14 มิ.ย. เวลา 10:32 • สุขภาพ

กินยาต้านฮอร์โมนแล้วช่องคลอดแห้ง อารมณ์ทางเพศหาย มีตัวช่วยไหม?

TLDR
ช่องคลอดแห้ง เจ็บเวลามีเพศสัมพันธ์ และความต้องการทางเพศลดลง เป็นผลข้างเคียงที่พบได้จากยาต้านฮอร์โมนมะเร็งเต้านม ไม่ใช่เรื่องน่าอาย และไม่ควรหยุดยาเอง ตัวช่วยแรกที่ปลอดภัยคือเจลหล่อลื่นและมอยส์เจอไรเซอร์ช่องคลอดแบบไม่มีฮอร์โมน ถ้าไม่ดีขึ้น ควรคุยกับแพทย์ก่อนใช้ยาฮอร์โมนเฉพาะที่ทุกชนิด
คำถามนี้คนไข้หลายคนอยากถาม แต่ไม่กล้าถามครับ
“หมอคะ กินยาต้านฮอร์โมนแล้วช่องคลอดแห้งมาก เจ็บเวลามีอะไรกับแฟน แถมอารมณ์ทางเพศหายหมดเลย หนูผิดปกติไหม”
ตอบตรง ๆ คือ ไม่ผิดปกติครับ
ยาต้านฮอร์โมน เช่น Tamoxifen หรือ Aromatase inhibitor อาจทำให้ระดับหรือฤทธิ์ของฮอร์โมนเอสโตรเจนลดลง ผลที่ตามมาคือช่องคลอดแห้ง แสบ คัน เจ็บเวลามีเพศสัมพันธ์ ปัสสาวะแสบ หรือเป็นกระเพาะปัสสาวะอักเสบบ่อยขึ้นได้
บางคนไม่ได้เจ็บแค่กาย แต่รู้สึกว่าตัวเองไม่เหมือนเดิม ไม่อยากให้แฟนแตะตัว ไม่มั่นใจในร่างกาย และรู้สึกผิดกับคู่ของตัวเอง
เรื่องนี้เป็นผลข้างเคียงที่ควรได้รับการดูแล ไม่ใช่เรื่องที่ต้องทนเงียบ ๆ
ความเข้าใจผิดข้อแรกคือ “มีเซ็กส์แล้วเจ็บ แปลว่าต้องฝืนให้ชิน”
ไม่ควรครับ
ยิ่งฝืนตอนแห้งและเจ็บ อาจทำให้เยื่อบุถลอก แสบ เลือดออก ติดเชื้อ และยิ่งกลัวการมีเพศสัมพันธ์มากขึ้น
ความเข้าใจผิดข้อสองคือ “ถ้าใช้เจล แปลว่าเราผิดปกติหรือหมดเสน่ห์”
ไม่จริงครับ
เจลหล่อลื่นเป็นตัวช่วยทางการแพทย์ธรรมดามาก เหมือนใส่แว่นเวลาอ่านหนังสือ ไม่ได้แปลว่าความสัมพันธ์แย่หรือร่างกายพัง
ตัวช่วยแรกที่แนะนำคือ non-hormonal lubricant หรือเจลหล่อลื่นแบบไม่มีฮอร์โมน
ใช้ตอนมีเพศสัมพันธ์เพื่อช่วยลดการเสียดสีและลดอาการเจ็บ ควรเลือกสูตรน้ำหรือสูตรซิลิโคน ไม่มีน้ำหอม ไม่เย็น ไม่ร้อน ไม่แสบ และหลีกเลี่ยงผลิตภัณฑ์ที่โฆษณาเพิ่มความเสียวแต่ทำให้ระคายเคือง
ถ้าใช้ถุงยาง ควรเลือกเจลที่ใช้ร่วมกับถุงยางได้
อีกตัวคือ vaginal moisturizer หรือมอยส์เจอไรเซอร์ช่องคลอดแบบไม่มีฮอร์โมน
ตัวนี้ไม่ใช่ใช้เฉพาะตอนมีเพศสัมพันธ์ แต่ใช้เป็นประจำสัปดาห์ละหลายครั้งเพื่อช่วยให้เยื่อบุชุ่มชื้นขึ้น เหมาะกับคนที่แห้ง แสบ หรือไม่สบายช่องคลอดแม้ไม่ได้มีเพศสัมพันธ์
จำง่าย ๆ คือ lubricant ใช้ตอนมีเพศสัมพันธ์
moisturizer ใช้ดูแลความแห้งระหว่างวัน
ถ้ามีอาการเจ็บมาก อาจต้องเริ่มจากการค่อย ๆ กลับมาสัมผัส ไม่รีบมีเพศสัมพันธ์แบบสอดใส่ทันที ใช้เวลานานขึ้น เลือกท่าที่ไม่เจ็บ และคุยกับคู่ให้ชัดว่าอะไรไหว อะไรไม่ไหว
บางรายอาจได้ประโยชน์จาก pelvic floor physical therapy หรือการกายภาพอุ้งเชิงกราน โดยเฉพาะคนที่เกร็ง เจ็บ หรือกลัวเจ็บจนกล้ามเนื้อหดตัวมาก
แล้วฮอร์โมนทาช่องคลอดใช้ได้ไหม?
