กลองเซรามิกจีน 6,100 ปีก่อน และกลองสำริดจีน 3,100 ปีก่อน ตามหลักฐานเกิดขึ้นครั้งแรกในโลก
ยูนนาน (Yunnan) จีน: เมื่อ 3,100 ปีก่อน เป็นอารยธรรมกลองแห่งเดียว [เกิดภาษา เมือง อักษร ฯลฯ] ที่พัฒนา หน้ากลองโลหะ หรือ กลองสำริดหน้าปิด (หน้ากลองเป็นโลหะ (Bronze Drum เมื่อประมาณ 3,100 ปีก่อน) จนกลายเป็นวัฒนธรรมหลักที่ส่งต่อหน้ากลองโลหะมายังเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ (ดองซอน เวียดนาม ประมาณ 2,500 ปีก่อน)
ส่วนเมโสโปเตเมีย
และอียิปต์ใช้หนังสัตว์ขึงหน้ากลอง ยังไม่พบหลักฐานว่าเมโสโปเตเมียและอียิปต์มีการใช้หน้ากลองโลหะ
#นฤพนธ์ เพ็งอ้น
แปลเรียบเรียงและตีความ
นอกจากนี้จีนยังเป็นต้นกำเนิดกลองดินเผา ซึ่งใช้หนังสัตว์ขึงหน้ากลอง เมื่อประมาณ 6,100 ปีก่อน
#เมโสโปเตเมีย :
กลองส่วนใหญ่เป็นโครงไม้หรือดินเผาแล้ว ขึงด้วยหนังสัตว์ เมื่อ 3,100 ปีก่อน แต่ไม่พบหลักฐานการใช้กลองสำริด
#อียิปต์มีเครื่องดนตรี ดีด พิณ และเป่าเป็น โครงไม้หรือดินเผาขึงหนัง เมื่อ 2,801 ปีก่อน แต่ไม่พบหลักฐานการใช้กลองสำริด เช่นกัน
#นฤพนธ์ เพ็งอ้น
แปลเรียบเรียงและตีความ
ยุคกลองดินเผา หลักฐานการพบ "กลองดินเผา" ในประเทศจีนมีความเก่าแก่ที่สุดในโลก ประมาณ 6,100 ปีก่อน
โดยหลักฐานที่พบเปรียบเทียบความเก่าแก่
กลองดินเผาที่พบในเมโสโปเตเมีย ประมาณ 3,100 ปีก่อน
และกลองโครงไม้หรือดินเผาขึงหนังอียิปต์ 2,801 ปีก่อน
#นฤพนธ์ เพ็งอ้น
แปลเรียบเรียงและตีความ
1. วัฒนธรรมต้าเหวินโข่ว (Dawenkou Culture): มีการค้นพบกลองที่ใช้ หนังจระเข้ (Alligator Drum) ประมาณ 4,600 – 6,100 ปี (ประมาณ 4,100 – 2,600 ปีก่อนคริสตกาล) ณ มณฑลซานตงและมณฑลเจียงซู ประเทศจีน
การค้นพบกลองที่ใช้ หนังจระเข้ (Alligator Drum) ขึงบนโครงดินเผา หลักฐานการใช้เครื่องหนังในประเทศจีน มีรูปจระเข้: สลักไว้บนตัวกลองดินเผา และลายก้นหอย (Spiral): ด้านซ้ายของรูปจระเข้
#นฤพนธ์ เพ็งอ้น
แปลเรียบเรียงและตีความ
กลองดินเผาขึงหนังจระเข้ (Alligator Drum) วัฒนธรรมต้าเหวินโข่ว (Dawenkou Culture) 4,100 – 2,600 ปีก่อนคริสตกาล (ประมาณ 4,600 – 6,100 ปีมาแล้ว) จำลองภาพโดย นฤพนธ์ เพ็งอ้น, 2026
