Blockdit Logo (Mobile)
จิตวิทยา E+
•
วันนี้ เวลา 08:42 • ไลฟ์สไตล์

ทัศนคติความรักต่ออารมณ์ คุณภาพของความรัก และช่วงชีวิต

เรามาเรียนรู้ทัศนคติความรัก เพื่อทำความเข้าใจและรับมือกับธรรมชาติของความรักกันเถอะ!
เนื้อหาในโพสต์นี้จะต้องใช้ 3 เรื่อง ได้แก่ "ทัศนคติความรัก" "แบบจำลอง PAD" และ "วงล้อแห่งอารมณ์ของ Plutchik" โดยที่ในโพสต์นี้จะมีการกล่าวถึงรายละเอียดของเรื่องดังกล่าวแบบสั้น ๆ พอให้สามารถเข้าใจได้ "ไม่จำเป็นต้องไปไล่ดูโพสต์ดังกล่าวมาก่อน"
แต่ถ้าต้องการรู้ข้อมูลเพิ่มเติม สามารถกดเข้าไปดูตามลิงก์ 3 ตัว ตามลำดับ ด้านล่างได้เลยนะ
ทัศนคติความรักทั้ง 6 ชนิด ที่มีการถอดความเป็นภาษาไทย
ทัศนคติความรักมีอยู่ 6 ชนิด ที่เหมือนกับการผสมของสี จะมีดังนี้:
  • ●
    ความดึงดูด (Eros)
  • ●
    เกม (Ludus)
  • ●
    เพื่อน (Storge)
  • ●
    ธุรกิจ (Pragma) ผสมจาก เกม (Ludus) + เพื่อน (Storge)
  • ●
    ความมอมเมา (Mania) ผสมจาก ความดึงดูด (Eros) + เกม (Ludus)
  • ●
    ความเสียสละ (Agape) ผสมจาก ความดึงดูด (Eros) + เพื่อน (Storge)
หลังจากที่ได้รู้ท้ศนคติความรักคร่าว ๆ แล้ว เรามาเริ่มค่อย ๆ ดูกันว่า ทัศนคติความรักแต่ละชนิด จะสามารถสร้างอารมณ์ใดได้บ้าง โดยจะมีการสร้างภาพอยู่สองแบบ คือ "แบบจำลอง PAD" กับ "วงล้อแห่งอารมณ์ของ Plutchik"
แบบจำลอง PAD
มาเริ่มกันที่ "แบบจำลอง PAD" กันก่อน ดังภาพด้านบนนี้ โดยที่ PAD จะมาจากคำว่า "Pleasure-Arousal-Dominance" (ความพึงพอใจ-การกระตุ้น-พลังอำนาจ" ตามแกนมิติของแบบจำลอง
แบบจำลองนี้จะให้มุมมองแก่อารมณ์ว่า อารมณ์เป็นสิ่งที่มีความต่อเนื่องเหมือนกับ Spectrum อาทิ "ความซึมเศร้า" กับ "ความกลัว" มีลักษณะที่ใกล้เคียงกัน คือ เป็นอารมณ์ที่ไม่น่าพึงพอใจ และแทบไม่มีพลังอำนาจ แต่ว่า "ความซึมเศร้า" จะแทบไม่มีการกระตุ้นเลย ในขณะที่ "ความกลัว" จะมีการกระตุ้นแทบเต็มที่
แบบจำลอง PAD กับทัศนคติความรัก
ทัศนคติความรักแต่ละชนิด จะมีสเปกตรัมของอารมณ์ที่แตกต่างกัน ดังภาพด้านบนนี้ สีส้มจะแปลว่ามีแนวโน้มมีอารมณ์ช่วงนั้น สีฟ้าจะแปลว่ามีแนวโน้มไม่มีอารมณ์ช่วงนั้น และสีน้ำเงินจะแปลว่ามีแนวโน้มมีอารมณ์ช่วงนั้น ๆ อยู่บ้างในระดับกลาง ๆ
อีกทั้ง เราก็ได้ขยายให้อารมณ์ให้มีสเปกตรัมที่เห็นได้ชัดเจนมากขึ้น ด้วยการเพิ่มช่องไปรอบ ๆ อารมณ์หลัก
สังเกตว่า ทัศนคติความรักแบบ "เพื่อน" "ธุรกิจ" และ "ความเสียสละ" จะมีอารมณ์ออกเป็นทางกลาง ๆ ซึ่งจะสวนทางกับ "ความดึงดูด" "เกม" และ "ความมอมเมา"
