ทำไมหัวใจ จึงแทบไม่เกิดมะเร็งเลย
การศึกษาจากวารสาร Science ตีพิมพ์เมื่อ 23 เมษายนที่ผ่านมา ตอกย้ำความจริงที่น่าทึ่งเกี่ยวกับอวัยวะที่เรารู้จักกันอยู่แล้วอย่าง "หัวใจ"
โรคมะเร็งสามารถก่อตัวและลุกลามได้ในแทบทุกระบบอวัยวะ ไม่ว่าจะเป็นปอด ตับ ลำไส้ หรือสมอง ทว่ามีอวัยวะหนึ่งที่เราแทบไม่เคยพบจุดกำเนิดของโรคมะเร็งเลย นั่นคือ "หัวใจ"
เพราะอะไรกัน Giulio Ciucci และคณะ ได้เผยให้เห็นมุมมองที่เกี่ยวข้องกับแรงกล ซึ่งก็คือการบีบตัวของหัวใจของคนเรา ซึ่งอาจมีส่วนอย่างมากต่อความจริงที่ว่า เนื้อเยื่อมะเร็งแทบไม่เคยก่อตัวที่หัวใจเลย
ทีมนักวิจัยได้ออกแบบการทดลองที่แยบยลในหนูดัดแปลงพันธุกรรม โดยเปรียบเทียบระหว่างหัวใจที่เต้นและรับภาระตามปกติในช่องอก กับโมเดลหัวใจที่ถูกปลูกถ่ายไว้บริเวณคอของหนู ซึ่งหัวใจดวงที่ปลูกถ่ายนี้ยังมีระบบเลือดไปเลี้ยงตามปกติ แต่เข้าสู่สภาวะ "ไร้ภาระทางกล" (Mechanically unloaded organ) เนื่องจากไม่ต้องออกแรงบีบตัวสูบฉีดสู้กับความดันเลือดในระบบไหลเวียน
เมื่อทำการฉีดเซลล์มะเร็งของมนุษย์เข้าไปในกล้ามเนื้อหัวใจทั้งสองแบบ หัวใจดวงเดิมที่เต้นและรับแรงดันตามปกติสามารถต้านทานและยับยั้งมะเร็งได้อย่างสม่ำเสมอ ในขณะที่หัวใจซึ่งไร้ภาระทางกล กลับกลายเป็นสภาพแวดล้อมที่เอื้อให้เซลล์มะเร็งสามารถแบ่งตัวและเจริญเติบโตเป็นเนื้องอกได้อย่างมีนัยสำคัญ
กลไกระดับโมเลกุลที่เชื่อมโยงสภาพแวดล้อมทางกายภาพเข้ากับการทำงานของยีน งานวิจัยพบว่าเซลล์มะเร็งมีโปรตีนรับความรู้สึกทางกล (Mechanosensor) ที่ชื่อว่า "Nesprin-2" ซึ่งเป็นส่วนประกอบสำคัญของกลุ่มโปรตีน LINC complex โปรตีนตัวนี้ทำหน้าที่เสมือนเสาอากาศรับแรงตึงและแรงบีบอัดจากผิวเซลล์ แล้วส่งสัญญาณตรงลึกเข้าไปถึงภายในนิวเคลียส
แรงกลจากการเต้นของหัวใจจะไปปรับเปลี่ยนโครงสร้างการควบคุมจีโนม (Regulatory landscape) โดยทำให้เกิดการลดลงของกระบวนการ Histone methylation และลดความหนาแน่นของโครมาติน (Chromatin compaction) กระบวนการนี้ส่งผลให้ยีนที่เกี่ยวข้องกับการแบ่งตัวของเซลล์มะเร็งถูกปิดการทำงานลง
ข้อพิสูจน์สำคัญที่ยืนยันกลไกนี้คือ เมื่อนักวิจัยทดลองยับยั้งการทำงานของโปรตีน Nesprin-2 เซลล์มะเร็งก็สามารถกลับมาแบ่งตัวและสร้างเนื้องอกได้อีกครั้ง แม้จะอยู่ในหัวใจที่เต้นและรับแรงกลตามปกติก็ตาม
กลไกอันน่าทึ่งนี้นอกจากจะช่วยอธิบายว่าทำไมกล้ามเนื้อหัวใจของมนุษย์วัยผู้ใหญ่ ซึ่งมีข้อจำกัดในการซ่อมแซมตัวเองและมีอัตราการสร้างเซลล์ใหม่ (Regeneration) ต่ำมากเพียงประมาณ 1% ต่อปี จึงต้านทานต่อการกลายพันธุ์ที่ก่อให้เกิดมะเร็งได้อย่างยอดเยี่ยม
น่าคิดเหมือนกันว่าหากในอนาคต เราสามารถสร้างยาในรูปแบบ Biological product เลียนแบบการทำงานของ Nesprin-2 และใช้ในเซลล์ของอวัยวะอื่นนอกจากหัวใจได้ อาจเป็นมิติใหม่ของการป้องกันหรือรักษามะเร็ง โดยเฉพาะอย่างยิ่ง Solid cancer ต่างๆ ในอนาคต
อ้างอิง
Giulio Ciucci et al. ,Mechanical load inhibits cancer growth in mouse and human hearts.Science392,eads9412(2026).DOI:10.1126/science.ads9412
- 3
โฆษณา
- ดาวน์โหลดแอปพลิเคชัน
- © 2026 Blockdit