2. กลองดินเผาวัฒนธรรมหม่าเจียเหยา (Majiayao Culture)ในประเทศจีน (Neolithic ยุคหินใหม่) หรือประมาณ 5,800 - 4,000 ปีก่อน มีลวดลายเขียนสีที่สวยงามและรูปทรงคล้ายแจกันหรือถัง พบกลองดินเผาจำนวนมากในมณฑลกานซูและชิงไห่ 5,800 - 4,000 ปีก่อน (ประมาณ 3,800–2,000 ปีก่อนคริสตกาล)
#นฤพนธ์ เพ็งอ้น
แปลเรียบเรียงและตีความ
ภาพจำลอง กลองดินเผาวัฒนธรรมหม่าเจียเหยา (Majiayao Pottery Drum) วาดโดยใช้ นฤพนธ์ เพ็งอ้น หน้ากลองจำลองการขึงด้วยหนังสัตว์ตัวกลองมีรูปทรงคล้ายแจกันหรือถุง (Vase-shaped) ทำจากดินเหนียวสีส้มอิฐ (Terracotta) เขียนด้วยสีดำและแดงเป็นลายเส้นโค้ง ก้นหอย และเกลียวคลื่นอายุ 5,800 - 4,000 ปีก่อน
3. วัฒนธรรมหลงซาน (Longshan Culture) กลองดินเผาสีดำที่มีผนังบาง อายุ: ประมาณ 4,500 – 4,000 ปี (2,500 – 2,000 ปีก่อนคริสตกาล) ผนังบางเฉียบ: บางชิ้นมีความบางเพียง 1-3 มิลลิเมตร เสียงที่ได้จะยังคงเป็นเสียงที่มีความแห้งแบบเซรามิก (Earth tone) แตกต่างจากเสียงกังวานแบบโลหะ (Metallic ring) ของกลองสำริด
#นฤพนธ์ เพ็งอ้น
แปลเรียบเรียงและตีความ
กลองดินเผาสีดำที่มีผนังบาง วัฒนธรรมหลงซาน (Longshan Culture) อายุ: ประมาณ 4,500 – 4,000 ปี (2,500 – 2,000 ปีก่อนคริสตกาล) ผนังบางเฉียบ: บางชิ้นมีความบางเพียง 1-3 มิลลิเมตร วาดภาพโดย นฤพนธ์ เพ็งอ้น, 2026
[ข้อสังเกต เครื่องเซรามิกสีดำ "บ้านเก่า"จ.กาญจนบุรี ประมาณ 3,500 - 4,000 ปีมาแล้ว มีลักษณะ ผิวสีดำและขัดมัน คล้ายกับวัฒนธรรมหลงซานแต่ไม่พบ กลองดินเผาขึงหนังจระเข้ ใน ตำบลบ้านเก่า อ.เมืองฯ จ.กาญจนบุรี ประเทศไทย]
เปรียบเทียบเครื่องปั้นดินเผาสีดำ "บ้านเก่า" vs "หลงซาน"
หลงซาน: สีดำมีความเงากว่าและผนังบางกว่ามาก (ระดับเปลือกไข่)บ้านเก่า: มักเป็นสีดำหรือเทาเข้ม ผิวขัดมัน (Burnished) จนเงา เนื้อดินละเอียด
พานสามขา (Tripod Pottery): เป็นเอกลักษณ์ที่สุดของบ้านเก่า ซึ่งมีรูปทรงคล้ายกับภาชนะ "ติ่ง" (Ding) ของจีนในยุคเดียวกัน
หลงซาน : รูปทรงกลองดิน
บ้านเก่า : ภาชนะมีเชิงสำหรับใส่ของ
"ฝู" (Fou - 缶) ซึ่งเป็นภาชนะดินเผาที่นำมาเคาะเป็นจังหวะ
กลองดินเผาทั้งสามวัฒนธรรม มีโครงรูปทรงกระบอกหรือทรงกรวยคล้ายแจกัน (Vase-shaped) มีรูสำหรับระบายอากาศเพื่อให้เสียงกังวาน