ทัศนคติความรักแบบ "ความดึงดูด" มีอารมณ์คล้าย ๆ กับ "ธุรกิจ" เพียงแต่อารมณ์เชิงลบ (ความพึงพอใจต่ำ) จะน้อยกว่ามาก ซึ่งจะสวนทางกับทัศนคติความรักแบบ "เกม" และ "ความมอมเมา" ที่มีปริมาณอารมณ์เชิงลบมาก โดยเฉพาะอย่างยิ่งกับ "ความมอมเมา" ที่แทบจะมีแต่อารมณ์เชิงลบ
วงล้อแห่งอารมณ์ของ Plutchik
มาต่อกันที่ "วงล้อแห่งอารมณ์ของ Plutchik" ดังภาพด้านบนนี้ ในฐานะแบบจำลองที่มองว่า อารมณ์ไม่ได้มีความต่อเนื่องเป็นสเปกตรัม 100% และอารมณ์หนึ่ง ๆ สามารถถูกผสมรวมกับอีกอารมณ์หนึ่งได้
วิธีอ่านวงล้อนี้ก็คือ อารมณ์ที่คล้าย ๆ กันจะมีขั้วที่อยู่ใกล้ ๆ กัน แต่ถ้ายิ่งขั้วอยู่ตรงกันข้าม ก็จะยิ่งมีความแตกต่างมากขึ้น อารมณ์จะมีระดับความรุนแรงจากน้อยสุดที่ข้างนอกสุดของขั้ว ไปสู่มากสุดที่ข้างในสุดของขั้ว
อารมณ์สองอย่างสามารถผสมกันเป็นอารมณ์เดียวกันได้ โดยเฉพาะอย่างยิ่ง "อารมณ์ความเบิกบานใจ" (สีเหลือง) ที่เมื่อผสมกับ "อารมณ์ความเชื่อใจ" (สีเขียวอ่อน) แล้วจะกลายเป็น "ความรัก"
วงล้อแห่งอารมณ์ของ Plutchik กับทัศนคติความรัก
ทัศนคติความรักแต่ละชนิด จะมีอารมณ์ตาม "วงล้อแห่งอารมณ์ของ Plutchik" ที่แตกต่างกันไป ดังภาพด้านบนนี้ ซึ่งยิ่งอารมณ์ขั้วนั้น ๆ มีสีเข้มเด่นชัด ก็จะยิ่งมีแนวโน้มที่ทัศนคติความรักชนิดนั้น จะมีอารมณ์ดังกล่าว
และเพื่อให้สังเกตได้ง่ายขึ้น เราได้ใส่สัญลักษณ์หัวใจไปด้วย ในฐานะ "ความรัก" ถ้าหากทัศนคติความรักชนิดนั้น ๆ มีอารมณ์ "ความเบิกบานใจ" (สีเหลือง) และ "ความเชื่อ" (สีเขียวอ่อน) อยู่ด้วย
จากภาพจะสังเกตได้ว่า จะมีเพียงแค่ทัศนคติความรักที่เป็น "ความดึงดูด" กับ "ธุรกิจ" เท่านั้น ที่เป็นความรักตาม "วงล้อแห่งอารมณ์ของ Plutchik"
ทัศนคติความรักแบบ "ความเสียสละ" มี "ความเชื่อใจ" แต่ขาด "ความเบิกบานใจ" ทำให้มีองค์ประกอบของความรักไม่ครบ
ส่วนทัศนคติความรักที่เหลือ จะไม่มีองค์ประกอบของความรัก เช่น เป็นไปทางมิตรภาพแบบเพื่อน หรือไม่ก็ออกไปทางความหลงหรือความสนุกสนาน
และรายละเอียดสุดท้ายสำหรับแบบจำลองนี้ ทัศนคติความรักแบบ "ความมอมเมา" เป็นทัศนคติเดียว ที่มี "อารมณ์สนใจ" สูงกว่าทัศนคติความรักชนิดอื่น
ทฤษฎีความรักสี่เหลี่ยม
ตาม "ทฤษฎีความรักสี่เหลี่ยม" (Quadrangular Love Theory) นั้น ความรู้สึกจะแบ่งออกเป็น 2 กลุ่ม คือ "ความรู้สึกที่มีต่อคนรัก" กับ "ความรู้สึกที่มีต่อความสัมพันธ์" ซึ่งแต่ละกลุ่ม ก็จะมีความรู้สึกย่อยกลุ่มละ 2 ชนิด ดังภาพด้านบนนี้ โดยที่
  • ●
    ความรักใคร่ (Affection) คือ ความรู้สึกดึงดูดทางกายเป็นหลัก
  • ●
    ความเห็นอกเห็นใจ (Compassion) คือ ความรู้สึกห่วงใย ต้องการสนับสนุน
  • ●
    การผูกมัด (Commitment) คือ ความรู้สึกต้องการรักษาความสัมพันธ์เอาไว้
