คีโมแล้วลิ้นขม กินอะไรก็ไม่อร่อย ทำอย่างไรให้กินได้มากขึ้น?
TLDR
ลิ้นขม ปากเฝื่อน กลิ่นอาหารแรงขึ้น และกินไม่อร่อย เป็นอาการที่พบได้ระหว่างให้เคมีบำบัด ไม่ได้แปลว่าร่างกายแย่ลงเสมอไป แต่ถ้ากินได้น้อย น้ำหนักลด อาเจียนมาก แผลในปาก หรือกลืนเจ็บ ควรบอกทีมรักษาเร็ว ๆ วิธีช่วยคือปรับรสอาหาร เพิ่มโปรตีน กินมื้อเล็กบ่อยขึ้น ดูแลช่องปาก และเลือกอาหารที่กลิ่นไม่แรง
คนไข้หลายคนบอกหมอว่า “ตอนนี้ไม่ได้เบื่ออาหารนะคะ แต่ทุกอย่างมันขมไปหมด”
น้ำเปล่าก็ขม ข้าวก็ไม่อร่อย เนื้อสัตว์มีกลิ่น เหมือนลิ้นไม่ใช่ลิ้นเดิม
อาการแบบนี้พบได้ระหว่างเคมีบำบัดครับ
คีโมอาจทำให้ต่อมรับรส เยื่อบุช่องปาก น้ำลาย และการรับกลิ่นเปลี่ยนไป บางคนรู้สึกขม บางคนรู้สึกเค็ม บางคนเหม็นเนื้อสัตว์ บางคนกินของเดิมที่เคยชอบไม่ได้เลย
ข่าวดีคือ ส่วนใหญ่อาการนี้ค่อย ๆ ดีขึ้นหลังจบคีโมหรือเมื่อร่างกายฟื้นตัว
แต่ระหว่างรักษา เราต้องไม่ปล่อยให้กินได้น้อยจนร่างกายทรุด
ความเข้าใจผิดข้อแรกคือ “กินไม่ได้ก็ไม่เป็นไร เดี๋ยวค่อยกินตอนหายขม”
อันนี้ไม่ควรครับ
ช่วงคีโมร่างกายต้องใช้พลังงานและโปรตีนเพื่อซ่อมแซมเนื้อเยื่อ รักษากล้ามเนื้อ สร้างเม็ดเลือด และฟื้นตัวจากการรักษา ถ้ากินได้น้อยต่อเนื่อง น้ำหนักและกล้ามเนื้อจะลด ทำให้เหนื่อยง่ายและทนการรักษาแย่ลง
ความเข้าใจผิดข้อสองคือ “ต้องฝืนกินอาหารสุขภาพแบบจืด ๆ เท่านั้น”
ไม่จำเป็นครับ
ช่วงลิ้นขม เป้าหมายแรกคือกินให้ได้พอและปลอดภัย รสชาติสามารถปรับได้ ถ้าอาหารจืดทำให้กลืนไม่ลง การเติมรสเปรี้ยวเล็กน้อย เช่น มะนาว มะขาม หรือผลไม้รสเปรี้ยว อาจช่วยให้กินง่ายขึ้น
แต่ถ้ามีแผลในปาก เจ็บปาก หรือกรดไหลย้อน ต้องระวังอาหารเปรี้ยว เผ็ด และร้อนจัด เพราะอาจทำให้แสบมากขึ้น
วิธีที่ช่วยได้จริงในชีวิตประจำวัน
ลองกินมื้อเล็กลง แต่เพิ่มจำนวนมื้อ เช่น 5–6 มื้อต่อวัน แทนการรอให้หิวมากแล้วกินมื้อใหญ่
เลือกอาหารอุ่นน้อยหรือเย็นบางอย่าง เพราะกลิ่นจะไม่แรงเท่าอาหารร้อนจัด เช่น โจ๊กอุ่น ๆ เต้าหู้เย็น ไข่ตุ๋น ปลาไม่คาว หรือสมูทตี้ที่สะอาด
ถ้าเหม็นเนื้อแดง ให้เปลี่ยนเป็นไข่ ปลา ไก่ เต้าหู้ นม โยเกิร์ต หรือถั่วที่ย่อยง่ายแทน
ใช้ช้อนส้อมพลาสติกหรือเซรามิก ถ้ารู้สึกมีรสโลหะในปาก
บ้วนปากก่อนกินอาหารด้วยน้ำสะอาด หรือน้ำเกลืออ่อน ๆ เพื่อช่วยลดรสขมและคราบในปาก
โปรตีนสำคัญมากครับ
ถ้ากินข้าวได้นิดเดียว ให้พยายามใส่โปรตีนในทุกมื้อ เช่น ไข่ต้ม ไข่ตุ๋น เนื้อปลา ไก่นุ่ม เต้าหู้ นม หรือโยเกิร์ต
ถ้าดื่มนมแล้วเลี่ยน อาจลองแบ่งจิบทีละน้อย หรือเลือกเครื่องดื่มเสริมโภชนาการตามคำแนะนำของทีมรักษา
