ยีนเด่น ยีนด้อย คืออะไร? ทำไมบางคนผมตรง บางคนตาฟ้า
ร่างกายของมนุษย์ถูกกำหนดด้วยพันธุกรรมที่ส่งต่อมาจากพ่อและแม่ผ่านสิ่งที่เรียกว่า “ยีน” ยีนเหล่านี้เป็นส่วนหนึ่งของดีเอ็นเอที่ทำหน้าที่กำหนดลักษณะต่าง ๆ ของร่างกาย ไม่ว่าจะเป็นสีตา สีผิว ลักษณะเส้นผม หรือแม้แต่ความเสี่ยงต่อโรคบางชนิด โดยทั่วไป ยีนสามารถอธิบายพื้นฐานได้เป็นสองแบบคือ ยีนเด่น (Dominant) และ ยีนด้อย (Recessive)
ยีนเด่น คือ ยีนที่สามารถแสดงลักษณะออกมาได้ แม้จะได้รับมาจากพ่อ หรือแม่เพียงฝ่ายเดียว ในขณะที่ยีนด้อยมักจะแสดงออกได้ ก็ต่อเมื่อได้รับยีนนั้นมาจากพ่อ และแม่ทั้งสองฝ่าย
ตัวอย่างลักษณะทางพันธุกรรมที่มักถูกยกมาอธิบาย เรื่องยีนเด่น และยีนด้อย เช่น
1. ลักษณะของเส้นผม
ลักษณะผมตรง หรือผมหยิก ได้รับอิทธิพลจากหลายยีนร่วมกัน มักกล่าวว่าผมหยิกมีแนวโน้มเป็นลักษณะของยีนเด่น ส่วนผมตรงมักเป็นลักษณะของยีนด้อย จึงทำให้ในบางครอบครัวที่พ่อ หรือแม่มีผมหยิก ลูกก็มีโอกาสได้รับลักษณะผมหยิกเช่นกัน
2. สีของดวงตา
สีตา เป็นลักษณะที่เกี่ยวข้องกับการทำงานของยีนหลายตัวเช่นกัน แต่โดยทั่วไปมักอธิบายว่า ตาสีน้ำตาลเป็นยีนเด่น ในขณะที่ตาสีฟ้าเป็นยีนด้อย จึงทำให้ตาสีน้ำตาลพบได้มากในประชากรทั่วโลก ส่วนตาสีฟ้าจะพบได้ในบางกลุ่มประชากรเท่านั้น
3. สีผิวของมนุษย์
สีผิ วถูกกำหนดโดยปริมาณเมลานินในผิวหนัง ซึ่งถูกควบคุมโดยยีนหลายชนิด โดยมักกล่าวว่าผิวคล้ำมีแนวโน้มเป็นลักษณะยีนเด่น ส่วนผิวขาวมักเป็นยีนด้อย อย่างไรก็ตาม สีผิวเป็นลักษณะที่มีความซับซ้อน และได้รับอิทธิพลจากยีนหลายตัวร่วมกัน
อย่างไรก็ตาม ในความเป็นจริงแล้ว ลักษณะทางพันธุกรรมของมนุษย์จำนวนมากไม่ได้ถูกควบคุมโดยยีนเพียงตัวเดียว แต่เกิดจากการทำงานร่วมกันของยีนหลายตัว รวมถึงปัจจัยด้านสิ่งแวดล้อมด้วย ดังนั้นการดูเพียงลักษณะภายนอก อาจไม่สามารถบอกได้อย่างแน่ชัดว่า ยีนของแต่ละคนเป็นอย่างไร
ปัจจุบัน เทคโนโลยีด้านพันธุกรรม ทำให้เราสามารถตรวจวิเคราะห์ DNA เพื่อทำความเข้าใจลักษณะทางพันธุกรรมของแต่ละบุคคลได้ละเอียดมากขึ้น ไม่ว่าจะเป็นลักษณะทางกายภาพที่อาจได้รับจากบรรพบุรุษ หรือความเสี่ยงต่อโรคทางพันธุกรรมบางชนิด
หนึ่งในบริษัทที่ให้บริการด้านการตรวจพันธุกรรมในประเทศไทย คือ ATGenes ซึ่งให้บริการตรวจวิเคราะห์ DNA เพื่อช่วยให้ผู้คนเข้าใจข้อมูลทางพันธุกรรมของตนเองมากขึ้น ทั้งในด้านสุขภาพ ความเสี่ยงโรค และลักษณะทางพันธุกรรมต่างๆ ที่ถ่ายทอดกันในครอบครัว
การทำความเข้าใจเรื่องยีนเด่น และยีนด้อย จึงไม่เพียงช่วยให้เราเข้าใจว่า ทำไมคนในครอบครัวจึงมีลักษณะคล้าย หรือแตกต่างกัน แต่ยังเป็นพื้นฐานสำคัญของพันธุกรรม ที่ช่วยให้มนุษย์สามารถศึกษา และดูแลสุขภาพของตนเองได้ดีขึ้นในอนาคต
- 2
โฆษณา
- ดาวน์โหลดแอปพลิเคชัน
- © 2026 Blockdit