  • ●
    ความใกล้ชิด (Closeness) คือ ความรู้สึกต้องการอยู่ใกล้ ๆ กัน
ถ้าอยากดูรายละเอียดเพิ่มเติม อาทิ เพื่อทำความเข้าใจรายละเอียดย่อย ๆ ของความรู้สึกแต่ละตัว สามารถเข้าไปอ่านงานวิจัย "Karandashev, V., & Evans, N. D. (2019)" ตามอ้างอิงด้านล่างได้ โดยงานวิจัยดังกล่าว สามารถโหลดมาอ่านได้ฟรี
คุณภาพของความรัก จากทัศนคติความรักแต่ละชนิด
จากภาพด้านบน จะทำให้เห็นได้ว่า ทัศนคติความรักแบบ "ความดึงดูด" จะมีคุณภาพความรักที่มากที่สุด ในขณะที่ทัศนคติความรักแบบ "เกม" จะมีคุณภาพความรักที่น้อยที่สุด
แต่ถ้าดูโดยภาพรวมแล้ว "ความเห็นอกเห็นใจ" จะมีระดับที่สูงที่สุด ในขณะที่ "การผูกมัด" จะมีระดับที่ต่ำที่สุด
ทัศนคติความรักและความสุขจากความรัก ในแต่ละช่วงชีวิต
ในส่วนของทัศนคติความรักแต่ละช่วงชีวิต จะเป็นดังภาพด้านบนนี้ โดยที่กราฟใยแมงมุมจะแทนระดับทัศนคติความรัก และสัญลักษณ์หัวใจตรงบนขวาที่มีเลข จะเป็นตัวแทนของระดับความพึงพอใจในความสัมพันธ์ตามแต่ละช่วงชีวิต
ทัศนคติความรักแทบทุกชนิด จะมีระดับที่ต่ำลงเมื่อคู่รักได้แต่งงานกันแล้ว และหลังจากนั้น ระดับทัศนคติความรักก็จะมีการเปลี่ยนแปลงบ้างเล็กน้อย
อย่างไรก็ตาม แม้ว่าทัศนคติความรักแทบทุกชนิดจะลดลงหลังแต่งงาน แต่ความพึงพอใจที่เกิดขึ้นจะมีระดับสูงขึ้นมากกว่าเดิมเป็นเท่าตัว และระดับความพึงพอใจก็จะมีระดับลดลงเพียงเล็กน้อยเมื่อเวลาผ่านไปตามแต่ละช่วงชีวิต
อ้างอิง:
"ทัศนคติความรัก"
Lee, J. A. (1973). Colours of love: An exploration of the ways of loving. New Press.
"แบบจำลอง PAD"
Mehrabian, A., & Russell, J. A. (1974). An approach to environmental psychology. the MIT Press.
"วงล้อแห่งอารมณ์ของ Plutchik"
Plutchik, R., & Kellerman, H. (Eds.). (2013). Theories of emotion (Vol. 1). Academic press.
"อารมณ์จากทัศนคติความรักแต่ละชนิด"
Karandashev, V. (2022). Adaptive and maladaptive love attitudes. Interpersona: An International Journal on Personal Relationships, 16(2), 158-177.
"ทฤษฏีความรักสี่เหลี่ยม และคุณภาพของความรัก"
Karandashev, V., & Evans, N. D. (2019). Quadrangular love theory and scale: Validation and psychometric investigation. Journal of Methods and Measurement in the Social Sciences, 10(1).
"ทัศนคติความรักในแต่ละช่วงอายุ"
Montgomery, M. J., & Sorell, G. T. (1997). Differences in love attitudes across family life stages. Family Relations, 55-61.

ดูเพิ่มเติมในซีรีส์

โฆษณา