หน้ากลอง: เดิมทีจะมีการขึงด้วย หนังใบหูของสัตว์ หรือ หนังจระเข้ ไว้ด้านบน โดยใช้เชือกร้อยผ่านรูขอบกลองเพื่อยึดให้ตึงมีลายเส้นเรขาคณิต ลายก้นหอย หรือลายสัตว์
#นฤพนธ์ เพ็งอ้น
แปลเรียบเรียงและตีความ
กลองดินเผา เป็นเครื่องดนตรีประเภท "ดิน" (土 - Tǔ) ในระบบเครื่องดนตรี 8 ประเภท ปาอิน (八音 - Bāyīn) ของราชวงศ์โจว ประเทศจีน
เครื่องดนตรีประเภท "ดิน" (土 - Tǔ) คือ (Ceramic/Pottery)
เครื่องดนตรีตามวัสดุทั้งแปดที่ใช้ทำ ของจีน ได้แก่
1. ทอง (โลหะ) หรือสำริด (Bronze)
เช่น เปียนจง (编钟 - Biānzhōng): ระฆังราวสำริด
หลัว (锣 - Luó): ฆ้องจีน
ป๋อ (钹 - Bó): ฉาบหรือฉิ่ง,
2. หิน เช่น ระฆังหินราว,
3. ไหม (สาย) เช่น กู่ฉิน (古琴 - Gǔqín) กว่า 3,000 ปี เป็นพิณ 7 สาย และกู่เจิง (古筝 - Gǔzhēng): พิณแนวนอนที่มีจำนวนสายมากกว่า,
4. ไม้ เช่น จู้ (柷 - Zhù): กล่องไม้ทรงสี่เหลี่ยมคล้ายถังข้าว ใช้ไม้กระทุ้งด้านใน, ปั่น (板 - Bǎn): กรับไม้ที่ใช้ตีให้จังหวะหนักแน่น
และอวี๋ (敔 - Yǔ): เครื่องดนตรีรูป "เสือหมอบ" ที่มีฟันเลื่อยอยู่บนหลัง ใช้ไม้ครูดที่หลังเสือเพื่อส่งสัญญาณจบการบรรเลง,
5. น้ำเต้า เช่น เซิง (笙 - Shēng) หรือ "แคนจีน",
6. ดิน เช่น กลองหนังจระเข้,
7. หนัง เช่น กลองตั้ง เจี้ยนกู่ (建鼓 - Jiàngǔ)
8. ไม้ไผ่ เช่น ตี๋จื่อ (笛子 - Dízi): ขลุ่ยผิวที่มีเยื่อไผ่บางๆ แปะที่รูเป่าเพื่อให้เกิดเสียงสั่นสะเทือน
#นฤพนธ์ เพ็งอ้น
แปลเรียบเรียงและตีความ
กลองดินเผาในกลุ่มดนตรียุคบาบิโลนและซูเมอร์ ประมาณ 3,100 ปีก่อน
[1,100 ปีก่อนคริสตกาล]
ดาร์บูก้า (Darbuka / Goblet Drum)
ดินเผาขึงด้วยหนังสัตว์ รูปทรงแบบถ้วย (Goblet shape)
#นฤพนธ์ เพ็งอ้น
แปลเรียบเรียงและตีความ
กลองดินเผาในอียิปต์โบราณ
อาณาจักรกลาง (Middle Kingdom) ประมาณ 2,801 ปีก่อน [1,750 ปีก่อนคริสตกาล]
กลองทรงถ้วยและทรงหม้อดินเผา ตัวกลอง: ทำจากดินเหนียวหรือเซรามิก
หน้ากลอง: ขึงด้วยหนังสัตว์ เช่น หนังแพะ หรือ หนังปลา
#นฤพนธ์ เพ็งอ้น
แปลเรียบเรียงและตีความ
กลองดินเผาแหล่งโบราณคดี
บ้านเชียง จ.อุดรธานี เป็นภาชนะดินเผาทรงสูง (Vessels with High Pedestal) อายุประมาณ 2,300 - 3,000 ปีมาแล้ว ภาชนะที่มี "เชิงสูง" หรือฐานบานออก และตัวภาชนะทรงกลมหรือรี ภาชนะดินเผาทรงกระบอกหรือทรงกรวย (Pedestal Vessels) แต่ไม่พบ "กลองดินเผา" (Ceramic Drum) ที่มีลวดลายเขียนสี
