลูกกวาดเกิดหนามแหลมขึ้นมา สะท้อนให้เห็นถึงวิธีการที่แตกต่างกันไปตามท้องที่ด้วย
#จานโปรด #ลูกอม #ลูกกวาด #BBL #BangkokBank #ธนาคารกรุงเทพ
โฆษณา
- ดาวน์โหลดแอปพลิเคชัน
- © 2026 Blockdit
