Blockdit Logo (Mobile)
ร้อยเรื่องหลากมุมกับ ภก.ปราโมทย์
•
10 มี.ค. เวลา 14:29 • ข่าว

แพ้ยาสลบคืออะไร ทำไมต้องระวัง 14 นามสกุล

จากกรณีการผ่าตัดที่เกิดอาการข้างเคียงรุนแรงขึ้น ทำให้ชื่อของ Malignant Hyperthermia หลุดออกมาถึงหน้าสื่อ และยิ่งตื่นตกใจเข้าไปอีก เมื่อพบว่ามีจำนวนอย่างน้อย 14 นามสกุล ทำให้เกิดคำถามขึ้นมากมาย เช่น แล้วคนที่มีสายเลือดเกี่ยวข้องเสี่ยงด้วยไหม แล้วโรคประจำตัวอะไรที่เสี่ยงจะเกิดภาวะ Malignant Hyperthermia อีกหรือไม่
ภาวะ Malignant Hyperthermia (MH) เป็นภาวะผิดปกติที่มีการถ่ายทอดทางพันธุกรรมแบบยีนเด่น (autosomal dominant) การกลายพันธุ์ในยีน RYR1 ส่งผลให้โปรตีน RyR1 มีความไวต่อสิ่งกระตุ้นมากกว่าปกติ หรือมีกลไกการปิดช่องแคลเซียมที่บกพร่อง เมื่อได้รับยาสลบกลุ่ม Halogenated หรือ Succinylcholine สารเหล่านี้จะไปจับกับช่อง RyR1 ที่ผิดปกติ ทำให้เกิดการหลั่งแคลเซียมออกมาอย่างต่อเนื่องและไม่สามารถควบคุมได้ (Uncontrolled calcium release)
การเพิ่มขึ้นของแคลเซียมใน Myoplasm อย่างรุนแรงส่งผลให้เกิดการหดตัวของกล้ามเนื้อ กระตุ้นกระบวนการ Glycogenolysis การผลิตก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์สูงขึ้นอย่างมาก ร่างกายขาดออกซิเจน และพลังงานสำรองหมดลง เซลล์กล้ามเนื้อจะไม่สามารถรักษาความสมดุลของไอออนและเยื่อหุ้มเซลล์ไว้ได้ นำไปสู่ภาวะกล้ามเนื้อสลาย (Rhabdomyolysis)
Creatine Kinase (CK) จะรั่วไหลเข้าสู่กระแสเลือด ภาวะโพแทสเซียมในเลือดสูง (Hyperkalemia) อาจทำให้เกิดภาวะหัวใจเต้นผิดจังหวะรุนแรงและหัวใจหยุดเต้น ในขณะที่ไมโอโกลบินอาจไปอุดตันในหลอดเลือดฝอยของไต นำไปสู่ภาวะไตวายเฉียบพลัน โดยอาการที่พบได้ก็คือ ไข้ขึ้นอย่างรวดเร็ว อาจสูงมากกว่า 40–43 องศาเซลเซียส กล้ามเนื้อแข็งเกร็ง โดยเฉพาะบริเวณขากรรไกร หัวใจเต้นเร็วมากกว่าปกติ หายใจเร็ว อาจพบปัสสาวะมีสีน้ำตาลเข้มจากภาวะ Rhabdomyolysis
1
การแก้ไขต้องอาศัยการตอบสนองที่รวดเร็วและแม่นยำ ตามแนวทางการแพทย์ฉุกเฉิน ให้ Oxygen และสารน้ำที่จำเป็นเพื่อแก้ไขภาวะไตวายเฉียบพลัน และการเฝ้าระวังไม่ให้เกิดการสัมผัสยาที่อาจกระตุ้นภาวะ MH ขึ้นได้อีก
ส่วนเรื่อง 14 นามสกุล ผมไม่สามารถสืบค้นหลักฐานปฐมภูมิที่น่าเชื่อถือได้เลยจากเสื่อไทย ประกอบจากมีความเสี่ยงเรื่องของ ตราบาปทางพันธุกรรม (Genetic stigmatization) และปัญหาจรรยาบรรณทางการแพทย์ได้ เอาเป็นว่าผมมองปัญหานี้เหมือนการแพ้ยาแบบ Type 2 Allergy ใครพบ บันทึกประวัติ และเฝ้าระวังผู้ที่เกี่ยวข้องทางพันธุกรรมกับผู้ป่วย และไม่ตื่นตระหนกจนลืมทบทวนข้อเท็จจริงของภาวะดังกล่าว
อ้างอิง
Rosenberg H, Davis M, James D, Pollock N, Stowell K. Malignant hyperthermia. Orphanet J Rare Dis. 2007 Apr 24;2:21. doi: 10.1186/1750-1172-2-21. PMID: 17456235; PMCID: PMC1867813.
Saha AK, Pinyavat T. Genetic Testing for Malignant Hyperthermia Susceptibility-Threading the Needle in the Haystack. Genes (Basel). 2025 Oct 29;16(11):1281. doi: 10.3390/genes16111281. PMID: 41300733; PMCID: PMC12652516.
โฆษณา