วัตถุโบราณบ้านเชียง
อายุประมาณ 2,300 - 1,800 ปีมาแล้ว เป็นวัตถุโบราณที่ รูปร่างคล้ายกลอง หรือมี ลวดลายเขียนสี ใช้สีแดงเขียนเป็น ลายก้นหอย (Spiral), ลายเส้นคดโค้ง (S-shape) และ ลายเรขาคณิต
กลองอุคุ (Udu) ของชาวอิกโบ (Igbo) ในประเทศไนจีเรีย อายุประมาณกว่า 1,000 ปี
ยุคกลองสำริด
กลองสำริดสมัยราชวงศ์ชาง
ประเทศจีน ประมาณ 3,100 ปีก่อน ปัจจุบันเก็บรักษาไว้ในพิพิธภัณฑ์เซ็นโอคุ ฮาคุโกะกัง ที่ประเทศญี่ปุ่น คือ กลองสำริด ตกแต่งด้วยลาย "ขุย" (Kui) มีขาเดียว และมีลายหงส์คู่หล่ออยู่บนหน้ากลอง
กลองมีความหนาเพียง 3-5 มิลลิเมตร (Bronze Drum with Kui Design) เคลือบด้วยแล็กเกอร์สีเขียว สันนิษฐานว่าเดิมอาจมีการขึงด้วยหนังจระเข้ที่ด้านข้างทั้งสองด้าน
#นฤพนธ์ เพ็งอ้น
แปลเรียบเรียงและตีความ
ที่มาภาพ : นิทรรศการโบราณวัตถุสำริด [นิทรรศการอิตายะ ฮาซัน ที่พิพิธภัณฑ์เซ็น-โอคุ ฮาคุโคคัง] กลองกุยเสิน (คิจินโกะ): ความสูง 82 ซม. น้ำหนัก 71 กก. ศตวรรษที่ 11 ก่อนคริสต์ศักราช สมัยราชวงศ์ชางตอนปลาย3,100 ปีก่อน
กลองสำริดจากสมัยราชวงศ์ชางประเทศจีน
(Bronze Drum with Kui Design) ลาย "เทาเทีย" (Taotie) บนลายเมฆและอสนีบาต (Cloud and Thunder patterns) อายุประมาณ 3,100 ปีก่อน ขอบหน้ากลองมีลวดลายจุดนูน (Nipple pattern/Nails) 3 แถว เก็บรักษาไว้ที่ พิพิธภัณฑ์ประจำมณฑลหูเป่ย (Hubei Provincial Museum) อำเภอฉงหยาง (Chongyang County) มณฑลหูเป่ย ประเทศจีน
#นฤพนธ์ เพ็งอ้น
แปลเรียบเรียงและตีความ
กลองสำริดจากสมัยราชวงศ์ชาง
(Bronze Drum with Kui Design) ลาย "เทาเทีย" (Taotie) มีชื่อเรียกว่า "กลองสำริดฉงหยาง" (Chongyang Bronze Drum - 崇阳铜鼓) ปลายราชวงศ์ชาง (Late Shang Dynasty) ประมาณ 3,100 ปีก่อน
[1,300 - 1,000 ปีก่อนคริสตกาล] ความสูงประมาณ 75.5 เซนติเมตร และหนัก 47.5 กิโลกรัม มี 3 ส่วนหลัก: ส่วนยอด (Crown), ตัวกลอง (Body) และฐาน (Pedestal/Base) ทรงกระบอกวางแนวนอน มีหน้ากลองสองด้านที่สามารถเคาะให้เกิดเสียงได้
กลองสำริดลายกบ สมัยราชวงศ์ชาง (1600 ปีก่อนคริสตกาล - 1046 ปีก่อนคริสตกาล) พิพิธภัณฑ์หูหนาน ที่มาภาพ Wikimedia Commons
