Giant Virus จะเป็นกุญแจสู่โรคระบาดครั้งใหม่หรือไม่
ปัจจุบันไวรัสไม่ใช่คำใหม่ของคนโดยทั่วไปอีกแล้ว การเข้ามาของโควิดทำให้เรารู้จักและเข้าใจธรรมชาติของไวรัสมากครั้ง ทั้งสำหรับบุคลากรทางการแพทย์ นักวิทยาศาสตร์ รวมไปถึงประชาชนทั่วไป
แต่อย่างนั้นธรรมชาติก็ไม่เคยหยุด Surprise มนุษยชาติ ในโลกแห่งจุลชีววิทยายังมีเรื่องชวนฉงนอีกมากมาย
Giant Virus คือหนึ่งในนั้น โดยทั่วไปเราเข้าใจว่าไวรัสมีขนาดเล็กกว่าแบคทีเรียและเชื้อรามาก แต่ไวรัสบางชนิดก็มีขนาดใหญ่จนมองเห็นด้วยกล้องจุลทรรศน์ธรรมดาได้ เราเรียกพวกนี้ว่าเป็นไวรัสยักษ์ (giant virus) เช่น Pandoravirus, Megavirus, Mimivirus
นอกจากขนาดที่ใหญ่กว่าแล้ว สารพันธุกรรมของ Giant Virus มีความซับซ้อนกว่าไวรัสธรรมดาอย่างมาก โดยส่วนใหญ่ดีเอ็นเอสายคู่ที่มีขนาดจีโนมตั้งแต่ 200,000 ไปจนถึงมากกว่า 2.5 ล้านคู่เบส ความซับซ้อนนี้ไม่ได้จำกัดอยู่เพียงแค่ขนาด แต่ยังรวมถึงการมียีนที่ทำหน้าที่แปลรหัสพันธุกรรม (Translation machinery) ซึ่งเป็นคุณสมบัติที่เคยเชื่อว่ามีอยู่เฉพาะในเซลล์สิ่งมีชีวิตเท่านั้น
Mimivirus คือชื่อที่ถูกพูดถึงเยอะที่สุดเกี่ยวกับ Giant virus มีความโดดเด่นด้วยการมีเส้นใย (Fibrils) ยาวประมาณ 120-140 นาโนเมตรปกคลุมรอบ capsid ซึ่งเส้นใยเหล่านี้ประกอบด้วยไกลโคโปรตีนที่ช่วยในการยึดเกาะกับโฮสต์และอาจช่วยในการพรางตัวเพื่อเลียนแบบแบคทีเรีย. ในขณะที่ Pandoravirus และ Pithovirus มีรูปร่างคล้ายคนโทโบราณ (Amphora) ซึ่งมีความแตกต่างทางวิวัฒนาการอย่างสิ้นเชิงจากโครงสร้างทรงยี่สิบหน้า (Icosahedral) ของไวรัสส่วนใหญ่
แม้ว่าโฮสต์ตามธรรมชาติของไวรัสยักษ์จะเป็นอะมีบาอิสระ (Free-living amoebae) เช่น Acanthamoeba แต่มีหลักฐานที่เพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่องว่ามนุษย์อาจได้รับเชื้อและก่อโรคในระบบทางเดินหายใจได้ หลักฐานทางคลินิกที่เชื่อมโยงไวรัสยักษ์กับโรคปอดอักเสบเริ่มชัดเจนขึ้น การศึกษาในผู้ป่วยปอดอักเสบที่ต้องใช้เครื่องช่วยหายใจพบว่ามีการตรวจพบดีเอ็นเอของ Mimivirus ในตัวอย่างจากทางเดินหายใจ
นอกจากนี้กรณีศึกษาที่สำคัญที่สุดคือการแยกเชื้อไวรัสสายพันธุ์ LBA111 จากหญิงชราอายุ 72 ปีในประเทศตูนิเซียที่มาด้วยอาการปอดอักเสบรุนแรง. ผลการตรวจทางรังสีทรวงอกพบการทึบแสง (Consolidation) ที่ปอดขวาล่าง และผลการตรวจหาเชื้อก่อโรคมาตรฐานอื่นๆ (เช่น Legionella pneumophila, Streptococcus pneumoniae) ให้ผลเป็นลบ.
การที่ทีมวิจัยสามารถแยก Giant Virus ที่มีชีวิตจากตัวอย่าง Bronchial aspiration และพบว่าซีรั่มของผู้ป่วยมีปฏิกิริยาจำเพาะต่อโปรตีนของ Giant Virus ถึง 21 ชนิด เป็นการพิสูจน์ตามหลักเกณฑ์ของ Koch (Koch's postulates) ว่าไวรัสยักษ์เป็นสาเหตุหนึ่งของโรคปอดอักเสบในมนุษย์
แม้จะยังไม่มีหลักฐานชัดเจนว่า Giant Virus จะสามารถก่อโรคที่รุนแรงเป็นวงกว้างในมนุษย์ แต่เราอยู่ในยุคที่เคยเห็นโควิดกับ HIV รวมตัวและกลายพันธุ์ นำมาสู่การระบาดระลอกใหม่มาแล้ว ดังนั้นส่วนตัวผมคิดว่า ไม่มีอะไรที่เป็นไปไม่ได้ครับ แต่ก็ยังไม่ควรแตกตื่น หรือรีบร้อนหาทางป้องกันทันที เพียงแต่จับตาและเรียนรู้จากมัน
เพื่อให้เราเข้าใจ Giant Virus ได้อย่างถ่องแท้
อ้างอิง
La Scola B, Marrie TJ, Auffray JP, Raoult D. Mimivirus in pneumonia patients. Emerg Infect Dis. 2005 Mar;11(3):449-52. doi: 10.3201/eid1103.040538. PMID: 15757563; PMCID: PMC3298252.
Katzourakis, A., Aswad, A. The origins of giant viruses, virophages and their relatives in host genomes. BMC Biol 12, 51 (2014). https://doi.org/10.1186/s12915-014-0051-y
Callaway, E. CRISPR-like ‘immune’ system discovered in giant virus. Nature (2016). https://doi.org/10.1038/nature.2016.19462
- 2
โฆษณา
- ดาวน์โหลดแอปพลิเคชัน
- © 2026 Blockdit
