ความเงียบ ความว่าง คือท่วงทำนองของดนตรีและชีวิต
- ญานิญ
เมื่อวันก่อนไถ TikTok ไปเรื่อยๆ จนเจอคลิปสั้นๆ คลิปหนึ่ง เขาพูดถึงการใช้ "ความเงียบ" ในภาพยนตร์ของ Studio Ghibli ในคลิปนั้นตัดภาพมาเป็นฉากที่เมย์นั่งอยู่บนรถบัสแมวข้างๆ โทโทโร่ ท่ามกลางฝนที่ตกปรอยๆ ไม่มีบทพูด ไม่มีเพลง มีแค่เสียงฝนกับภาพนิ่งๆ เท่านั้น
ทำให้ต้องมานั่งคิดอยู่พักใหญ่... ความเงียบมันสำคัญขนาดนั้นเลยเหรอ?
ความว่างที่ไม่ได้ว่างเปล่า
ในภาษาญี่ปุ่นมีคำว่า "Ma" (間) ไว้เรียก "ความว่าง" แบบนี้ครับ ซึ่งจริงๆ แล้วมันไม่ใช่แค่ช่องว่างหรือความไม่มีอะไรเลย แต่มันเป็น "พื้นที่ที่มีชีวิต" เปรียบเหมือนผืนผ้าใบสีขาวที่รอให้เรื่องราวเข้าไปเติมเต็ม
Joe Hisaishi คนแต่งเพลงคู่บุญของ Ghibli ใช้ "Ma" ได้เก่งมากครับ เขามักจะเว้นจังหวะกะทันหัน ปล่อยให้ความเงียบเดินเข้ามาก่อน แล้วค่อยใส่ท่วงทำนองทีละนิด มันเหมือนกับการหายใจเข้าลึกๆ ก่อนจะพูดอะไรสักอย่าง ความเงียบตรงนั้นไม่ได้ทำให้เพลงแย่ลงเลย แต่กลับทำให้เราซึมซับอารมณ์ได้มากขึ้นต่างหาก
ส่วนคุณมิยาซากิก็ไม่แพ้กัน ลองนึกถึงฉากชิฮิโระนั่งรถไฟใน Spirited Away สิครับ ไม่มีใครพูดอะไร มีแค่ภาพทิวทัศน์ผ่านไปนอกหน้าต่างกับเสียงล้อกระทบรางดังเป็นจังหวะ ความรู้สึกเหงา ปนหวาน และความขลัง มันกระแทกใจเราแรงกว่าเพลงเศร้าเพลงไหนๆ เสียอีก
ความเงียบไม่ใช่เอกสิทธิ์ของใคร
ที่น่าสนใจคือ วัฒนธรรมอื่นก็ให้ความสำคัญกับ "ความว่าง" ไม่แพ้กัน อย่างในโลกศิลปะตะวันตก วิลเฮล์ม ฮัมเมอร์สโฮย (Vilhelm Hammershøi) จิตรกรชาวเดนมาร์ก มักวาดภาพภายในบ้านที่ดูว่างและเงียบงัน แต่กลับให้ความรู้สึกสงบและลึกลับจนเราต้องจ้องมองนานๆ และความว่างแบบนี้ก็ไม่ได้หยุดอยู่แค่บนผืนผ้าใบ มันยังไหลเข้าสู่โลกดนตรีด้วยเช่นกัน
หรือแม้แต่ในดนตรีแนวหน้า จอห์น เคจ คีตกวีชาวอเมริกัน เคยสร้างบทเพลงชื่อ "4'33''" ที่นักเปียโนเดินขึ้นมานั่งลง... และไม่เล่นอะไรเลยเป็นเวลา 4 นาที 33 วินาที สิ่งที่ผู้ฟังจะได้ยินคือเสียงรอบข้าง ทั้งเสียงคนไอ เสียงเก้าอี้ หรือเสียงลมหายใจ เขาอยากให้เราเข้าใจว่า "ไม่มีสิ่งที่เรียกว่าความเงียบสนิท" เพราะความเงียบคือพื้นที่ให้เราได้ยิน เสียงของชีวิต นั่นเอง
แล้วในชีวิตเราล่ะ?
มานั่งคิดดูแล้ว ชีวิตคนเราก็เหมือนบทเพลงบทหนึ่ง
"หากเสียงโน้ตคือการกระทำที่สร้างความสำเร็จ... ความเงียบก็คือการหยุดพักที่สร้างมุมมองใหม่ๆ ให้กับชีวิต"
ในขณะที่เสียงเพลงสร้างความเร้าใจ การกระทำสร้างผลงาน และการออกไปเจอผู้คนทำให้เราขับเคลื่อนไปข้างหน้า แต่ในอีกด้านหนึ่ง ความเงียบจากการหยุดพัก การนอน นั่งเฉยๆ หรือการเดินเล่น ก็ทำหน้าที่สร้างความซาบซึ้งและมุมมองใหม่ๆ ให้เราได้เหมือนจังหวะที่นักดนตรีหยุดรอ
ถ้าชีวิตมีแต่เสียงตลอดเวลาก็คงอึกทึกจนน่าเวียนหัว แต่ถ้ามีแต่ความเงียบตลอดก็คงเหงาและไร้ชีวิตชีวา "ความสมดุล" นี่แหละคือหัวใจสำคัญ
สรุป
เวลาเราดู Ghibli แล้วเห็นตัวละครนั่งนิ่งๆ ท่ามกลางเสียงฝน หรือเวลาฟังเพลงแล้วมีจังหวะที่เพลงหยุดหายใจนิดนึง แม้กระทั่งในชีวิตจริงที่เราลองวางมือถือลงแล้วนั่งเงียบๆ สัก 5 นาที...
สิ่งเหล่านั้นไม่ใช่ "ความว่างเปล่า" เลย แต่มันคือ ท่วงทำนอง บทหนึ่งที่กำลังบรรเลงอยู่ เป็นท่วงทำนองที่เปิดโอกาสให้เราได้ยิน ได้คิด ได้รู้สึก และได้กลับมาเป็นตัวของตัวเองมากกว่าเดิมนิดหน่อย
ลองหยุดฟังความเงียบในชีวิตของตัวเองดูสักครั้ง บางทีนั่นอาจเป็นท่วงทำนองที่ไพเราะที่สุดที่เราเคยได้ยิน
โฆษณา
- ดาวน์โหลดแอปพลิเคชัน
- © 2026 Blockdit