กลองสำริดว่านเจียป้า (Wanjiaba Type) รูปทรงอ่าง เมืองฉู่สง มณฑลยูนนาน ประเทศจีน ราชวงศ์โจวตะวันออก โดยกลองระบุว่าอยู่ในช่วงประมาณ 2,806 - 2,626 ปีก่อน
หรือ 2,716 ± 90 ปีก่อน
[690 ± 90 ปีก่อนคริสตกาล] การหาอายุจากคาร์บอนกัมมันตรังสี จากไม้(C-14)
สันนิษฐานว่าอาจเป็น"ต้นแบบ" (Prototype) ของกลองสำริดดอนซอง และกลองมโหระทึก ประมาณ 2,500 -2,000 ปีก่อน
#นฤพนธ์ เพ็งอ้น
แปลเรียบเรียงและตีความ
กลองสำริดว่านเจียป้า (Wanjiaba Type) รูปทรงอ่าง มณฑลยูนนาน ประเทศจีน ราชวงศ์โจว กลองสำริดระบุว่าอยู่ในช่วงประมาณ 2,806 - 2,626 ปีก่อน [690 ± 90 ปีก่อนคริสตกาล] ที่มาภาพ Wikimedia Commons
กลองสำริดแบบดองซอน (Dong Son Type) รูปทรงนาฬิกาทรายประมาณ 2,000 - 2,500 ปีมาแล้ว ลุ่มแม่น้ำแดง ประเทศเวียดนาม
แบ่งเป็น 3 ส่วนชัดเจน
ส่วนบนพองออก, ส่วนกลางคอดและส่วนฐานบานออก
กลองมีลาย "ดาว" หรือ "พระอาทิตย์" ตรงกลาง
มีลายเรือ ลายคนแต่งกายด้วยขนนก ลายสัตว์ และลายเรขาคณิต
กลองมโหระทึกในบริเวณ ทุ่งไหหิน (Plain of Jars) มีตัวกบประดับอยู่บนหน้ากลอง
มีลายดาวหรือพระอาทิตย์ตรงกลางหน้ากลอง และลายนกกระสาบินแขวงเชียงขวาง ประเทศลาว
ประมาณ 2,100 - 2,500 ปีมาแล้ว จัดแสดงที่ หอพิพิธภัณฑ์แห่งชาติลาว
กลองมโหระทึก
ณ ถ้ำองบะ ลุ่มน้ำแม่กลองจ.กาญจนบุรี ประเทศไทย
ประมาณ 2,100 - 2,500 ปี
กลองมโหระทึกที่ บ้านพังกา เกาะสมุย จ.สุราษฎร์ธานี
กลองมโหระทึกบ้านดอนตาล จ.มุกดาหาร
สันนิษฐานว่าเกิดการค้าและวัฒนธรรม/อารยธรรมสำริด
ที่สำคัญระหว่าง ยูนนาน (จีน), ลุ่มแม่น้ำแดง ประเทศเวียดนามประเทศลาว และประเทศไทย
สำหรับทุ่งไหหินอาจเป็นจุดพักสินค้าของกองคาราวานที่เดินทางระหว่างจีน
เนื่องจาก ดินแดนสมัยโบราณ
มีแหล่งแร่เหล็กและทองแดง ทำให้เกิดชุมชนที่มั่งคั่งพอจะ "สั่งซื้อ" หรือ "แลกเปลี่ยน" กลองสำริด
เหมืองเซโปน (Sepon Mine) แขวงสะหวันนะเขต ประเทศลาว
พบหลักฐานการทำเหมืองทองแดงย้อนกลับไปได้ไกลถึง 3,000 ปี มีการขุดปล่องเหมืองแนวตั้ง (Shafts) ลึกถึง 20-40 เมตร และใช้ไม้ไผ่หรือไม้เนื้อแข็งทำเป็นโครงพยุงปล่อง ผลการตรวจวิเคราะห์ไอโซโทปของตะกั่ว (Lead Isotope) ในกลองสำริดที่พบในภูมิภาคนี้หลายใบ มีค่าตรงกับแร่ทองแดงจากเหมืองเซโปน ดังนั้น จึงสันนิษฐานว่า ประเทศลาวโบราณเป็นศูนย์กลางการผลิตและส่งออกวัตถุดิบสำริด