บางคนกินของแห้งได้ดีกว่าของน้ำ เช่น ขนมปังปิ้ง แครกเกอร์ หรือข้าวต้มแห้ง ๆ
บางคนกลับกินของน้ำได้ดีกว่า เช่น ซุป ไข่ตุ๋น โจ๊ก หรือสมูทตี้
ไม่มีสูตรเดียวที่ใช้ได้กับทุกคน ต้องลองแบบปลอดภัยแล้วดูว่าร่างกายรับอะไรได้
เรื่องช่องปากอย่ามองข้าม
แปรงฟันด้วยแปรงขนนุ่ม ใช้ยาสีฟันที่ไม่แสบปาก และบ้วนปากสม่ำเสมอ หลีกเลี่ยงน้ำยาบ้วนปากที่มีแอลกอฮอล์ เพราะอาจทำให้ปากแห้งและแสบขึ้น
ถ้ามีฝ้าขาวในปาก แผลในปาก ปวดแสบมาก กลืนเจ็บ หรือมีไข้ ต้องแจ้งแพทย์ ไม่ควรซื้อยาทาเองมั่ว ๆ เพราะอาจเป็นเชื้อรา แผลจากคีโม หรือภาวะติดเชื้อที่ต้องรักษาเฉพาะ
อาการที่ควรรีบบอกทีมรักษา ได้แก่ กินแทบไม่ได้เกิน 24–48 ชั่วโมง อาเจียนซ้ำ น้ำหนักลดเร็ว ปัสสาวะน้อย เวียนหัวมาก มีไข้ ปากเป็นแผลรุนแรง หรือท้องเสียมาก
อย่ารอให้ถึงวันนัดถ้าอาการหนัก
เรื่องที่อยากให้จำไว้คือ ลิ้นขมจากคีโมไม่ใช่ความผิดของคนไข้ และไม่ใช่เรื่องที่ต้องอดทนเงียบ ๆ
บอกทีมรักษาได้ครับ เพราะบางครั้งปรับยาแก้คลื่นไส้ ดูแลช่องปาก หรือให้คำแนะนำโภชนาการเฉพาะรายแล้วดีขึ้นมาก
ช่วงนี้ไม่ต้องกินสมบูรณ์แบบ
ขอให้กินได้พอ สะอาด ปลอดภัย และมีโปรตีนทุกวัน ก็ช่วยให้ร่างกายผ่านการรักษาได้ดีขึ้นมากแล้ว
ด้วยรักและห่วงใย
นพ.โภคิน เพ็ชร์หอม
ศัลยแพทย์เต้านม
เพจหมอโภโชว์(เรื่อง)นม
เอกสารอ้างอิง
Muscaritoli, M., Arends, J., Bachmann, P., Baracos, V., Barthelemy, N., Bertz, H., Bozzetti, F., Hütterer, E., Isenring, E., Kaasa, S., Krznarić, Ž., Laird, B., Larsson, M., Laviano, A., Mühlebach, S., Oldervoll, R., Ravasco, P., Solheim, T. S., Strasser, F., ... Bischoff, S. C. (2021). ESPEN practical guideline: Clinical nutrition in cancer. Clinical Nutrition, 40(5), 2898–2913.
National Cancer Institute. (2024). Eating hints: Before, during, and after cancer treatment. National Cancer Institute.
Rock, C. L., Thomson, C. A., Sullivan, K. R., Howe, C. L., Kushi, L. H., Caan, B. J., Neuhouser, M. L., Bandera, E. V., Wang, Y., Robien, K., Basen-Engquist, K. M., Brown, J. C., Courneya, K. S., Crane, T. E., Garcia, D. O., Grant, B. L., Hamilton, K. K., Hartman, S. J., Kenfield, S. A., ... McCullough, M. L. (2022). American Cancer Society nutrition and physical activity guideline for cancer survivors. CA: A Cancer Journal for Clinicians, 72(3), 230–262.
โฆษณา
- ดาวน์โหลดแอปพลิเคชัน
- © 2026 Blockdit