คำตอบคือ ห้ามซื้อใช้เองครับ
ในคนไข้มะเร็งเต้านม โดยเฉพาะชนิด ER-positive การใช้ vaginal estrogen, DHEA หรือยาฮอร์โมนเฉพาะที่ ต้องคุยกับทีมรักษาก่อนเสมอ
บางแนวทางระบุว่า ถ้าใช้วิธีไม่มีฮอร์โมนแล้วยังไม่ดีขึ้นมาก อาจพิจารณาฮอร์โมนเฉพาะที่ขนาดต่ำในบางราย หลังคุยเรื่องประโยชน์ ความเสี่ยง และชนิดยาที่เหมาะสมแล้ว
แต่ไม่ใช่ของที่ควรซื้อเองตามรีวิว
อาการที่ควรพบแพทย์เร็วขึ้นคือ เลือดออกหลังมีเพศสัมพันธ์ ตกขาวมีกลิ่น แสบคันมาก ปัสสาวะแสบซ้ำ ๆ เจ็บจนมีเพศสัมพันธ์ไม่ได้ หรือมีเลือดออกทางช่องคลอดผิดปกติ โดยเฉพาะคนที่กิน Tamoxifen
เรื่องอารมณ์ทางเพศที่หายไปก็สำคัญครับ
มันไม่ได้เกิดจากฮอร์โมนอย่างเดียว แต่อาจมาจากความเหนื่อย ภาพลักษณ์หลังผ่าตัด กลัวโรคกลับมา ความเครียด ความสัมพันธ์ และอาการเจ็บเวลามีเพศสัมพันธ์
อย่าคิดว่าต้องแก้ด้วยยาอย่างเดียว
บางคู่ต้องเริ่มจากการคุยกันใหม่ กอดกันโดยไม่กดดันเรื่องเซ็กส์ และค่อย ๆ สร้างความมั่นใจกลับมา
เรื่องที่อยากให้จำไว้คือ อย่าหยุดยาต้านฮอร์โมนเองเพราะช่องคลอดแห้งหรือไม่มีอารมณ์
ยานี้มีบทบาทสำคัญในการลดโอกาสมะเร็งกลับเป็นซ้ำในคนที่เข้าเกณฑ์
แต่ก็ไม่ควรทนผลข้างเคียงจนชีวิตคู่พังเงียบ ๆ
บอกแพทย์ได้ครับ
เพราะเรื่องเพศสัมพันธ์หลังมะเร็งเต้านมไม่ใช่เรื่องฟุ่มเฟือย แต่มันคือคุณภาพชีวิตของคนไข้จริง ๆ
ด้วยรักและห่วงใย
นพ.โภคิน เพ็ชร์หอม
ศัลยแพทย์เต้านม
เพจหมอโภโชว์(เรื่อง)นม
เอกสารอ้างอิง
American College of Obstetricians and Gynecologists. (2021). Treatment of urogenital symptoms in individuals with a history of estrogen-dependent breast cancer: Clinical Consensus No. 2. Obstetrics & Gynecology, 138(6), 950–960.
Carter, J., Lacchetti, C., Andersen, B. L., Barton, D. L., Bolte, S., Damast, S., Diefenbach, M. A., DuHamel, K., Florendo, J., Ganz, P. A., Goldfarb, S., Hallmeyer, S., Kushner, D. M., Rowland, J. H., & Interventions to Address Sexual Problems in People With Cancer Guideline Expert Panel. (2018). Interventions to address sexual problems in people with cancer: American Society of Clinical Oncology clinical practice guideline adaptation. Journal of Clinical Oncology, 36(5), 492–511.
National Comprehensive Cancer Network. (2026). NCCN Clinical Practice Guidelines in Oncology: Breast Cancer, Version 2.2026. National Comprehensive Cancer Network.
โฆษณา