ขันโตก จากวัฒนธรรมในบ้านที่กลายเป็นจุดขายการท่องเที่ยว
ย้อนกลับไปเมื่อครั้งที่ผู้เขียนยังคงเป็นนักศึกษา ที่มหาวิทยาลัยเราจะมีชมรมล้านนา ซึ่งเขาก็จะมีกิจกรรมประจำปีเป็นการเปิดให้ผู้ที่สนใจจองไปนั่งกินอาหารขันโตกพร้อมกับชมการแสดง ซึ่ง “ขันโตก” มันกลายมาเป็นอัตลักษณ์ เป็นเสมือนกับจุดขายทางวัฒนธรรมของล้านนาขึ้นมา แต่กว่าที่ขันโตกจะกลายมาเป็นจุดขายทางวัฒนธรรมนั้น ครั้งหนึ่งมันเคยเป็นวัฒนธรรมการกินที่เกือบจะสูญสิ้นไปด้วย
ภาพของ “ขันโตก” ที่ผู้คนต่างภูมิภาคคุ้นเคยกันก็ต้องเป็นภาพของอาหารที่จัดแจงใส่ถ้วยแล้ววางไว้บนขันโตกที่หน้าตาเหมือนกับพานหรือเตียบอย่างหนึ่ง ด้วยความสูงที่พอดีเวลานั่งกินกับพื้นก็ไม่ต้องเอื้อมลงไปมาก นั่งกินล้อมวงฉันมิตรสนิทสนม ซึ่งวัฒนธรรมขันโตกนั้น
ในอดีตขนาดของขันโตกจะมีระดับความสำคัญที่ต่างกันไป โตกหลวงที่ใหญ่สุดจะใช้กันในคุ้มในวังของเจ้านายฝ่ายเหนือ โตกฮามหรือโตกกลางก็ใช้กันในครอบครัวใหญ่หรือใช้กับพระ โตกหน้อยหรือโตกเล็กก็ใช้กับครอบครัวเล็ก ๆ หรือกินคนเดียวทั่วไป ซึ่งขนาดของโตกก็จะสัมพันธกับจำนวนอาหารและจำนวนคนที่นั่งร่วมในโตกด้วยเช่นเดียวกัน
เรื่องประวัติของขันโตกนี้ บางแหล่งที่มาสันนิษฐานว่าน่าจะได้รับอิทธิพลมาจากเตียบของภาคกลาง ก่อนที่ทางล้านนาจะนำมาประยุกต์เป็นขันโตกในสมัยของเจ้ากาวิละ แต่อย่างไรก็ดี การวางอาหารไว้บนภาชนะสูงแบบนี้ก็ใช่ว่าจะมีพบเห็นที่ภาคกลางเท่านั้น เพราะทางพม่าเองก็มีการพบวัฒนธรรมการวางอาหารในภาชนะสำรับสูงด้วย
อย่างไรก็ดี ด้วยความที่ขันโตกเป็นวัฒนธรรมเฉพาะถิ่น ทำให้ครั้งหนึ่งเมื่ออิทธิพลจากส่วนกลางส่งขึ้นไปถึงภาคเหนือ ทำให้การกินแบบขันโตกค่อย ๆ ลดระดับความสำคัญไป ก่อนที่จะมีการโปรโมทขึ้นมาในภายหลังช่วงไม่กี่สิบปีนี้เอง ซึ่งเริ่มจากกลุ่มคหบดีหรือนักธุรกิจนักการเมืองในภาคเหนือที่มีการนำขันโตกมาใช้ในการรับแขกในบรรยากาศแบบล้านนา ๆ ตัวอย่างสำคัญที่มีบันทึกถึงก็ยกตัวอย่างเช่นในกรณีของนายไกรศรี นิมมานเหมินทร์
ภูเดช แสนสา ได้กล่าวถึงในเรื่อง “วัฒนธรรมการกินข้าวขันโตกล้านนามาสู่ขันโตกดินเนอร์” ว่าหลังจากที่นายไกรศรีได้จัดเลี้ยงขันโตกต้อนรับ ขันโตกก็ได้กลายเป็นที่ชื่นชอบในหมู่ข้าราชการและนักการเมือง และมีการจัดเลี้ยงขันโตกที่บ้านของนายไกรศรีอีกหลายครั้ง สะท้อนให้เห็นถึงการกลับมาของขันโตกในฐานะของจุดขายทางวัฒนธรรมในล้านนา และสืบเนื่องมาจนกระทั่งถึงปัจจุบันด้วย ถ้าใครได้มีโอกาสแวะไปภาคเหนือแล้วล่ะก็ การไปลองกินขันโตกก็นับว่าเป็นกิจกรรมที่น่าสนใจและน่าไปลองดู
#จานโปรด #ขันโตก #ภาคเหนือ #ล้านนา #BBL #BangkokBank #ธนาคารกรุงเทพ
- 1
โฆษณา
- ดาวน์โหลดแอปพลิเคชัน
- © 2026 Blockdit