กระบวนการหล่อกลองสำริดว่านเจียป้าและดองซอน
เรียกว่า "การหล่อแบบไล่ขี้ผึ้ง" (Lost-wax casting) หรือการใช้ "แม่พิมพ์ดินเผาแบบแยกส่วน" (Sectional mold)
1. การเตรียมหุ่นขี้ผึ้ง (Wax Modeling)
ช่างจะปั้นหุ่นกลองด้วยดินเหนียวเป็นแกนในก่อน จากนั้นพอกทับด้วย ขี้ผึ้ง หนาประมาณ 3-5 มิลลิเมตร แกะสลักลายดาว ลายกบ หรือลายเรือลงบนผิวขี้ผึ้ง
2. นำดินเหนียวผสมทรายพอกทับหุ่นขี้ผึ้งอีกชั้นเพื่อทำเป็นแม่พิมพ์นอก มีการเสียบ แท่งสำริดเล็กๆ (Spacers) ไว้ระหว่างแม่พิมพ์ในและแม่พิมพ์นอก เพื่อรักษาช่องว่างให้คงที่เมื่อขี้ผึ้งละลายออกไป
3. นำแม่พิมพ์ไปผ่านความร้อน ให้ขี้ผึ้งที่อยู่ตรงกลางจะละลายไหลออกมาตามรูที่ทำไว้ เหลือเพียงช่องว่างที่มีลวดลายตามที่แกะสลักไว้บนขี้ผึ้ง
4. การหล่อโลหะ (Casting)
ส่วนผสม (Alloy) เททองแดงผสมกับดีบุกและตะกั่วเหลวที่ร้อนจัดลงไปในช่องว่างระหว่างแม่พิมพ์เพียงครั้งเดียว เพื่อให้โลหะหลอมละลายไหลได้สะดวกและเก็บรายละเอียดลวดลาย
(หากเทหลายรอบกลองจะร้าวหรือเสียงไม่กังวาน)
5. เมื่อโลหะเย็นตัวลง ช่างจะทุบแม่พิมพ์ดินออก ได้กลองสำริดที่มีลวดลายตามหุ่นขี้ผึ้ง ขัดผิวให้เรียบเนียน และหากเป็นกลองที่มีกบแยกส่วน หล่อตัวกบมาหมุดติดบนหน้ากลองในภายหลัง
อัตราส่วนผสมโลหะสำริด (The Bronze Alloy)
ทองแดง (Copper - Cu): ประมาณ 70-80%
ดีบุก (Tin - Sn): ประมาณ 10-15%
ตะกั่ว (Lead - Pb): ประมาณ 5-10%
อุณหภูมิการหลอมเหลว (Melting Point)
ทองแดงบริสุทธิ์: ละลายที่ 1,085 องศาเซลเซียส
ผสมดีบุกและตะกั่วลงไป อุณหภูมิหลอมเหลวจะลดลงเหลือประมาณ 900 - 1,000 องศาเซลเซียส
การควบคุมอุณหภูมิ โดยเพิ่มความเร่งอุณหภูมิ ประมาณ 1,100 องศาเซลเซียส
โดยโลหะจะไม่แข็งตัวก่อนที่จะไหลไปถึงขอบแม่พิมพ์ที่บางเฉียบ
#นฤพนธ์ เพ็งอ้น
แปลเรียบเรียงและตีความ
หากอุณหภูมิไม่นิ่งหรือมีก๊าซค้างในโลหะ หน้ากลองจะมีรูพรุน (Pitholes) ทำให้เสียงเพี้ยน
การระบายความร้อน: กลองที่มีผนังบาง (3-5 มม.) ต้องอาศัยการถ่ายเทความร้อนที่สม่ำเสมอทั่วทั้งใบ เพื่อป้องกันการบิดเบี้ยวหรือการแตกร้าวขณะโลหะเซตตัว
#นฤพนธ์ เพ็งอ้น
แปลเรียบเรียงและตีความ
โฆษณา
- ดาวน์โหลดแอปพลิเคชัน
- © 2026 Blockdit
